Nieoczekiwany efekt sankcji. Boom eksportu polskich aut na Białoruś. I komponentów do reaktorów

Ubiegłoroczny import towarów z Białorusi do Polski osiągnął najniższy od 5 lat poziom 438 mln euro, obniżając się 2-3-krotnie w porównaniu z latami 2019-2022 - podaje belsat.eu. To oczywiście efekt sankcji, które niemal całkowicie wyhamowały kluczowe wcześniej dostawy paliw, produktów naftowych, drewna czy nawozów. Dane są jednak znacznie bardziej, niż mogłoby się wydawać.

Zaskakująco u gwałtownie - do 931 mln euro - wzrósł eksport samochodów osobowych z Polski na Białoruś. Na drugiej pozycji wśród towarów eksportowanych przez Polskę na Białoruś uplasowały się komponenty do reaktorów jądrowych, kotły, maszyny i urządzenia mechaniczne oraz ich części. Choć w 2023 r. ich wartość sięgnęła 218 mln euro, to i tak oznaczało to spadek o 30-40 mln euro w stosunku do lat 2019-2021. Znacznie gorzej było w 2022 r., gdy zakupy tych towarów ograniczyły się zaledwie do 161 mln euro - czytamy w materiale belsat.eu.

Jak podkreśla Nastassia Łuzhina z Centrum Badań Ekonomicznych BEROC, spadek białoruskiego eksportu do Polski to głównie efekt unijnych sankcji. Spowodowały one kurczenie się dostaw paliw, produktów rafinacji ropy, substancji bitumicznych, przetworów drzewnych i nawozów. Jednocześnie towary nieobjęte restrykcjami wciąż trafiały do Polski, mimo przeszkód z ograniczoną przepustowością granicy.

Łuzhina zwraca uwagę, że białoruskie produkty mogą też ominąć sankcje zachodnie, trafiając do UE np. tranzytem przez Kazachstan czy Kirgistan. Jednak wiąże się to z dodatkowymi kosztami, dlatego Białoruś reorientuje swój eksport na kraje azjatyckie, przede wszystkim Chiny.

Gdy import z Białorusi kulał, mocno - do rekordowych 2,73 mld euro - wzrosły polskie dostawy na Białoruś. Przyczynił się do tego niezwykły boom na eksport polskich samochodów osobowych, który urósł z niecałych 100 mln euro w latach 2019-2021 do 931 mln euro w 2023 roku.

Zdaniem Łuzhinej tak duże zakupy zachodnich aut w Polsce wynikają z ich reeksportu do Rosji po wycofaniu się z niej fabryk europejskich koncernów. Samochody kupują też zamożniejsi Białorusini, którzy nie mogą już zaopatrywać się w rosyjskich zakładach.

Eksperci spodziewają się spadku obrotów handlowych między Polską a Białorusią w 2024 r. Import samochodów może osłabnąć w związku z rosnącą konkurencją tańszych chińskich aut. Łuzhina obawia się też, że na wymianę negatywnie wpłyną nowe sankcje czy ograniczenia w przepustowości granic.