UOKiK przygląda się dodatkom do pożyczek. Pod lupą osiem firm

Jak dowiedział się money.pl, Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów (UOKiK) prowadzi powstępowanie wyjaśniające w sprawie sprzedaży pożyczek pozabankowych w pakiecie produktami niefinansowymi. Na przykład z abonamentem medycznym lub kursem językowym.

"Prowadzone postępowania wyjaśniające mają na celu wstępne ustalenie, czy w związku z działalnością prowadzoną przez podmioty pożyczkowe w zakresie udzielania pożyczek wraz z produktami i usługami dodatkowymi mogło dojść do naruszenia przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w tym ustawy o kredycie konsumenckim" - informuje biuro prasowe UOKiK-u w odpowiedzi na pytania money.pl o to, co zrobił w sprawie pożyczek nadzianych abonamentami, opisywanej przez nas w ubiegłym roku.

Mowa o tzw. VAS-ach. (value added services, produkty dodane - przyp. red.), czyli produktach niefinansowych sprzedawanych w pakiecie z pożyczkami niebankowymi. Przypomnijmy, że pod koniec ubiegłego roku, polegając na własnych źródłach informacji, alarmowaliśmy rynek i regulatorów, że w niektórych firmach pożyczkowych trzeba kupić pakiet medyczny, kurs językowy lub pomoc prawną czy informatyczną, by w ogóle otrzymać pożyczkę gotówkową. Według szacunków, na które wówczas się powoływaliśmy, nabitych w drogie VAS-y mogą być setki klientów, a jedna osoba może mieć kilka takich samych np. kursów językowych.

O tym, że firmom pożyczkowym puchnie oferta produktów niefinansowych, pisaliśmy kolei o wiele wcześniej bowiem już w kwietniu 2023 r. Informowaliśmy wówczas, że VAS-y to sposób na omijanie przepisów antylichwiarskich, wyśrubowanych przez resort sprawiedliwości pod kierownictwem Zbigniewa Ziobry. Nowelizację ustawy antylichwiarskiej uchwalono jesienią 2022 r.

Skutek? Od grudnia tego samego roku oprócz standardowych odsetek - pożyczkodawcy mogą pobierać maksymalnie 10 proc. tzw. kosztów pozaodsetkowych (m.in. prowizji za udzielenie pożyczki) plus kolejne 10 proc. za każdy rok trwania pożyczki, jednak nie więcej niż 45 proc. w całym okresie kredytowania.

Z kolei w przypadku pożyczek krótszych niż 30 dni, maksymalnie koszty nie mogą przekroczyć 5 proc. kwoty finansowania.

Wcześniej limity były korzystniejsze dla branży - koszty pozaodsetkowe mogły wynosić 25 proc. pożyczonej kwoty, plus 30 proc. za każdy rok kredytowania i nie więcej niż 100 proc. w całym czasie spłaty.

Sprzedając drogie VAS-y firmy praktyce udzielają dwóch pożyczek: gotówkowej i celowej na zakup produktu dodatkowego. W tym drugim przypadku czerpią przychody nie tylko z odsetek, ale też z prowizji za pośrednictwo w sprzedaży kursów językowych czy pakietów medycznych. Dostawcami tych produktów są zewnętrzne firmy.

Jak podkreśla UOKiK w korespondencji z money.pl, prowadzone postępowania są w sprawie, a nie przeciwko danemu przedsiębiorcy i dotyczą usług oferowanych przez osiem firm pożyczkowych: Miloan, PAYTREE, Aasa, Provident Polska, Capital Service, Profi Credit Polska, iCredit, VIA SMS PL.

Na nasze pytanie o to, ile skarg konsumenckich wpłynęło do urzędu, UOKiK odpowiedział, że ponad trzydzieści. Ponadto dodał, że w sprawie prowadzonych postępowań wobec firm pożyczkowych jest w stałym kontakcie z Komisją Nadzoru Finansowego (KNF).

Od stycznia tego roku branża pożyczkowa jest pod nadzorem KNF. W podczas tegorocznej edycji Europejskiego Kongresu Finansowego (EKF) Agnieszka Beata Kowalska, dyrektorka Departamentu Instytucji Pożyczkowych Urzędu Komisji Nadzoru Finansowego powiedziała w rozmowie z PAP-em, że nadzorca jest w stałym kontakcie z rynkiem finansowym na temat tego, w jaki sposób chronić klienta przed zadłużeniem. Trwają prace nad regulacją i profesjonalizacją rynku firm pożyczkowych.

Rozmawialiśmy z przedstawicielami banków, firm pożyczkowych, w jaki sposób być w ciągłym dialogu, żeby nic nam tu nie umknęło - powiedziała urzędniczka, która nadzór nad rynkiem pożyczkowym buduje od września 2023 r.

Według najnowszych dostępnych danych Biura Informacji Kredytowej (BIK) na temat pożyczek pozabankowych kwietniowa wartość sprzedaży była najwyższa w historii. Wyniosła bowiem blisko 1,8 mld zł.

Największą część tej sprzedaży stanowiły pożyczki gotówkowe, których w kwietniu udzielono na kwotę 1,19 mld zł (również rekordowo). Największy wzrost sprzedaży pożyczek gotówkowych wystąpił wśród zobowiązań wysokokwotowych powyżej 5 tys. zł.

Karolina Wysota, dziennikarka money.pl