Jeden proc. podatku. Polacy przekazali przeszło pół miliarda

Ponad 12 mln osób przekazało 1 proc. podatku organizacjom pożytku publicznego. W sumie otrzymały one ponad 506 mln zł - poinformował resort finansów. Choć liczby te rosną z roku na rok, lista organizacji, które dostają najwięcej, nie zmienia się - podkreślają eksperci.

Jak wynika z informacji, którą opublikowało Ministerstwo Finansów, łączna kwota 1 proc. podatku przekazana na rzecz organizacji pożytku publicznego (OPP) z rozliczenia za 2013 r. wyniosła 506,6 mln zł i stanowiła 0,72 proc. należnego podatku dochodowego. To o ponad 20 mln zł więcej niż w zeszłym roku.

Liczba podatników, którzy w zeznaniach za 2013 r. złożyli wnioski o przekazanie 1 proc. należnego podatku na rzecz OPP wyniosła ponad 12 mln, czyli 45 proc. ogólnej liczby podatników (56 proc. liczby podatników wykazujących w zeznaniach należny podatek).

Najwięcej, jak co roku, zebrała Fundacja Dzieciom _ Zdążyć z Pomocą _ - ponad 127 mln zł. Na kolejnych miejscach znalazły się Fundacja Pomocy Osobom Niepełnosprawnym _ Słoneczko _ (ponad 17,5 mln zł), Avalon - Bezpośrednia Pomoc Niepełnosprawnym (ponad 11,5 mln zł), Fundacja _ Rosa _ (8,7 mln zł) oraz Fundacja Nasza Szkoła (6,1 mln).

Stowarzyszenie Klon/Jawor, które doradza organizacjom pozarządowym i prowadzi skierowany do nich portal www.ngo.pl, zwraca uwagę, że pieniądze z 1 proc. wciąż trafiają do największych podmiotów, podczas gdy w zamyśle mechanizm ten miał wzmocnić także organizacje działające lokalnie. Klon/Jawor przypomina, że organizacji o statusie OPP, czyli uprawnionych do pozyskiwania środków 1 proc., jest ponad 7 tys. w całej Polsce, a w tym roku, podobnie jak w ubiegłych latach, większość pieniędzy od podatników trafiła do kilkudziesięciu największych ogólnopolskich organizacji.

_ - Ta sytuacja nie zmienia się od lat: 50 organizacji uzyskujących największe sumy zgromadziło łącznie ponad połowę całej kwoty z 1 proc. Oznacza to, że mechanizm 1 proc. przede wszystkim buduje pozycję kilkudziesięciu największych fundacji i stowarzyszeń, w niewielkim natomiast stopniu wzmacnia lokalne organizacje _ - alarmują eksperci.

Z badań Stowarzyszenia Klon/Jawor wynika, że osoby, które w 2013 r. zdecydowały się przekazać 1 proc. podatku, najczęściej twierdziły, że skłoniła je do tego chęć pomocy osobie, którą znają osobiście lub pośrednio przez rodzinę lub znajomych (31 proc. badanych). _ Ogromna część podatników w praktyce nie przekazuje swojego 1 proc. organizacji, ale potrzebującym pomocy osobom prywatnym, które w danej fundacji założyły tzw. subkonto _ - wyjaśnia Piotr Adamiak zajmujący się badaniami w Stowarzyszeniu Klon/Jawor. Potwierdzają to badania CBOS - niemal połowa podatników, którzy przekazali 1 proc. (44 proc.), chciała pomóc konkretnej osobie, którą znała lub o której słyszała.

Wielu ekspertów związanych z trzecim sektorem od lat zwraca uwagę, że jest to sedno problemu z _ jednym procentem _ - organizacje coraz częściej redukowane są do pośrednictwa w przekazywaniu pieniędzy osobom prywatnym, choć w założeniu to one miały decydować o przeznaczeniu zebranych środków.

Część organizacji już od dawna domaga się zmian w regulacjach dotyczących 1 proc., m.in. zlikwidowania możliwości przekazywania pieniędzy na tzw. subkonta. Jednak budzi to duży sprzeciw ze strony organizacji zbierających na rzecz indywidulanych osób, a także ich podopiecznych.

MPiPS rozważa zmiany w funkcjonowaniu mechanizmu przekazywania 1 proc. na rzecz OPP. Zastanawia się m.in. nad jego regionalizacją, by pieniądze pozostawały na terenie lokalnym. Wiceminister pracy i polityki społecznej Jarosław Duda, który w MPiPS odpowiada za współpracę z organizacjami pozarządowymi, uważa, że potrzebna jest debata na ten temat, m.in. przekazywania pieniędzy na tzw. subkonta. _ Nie jestem w stanie arbitralnie podjąć decyzji o zlikwidowaniu tej możliwości _ - mówił PAP.

W pierwszym roku obowiązywania regulacji umożliwiających przekazywanie OPP 1 proc. podatku (w 2004 r., czyli chodziło o podatek za 2003 r.) zdecydowało się na to 80 tys. podatników (0,3 proc. ogółu), była to kwota 10,4 mln zł (0,03 proc. podatku należnego)
. W kolejnym roku zrobiło to już ponad 680 tys. podatników (ok. 3 proc. uprawnionych), a kwota przekazana organizacjom wzrosła do 41,6 mln zł (0,14 proc. podatku należnego).

Zainteresowanie mechanizmem 1 proc. sukcesywnie rośnie. Zdecydowany wzrost kwoty i liczby podatników nastąpił w 2008 r. (w rozliczeniu za 2007 r.), gdy procedury uproszczono - 1 proc. przekazują naczelnicy urzędów skarbowych, nie trzeba tego robić samemu.