Spis powszechny rusza w czwartek. Nie wymigasz się od obowiązku

O północy wybije godzina zero. Rozpocznie się akcja, która pozwoli określić m.in. czy Polska wciąż liczy 38 mln obywateli, czy jednak mniej.

Po jej zakończeniu dowiemy się, w jakich warunkach mieszkają Polacy, ilu z nich wróciło z emigracji, czy pracują, muszą mierzyć się z niepełnosprawnością oraz w jakim wyznaniu wychowują swoje dzieci.

Spis jest obowiązkowy. Nie można odmówić jego wykonania, bo każdego obywatela obligują do tego przepisy. Odmowa wiąże się z karą grzywny, która może wynieść nawet 5 tys. zł.

Kto chce mieć spis za sobą, ten może wybrać drogę internetową i już w czwartek mieć to "z głowy". Wystarczy zalogować się na stronę spis.gov.pl i wypełnić kwestionariusz.

Ten proces może chwilę zająć, bo pytań jest całkiem sporo. GUS udostępnił już listę wszystkich kwestii, którymi obywatele muszą podzielić się z państwem. Są wśród nich dane osobowe, takie jak imię, nazwisko czy numer PESEL. Co istotne, wszystkie dane podawane w spisie muszą dotyczyć stanu na 31 marca.

Jeśli więc będziemy podawać dane dotyczące domowników, to "liczyć" będą się tylko ci, którzy mieszkali z nami pod jednym dachem 31 marca. Jeśli na przykład jeden z domowników zmarł 30 marca, to w spisie zostanie pominięty. Z drugiej strony - jeśli umrze 1 lub 2 kwietnia, to w spisie należy odpowiedzieć na pytania dotyczące również osoby zmarłej.

Oprócz tego "wyspowiadać" będzie się trzeba z kwestii mieszkaniowych. Z kim dzielimy dom? Czy mieszkamy w lokum własnym, czy wynajętym? Kto jest właścicielem budynku, w którym mieszkamy? Czy jest do niego doprowadzona kanalizacja i woda z sieci? Kiedy dom został oddany do użytku? Ile pokoi z oknem mamy w mieszkaniu? I wiele innych.

Pojawią się także pytania o korzystanie z odnawialnych źródeł energii. To znacząca zmiana w porównaniu do listy pytań spisowych z 2011 roku. Wówczas ten temat się nie pojawił

Kolejny blok pytań dotyczy relacji rodzinnych oraz emigracji. Trzeba będzie odpowiedzieć na pytanie, czy w ostatnim czasie obywatele wrócili z zagranicy, gdzie mieszkali przez dłuższy czas.

Ostatni element spisu to aktywność ekonomiczna. Polacy odpowiedzą na pytanie dotyczące ich pracy zawodowej lub powodów bezrobocia. Co ważne, nikt nie będzie pytał o zarobki ani posiadany majątek.

Kto nie spisze się samodzielnie, zostanie prawdopodobnie przepytany przez rachmistrza spisowego. GUS skończył już szkolenia kandydatów, gminy są właśnie na etapie podpisywania umów z rachmistrzami, którzy zdali egzaminy.

Chętnych nie brakowało. "Rekomendowana przez Centralne Biuro Spisowe liczba rachmistrzów, którzy powinni być zaangażowani w prace na rzecz spisu powszechnego wynosi blisko 16 tys. Zgłosiło się prawie 2 razy więcej kandydatów" - informowało nas w połowie marca biuro prasowe Głównego Urzędu Statystycznego.

Wielu z nich jednak nie wyjdzie na razie w teren. Ze względu na sytuację epidemiczną na razie skończy się na telefonach. Dopiero gdy sytuacja się unormuje, rachmistrzowie zaczną pukać do drzwi wielu polskich mieszkań.

Nie wszyscy domownicy muszą być obecni w mieszkaniu podczas wizyty (lub telefonu) rachmistrza. Wystarczy w zasadzie jeden z domowników, który może odpowiedzieć na pytania w imieniu każdego z nich.

Co jednak istotne, konieczny będzie w tym przypadku numer PESEL wszystkich mieszkańców domu. Bez tego nie da się przeprowadzić spisu.

Jeśli ojciec rodziny będzie więc chciał dokonać spisu w imieniu wszystkich domowników, to musi znać PESEL nie tylko swój, ale również żony, dzieci oraz matki lub teściów, o ile mieszkają wspólnie.

W innym przypadku rachmistrz będzie musiał dzwonić kilkukrotnie. W tym roku spis będzie się odbywał za pośrednictwem specjalnej aplikacji, która po prostu nie zezwoli na wykonanie spisu bez numeru PESEL. Chyba że mowa o cudzoziemcach.