Kto zapłaci za schrony? Spółdzielnie alarmują: czynsze pójdą w górę

Od 2026 r. zaczną obowiązywać nowe przepisy budowlane. Nowe budynki użyteczności publicznej i mieszkalne będą musiały mieć piwnice i garaże przystosowane do schronienia. Zmiany te wynikają z nowej ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej, uchwalonej 8 listopada.

Ustawa przewiduje powstanie trzech kategorii obiektów, w których można się będzie schronić w przypadku zagrożenia. Szczegółowe warunki techniczne zostaną określone w rozporządzeniach i dopiero wtedy da się policzyć, z jakim kosztem będzie się wiązało stworzenie takiego obiektu. Samorządy ustalą, ile takich miejsc potrzebują i jakiego typu - wyjaśnia "DGP".

Obawy spółdzielców i zarządców budzi art. 106 ustawy. Mówi on, że samorządy przekazują dotacje na budowę czy przebudowę schronu czy ukrycia i organizację miejsca doraźnego schronienia w wysokości do 100 proc. kosztów inwestycji związanych z koniecznością zapewnienia funkcji ochronnej. Jeśli natomiast chodzi o remont i utrzymanie obiektów zbiorowej ochrony, to ustawa daje tu samorządom wybór. Mogą, ale nie muszą przekazywać dotacji - informuje dziennik.

- Inwestycje są potrzebne, bo życie nie zna ceny, ale bezpieczeństwo już swoją cenę ma. Zwrot "do 100 proc." oznacza, że może to być i 10, i 100 proc., a może nie być tego finansowania wcale. Jeśli Senat tego nie zmieni w taki sposób, żeby dotacja pokrywała 100 proc. kosztów, to czynsze pójdą w górę, a spółdzielcy zapłacą za realizację tej ustawy dwa razy. Raz w podatkach, z których jest to 0,3 proc. PKB przeznaczone na obronę cywilną, a drugi raz w czynszu. Jeśli tak, to będą to nasze prywatne schrony, których nie musimy nikomu udostępniać - mówił senatorom prof. Jerzy Jankowski, prezes Związku Rewizyjnego Spółdzielni Mieszkaniowych RP.

Reprezentujący związek radca prawny prof. Piotr Pałka, z którym rozmawiał "DGP", przypomina, że finansowanie obronności to obowiązek państwa. Tymczasem ustawa zawiera niebezpieczne rozwiązania, które częściowo przerzucają go na właścicieli nieruchomości.

- Organy publiczne w drodze arbitralnej decyzji, bo ustawa nie wprowadza żadnych kryteriów dla wydawania takich decyzji, będą mogły nałożyć bliżej nieokreślone obowiązki, za których realizację zapłacą mieszkańcy - ostrzega ekspert.

Zarządcy przyznają mu rację.

Sformułowanie do 100 proc. oznacza, że może to być 10, 20 czy 50 proc. Kto pokryje resztę? Wspólnota, czyli mieszkańcy. Ten obowiązek wchodzi w momencie rosnącego zadłużenia wspólnot mieszkaniowych, spowodowanego coraz większą liczbą osób, które mają zaległości w opłatach. Sytuacja finansowa wielu wspólnot jest taka, że po zsumowaniu wpływów i kosztów wychodzą one na zero - mówi w rozmowie z "DGP Marek Urban, prezes Krajowej Izby Gospodarki Nieruchomościami, wśród której członków są zarządcy nieruchomości.

Wiesław Leśniakiewicz, wiceminister MSWiA, uspokaja spółdzielców i wspólnoty. - Tam, gdzie samorząd uzna, że dana inwestycja jest dla niego priorytetowa, tam, jestem przekonany, dotacja pokryje 100 proc. kosztów poniesionych przez inwestora i rząd będzie do tego samorządy zachęcał. Zwłaszcza na terenach bliskich strefie wojennej czy w stolicy, czyli w tych miejscach, które są najbardziej narażone - wyjaśnia wiceminister w rozmowie z dziennikiem.