Rodzinne Ogrody Działkowe ratunkiem dla miast

W wielu miastach od dłuższego czasu obserwowany jest spadek powierzchni terenów zielonych, w tym ogrodów działkowych. Zgodnie z danymi Głównego Urzędu Statystycznego, w latach 2003 – 2020 ich liczba zmniejszyła się o 11,5%, co równa się obszarowi wynoszącemu około 3500 ha, który odpowiada powierzchni 5000 boisk piłkarskich. Niestety, troska o zieleń często nie jest w aglomeracjach kwestią priorytetową. Dodatkowo, stosunkowo wysokie ceny gruntów miejskich skłaniają do przekazywania terenów zielonych na cele budowlane. Tymczasem to właśnie stan środowiska naturalnego – obecność drzewostanów czy ogrodów – wpływa na jakość przestrzeni w mieście oraz na warunki życia mieszkańców. Obszary zielone pełnią bowiem w mieście niezwykle ważne funkcje – zarówno w wymiarze społecznym, jak i w kontekście ochrony środowiska. To właśnie dlatego, w ramach krajowego Programu Infrastruktura i Środowisko 2014-2020, zrealizowano projekt "Rozwój zielonej infrastruktury poprzez wsparcie ogrodów działkowych". Dzięki dofinansowaniu z Unii Europejskiej projekt wsparł działania poprawiające stan środowiska naturalnego i warunki życia w mieście, a także adaptację miasta do zmian klimatu.

Rodzinne Ogrody Działkowe (ROD) to zarządzana przez stowarzyszenia ogrodowe infrastruktura publiczna. Obejmuje tereny, na których można prowadzić uprawy ogrodnicze na własne potrzeby. Uprawiane tam rośliny zwiększają różnorodność biologiczną i wspomagają prawidłową gospodarkę wodną (retencjonowanie wody) oraz poprawiają jakość powietrza i gleby. Celem ROD, poza działalnością proekologiczną, jest również zaspokajanie potrzeb społeczności lokalnej związanych z wypoczynkiem, rekreacją oraz innymi aspektami życia społecznego. Funkcja ta nabrała szczególnego znaczenia w czasie pandemii, gdyż ogródki umożliwiały mieszkańcom dużych miast bezpieczną zmianę otoczenia i przebywanie poza domem, a dodatkowo promowały aktywność i pomagały w odbudowaniu relacji społecznych.

Głównym celem projektu "Rozwój zielonej infrastruktury poprzez wsparcie ogrodów działkowych" było zwiększenie powierzchni terenów zielonych w miastach oraz poprawa ich kondycji, a przy tym wsparcie Rodzinnych Ogrodów Działkowych w realizacji ich podstawowych funkcji. Na ten cel przeznaczono 50 milionów złotych, które w całości pochodziły ze środków Unii Europejskiej. Inwestycja objęła szereg działań z zakresu ochrony środowiska, które wpłynęły pozytywnie na poprawę standardów ekologicznych.

Wśród projektów, którym przyznano grant, znalazły się wielorakie działania na rzecz ochrony różnorodności biologicznej, stanowiącej element środowiska naturalnego i wspomagającej adaptowanie się do zmian klimatycznych. Przykładowo, w ROD "Tramwajarz II" (woj. łódzkie) przeprowadzono nasadzenia roślin miododajnych i żywopłotu, a także zainstalowano budki lęgowe dla ptaków oraz hotele dla owadów. Działania na rzecz zachowania różnorodności biologicznej przeprowadzono także w ROD "Solinka" w Inowrocławiu, gdzie powstały obszary z wielopiętrową i wielogatunkową roślinnością przyjazną ptakom i owadom oraz w ROD "Energetyk I" w Koninie, gdzie wykonano nasadzenia roślinności wieloletniej, a także przygotowano schronienia dla jeży.

Wiele dofinansowanych w ramach projektu działań poświęconych było niezwykle istotnej kwestii odpowiedniego gospodarowania wodą opadową. W ROD "Jedność" w Katowicach otrzymane wsparcie finansowe przeznaczono na budowę instalacji służących regulacji zaburzonych stosunków wodnych, które wpływały negatywnie na istniejącą tam zieloną infrastrukturę, a także na modernizację sieci wodociągowej. Z kolei Stowarzyszenie Ogrodowe "Ołów" w miejscowości Ryn (woj. warmińsko-mazurskie) zainwestowało w rozwiązania z zakresu tzw. małej retencji, by efektywnie gromadzić wody opadowe i wykorzystywać je w sposób zrównoważony.

Wszystkie zrealizowane w ramach projektu "Rozwój zielonej infrastruktury poprzez wsparcie ogrodów działkowych" działania zostaną podsumowane, a osiągnięte efekty zaprezentowane podczas Ogólnopolskiej Konferencji, która zaplanowana jest na 27 września 2023 r. w Warszawie. W spotkaniu podsumowującym udział będą mogli wziąć działkowcy z Rodzinnych Ogrodów Działkowych, którzy otrzymali grant. Szczegóły dotyczące konferencji, w tym możliwości zgłaszania udziału, zostaną podane na stronie internetowej Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.