Popularny program "jedzie na oparach". Rząd szuka pieniędzy

W niedawnej rozmowie z PAP prezes Polskiego Alarmu Smogowego Andrzej Guła mówił, że program antysmogowy "Czyste Powietrze" - "jedzie na oparach", a środki w programie się kończą. Apelował o zapewnienie stałego finansowania, np. poprzez środki uzyskane z ETS, czyli unijnego systemu handlu emisjami.

Szefowa MKiŚ powiedziała, że resort ma pomysły na zapewnienie dalszego finansowania dla programu.

- Źródeł potencjalnych jest przynajmniej kilka - dodała, nie mówiąc jednak o szczegółach. Jak wynikało z jej wypowiedzi, wiosną 2025 r. resort klimatu ma składać wniosek o kolejną transzę środków na "Czyste Powietrze" z KPO.

- Prawda jest taka, że dalej robimy też porządki w "Czystym Powietrzu". Teraz musimy przejść kontrolę, żeby zobaczyć, czy próby wyłudzania pieniędzy na tym programie, markowania inwestycji się skończyły - podkreśliła rozmówczyni PAP. Dodała, że przed przekazaniem kolejnej puli środków na program, resort musi mieć pewność, że będą one wydawane efektywnie.

Stałe finansowanie "Czystego Powietrza" z puli ETS-ów byłoby - według Hennig-Kloski - dobrym pomysłem. - Zachęcam, by Pan Guła też napisał w tej sprawie do ministra finansów - zaznaczyła.

Minister klimatu dodała, że chętnie przyjęłaby takie środki i utworzyła Fundusz Transformacji, którego jest bardzo potrzebny. Jednocześnie powiedziała, że istnieją również "alternatywne źródła poza krajową pulą ETS-ów" na finansowanie programu.

"Czyste Powietrze" to największy program antysmogowy w Polsce. Właściciele domów jednorodzinnych mogą np. otrzymać środki na wymianę nieekologicznych źródeł ciepła, a także na poprawę efektywności energetycznej budynku m.in. poprzez jego docieplenie. W połowie czerwca do programu wprowadzono wymóg, dotyczący obowiązku przeprowadzenia audytu energetycznego oraz objęcia dotacją jedynie pomp ciepła, które znajdują się na liście zielonych urządzeń i materiałów (ZUM). Decyzja była tłumaczona m.in. tym, że na polskim rynku oferowanych jest wiele wyprodukowanych w Azji pomp ciepła, które nie spełniają wymagań.

Kolejną zmianą w "Czystym Powietrzu" było ograniczenie możliwości dofinansowania beneficjentów w trzeciej części programu - chodzi o najwyższy możliwy poziom dofinansowania. Jeśli raz beneficjent skorzysta z takiej pomocy, to będzie mógł on wnioskować o dofinansowanie na kolejne budynki tylko w ramach pierwszej części programu (podstawowy poziom dofinansowania). W takim przypadku dotacja jest niższa.

Program finansowany jest ze środków Krajowego Planu Odbudowy oraz z Funduszu Spójności. Problemy ze finansowaniem "Czystego Powietrza" pojawiły się w połowie grudnia ubiegłego roku. MKiŚ informował wtedy, że zatrzymano wypłaty dla beneficjentów z powodu wyczerpania pieniędzy w NFOŚiGW. W styczniu przekazano, że zaległości sięgały 300 mln zł, a na rozpatrzenie czekało 23 tys. wniosków. Szefowa resortu funduszy i polityki regionalnej Katarzyna Pełczyńska-Nałęcz w styczniu przekazała, że 200 mln zł z KPO trafi na "Czyste Powietrze".