Nieprawidłowości w programie "Czyste powietrze". Wnioski o 600 mln zł pod lupą

Ministerstwo Klimatu i Środowiska poinformowało, że wykonawcy, których działania zgłoszono prokuraturze, złożyli wnioski o dotacje z programu 'Czyste powietrze' na łączną kwotę 600 mln zł. W pierwszej połowie 2024 r. przeprowadzono 4,6 tys. kontroli, z czego 67 zakończyło się wypowiedzeniem umowy, a 573 obniżeniem wartości dotacji.

Program "Czyste Powietrze", który miał wspierać osoby o niższych dochodach w remontach domów i wymianie źródeł ciepła, stał się miejscem dla nieuczciwych praktyk. Wiele firm zarabiało na umowach, a najbiedniejsze gospodarstwa domowe były szczególnie wykorzystywane. NFOŚiGW wstrzymał program w związku z licznymi nadużyciami.

Kontrole wykazały podejrzenia nadużyć, w tym oszustw i wyłudzeń. NFOŚiGW zgłosił do prokuratury kilka firm podejrzanych o przestępstwa związane z programem. Dotyczy to 6 tys. wniosków z całej Polski. Wykonawcy często wnioskowali o najwyższy poziom dofinansowania, wynoszący 136,2 tys. zł.

NFOŚiGW zgłosił do prokuratury podejrzenia przestępstw dotyczących m.in. wyłudzania i fałszowania dokumentów. Przypadki nadużyć obejmują 6 tys. wniosków, a ich łączna wartość sięga 600 mln zł. Reformy programu zakładają ograniczenie nadużyć poprzez wprowadzenie maksymalnych cen i ścisłych regulacji.

Beneficjenci często nie są świadomi szczegółów wniosków, które składano w ich imieniu. Po podpisaniu pełnomocnictwa nie są informowani o dalszych działaniach. Wcześniej zgłoszono 103 zawiadomienia o nieprawidłowościach do prokuratury i policji. Program jest współfinansowany ze środków unijnych, w tym KPO.

Zawieszenie przyjmowania wniosków wzbudziło kontrowersje, ponieważ program cieszył się dużym zaufaniem. Planowane zmiany obejmują wprowadzenie tzw. operatorów mających wspomagać beneficjentów oraz przesunięcie wypłat zaliczek bezpośrednio na konta remontujących.

Od początku działania programu złożono ponad milion wniosków o wartości 37 mld zł, z czego wypłacono niemal 14 mld zł dla 650 tys. beneficjentów. Eksperci wskazują na potrzebę reformy, by program działał efektywnie i ograniczał nieuczciwe praktyki.