Ogromna dziura w NFZ. Oto gdzie będą cięcia

Narodowy Fundusz Zdrowia planuje redukcję wydatków poprzez ograniczenie finansowania niektórych badań diagnostycznych wykonywanych ponad limit ustalony w kontrakcie.

Od 2026 roku NFZ będzie pokrywać jedynie 40 proc. kosztów za kolonoskopie, gastroskopie, rezonanse magnetyczne oraz tomografie komputerowe wykonane ponad wartość ustaloną w kontrakcie. Zmiany te mają przynieść oszczędności rzędu 800 mln zł.

Przedstawiciele szpitali oraz organizacji pacjenckich wyrażają obawy, że takie działania mogą ograniczyć dostępność do badań i wydłużyć kolejki oczekujących pacjentów. Ich zdaniem realnie wprowadzone zostaną limity na świadczenia, które wcześniej były nielimitowane. Jest to spowodowane obawami, że lecznice nie będą przyjmować pacjentów ponad umówiony próg, co mogłoby prowadzić do ich zadłużenia.

Były wiceminister zdrowia Janusz Cieszyński zwraca uwagę na możliwe konsekwencje finansowe tych zmian, podając przykład województwa małopolskiego. Według jego wyliczeń w 2026 roku wartość wykonanych kolonoskopii przekroczy plan NFZ o 1,43 mln zł, co wpłynie na stan finansów jednostek zdrowia w regionie.

Wojciech Wiśniewski z Federacji Przedsiębiorców Polskich uważa, że NFZ nie ma innej opcji jak szukanie oszczędności. Zwraca uwagę na presję kosztową, którą fundusz musi znosić, gdyż Ministerstwo Zdrowia nie zreformowało mechanizmu waloryzacji wynagrodzeń w sektorze ochrony zdrowia.

Dodatkowo, NFZ zapowiedział zmiany w finansowaniu ambulatoryjnej opieki specjalistycznej. Dotychczasowa 100-procentowa refundacja za nielimitowane świadczenia zostanie zmniejszona do 40 proc. za nadwykonania. Zmiana ta, według Wiśniewskiego, może przynieść od trzech do czterech miliardów zł oszczędności rocznie. To wciąż za mało, żeby wypełnić lukę, która według eksperta utrzymuje się w 2026 r. na poziomie 23 mld zł. Dlatego zdaniem Wiśniewskiego można oczekiwać kolejnych zmian reguł finansowania świadczeń.

NFZ będzie wprowadzał kolejne zmiany, bo nie ma innego wyjścia. Chyba że minister finansów Andrzej Domański zasili NFZ kwotą, której ten potrzebuje - zaznaczył.

Dorota Korycińska, prezeska Ogólnopolskiej Federacji Onkologicznej, podkreśla, że wpłynie to negatywnie na pacjentów podejrzewających nowotwór, którzy mogą nie uzyskać szybkiej diagnozy.

Waldemar Malinowski, prezes Ogólnopolskiego Związku Pracodawców Szpitali Powiatowych, dodaje, że nowa stawka nie pokryje nawet kosztów pracy, co może prowadzić do dalszego ograniczenia przyjęć pacjentów.

Premier Donald Tusk w piątek w TVN24 pytany o proponowane zmiany w rozliczeniach za badania diagnostyczne, zapewnił, że chce, aby pieniądze, których jest coraz więcej w systemie, "służyły zwiększeniu dostępności i stabilności systemu zdrowia, a niekoniecznie wzrostowi płac". Podkreślił, że pula pieniędzy przeznaczonych na ochronę zdrowia powinna być racjonalnie podzielona, aby świadczenia "nielimitowane były dalej realizowane, żeby dostęp był większy, a nie mniejszy i żeby w związku z tym doszło do korekty". Zapewnił, że składka zdrowotna nie zostanie podniesiona.

- Składki nie podniesiemy. Ludzie nie chcą płacić wyższej. I tak jest wysoka. W tym roku dołożymy 20-30 mld do i tak bardzo dużej kwoty - zapowiedział.

Przychody NFZ w 2026 r. zostały zaplanowane na 217,4 mld zł, w tym wpływy ze składki zdrowotnej to 184,3 mld zł, a dotacja podmiotowa z budżetu państwa – 26 mld zł. Deficyt NFZ w 2026 r. jest szacowany na 23 mld zł.