Trwa ładowanie...

Notowania

Przejdź na
Jacek Frączyk
Jacek Frączyk
|

O ile naprawdę zmalała luka w VAT

60
Podziel się

Premier Mateusz Morawiecki twierdzi, że skuteczne ściganie przestępców podatkowych, daje już więcej środków, niż wpływa z Unii Europejskiej. Trochę przesadził, co trzeba zrzucić na karb kampanii przed wyborami samorządowymi. Ale wbrew pozorom wcale nie był daleki od prawdy.

Mateusz Morawiecki podał, że likwidacja luk podatkowych daje więcej niż UE. Sprawdziliśmy
Mateusz Morawiecki podał, że likwidacja luk podatkowych daje więcej niż UE. Sprawdziliśmy (Zbyszek Kaczmarek/REPORTER)
bDyEdHrF

- Pozyskaliśmy więcej środków od bandytów, mafii VAT-owskich, przestępców podatkowych (...). Od tych bandytów, którzy swobodnie sobie hulali po państwie polskim za czasów PO i PSL, więcej środków odzyskaliśmy niż środki unijne - mówił premier Mateusz Morawiecki podczas spotkania w Dębicy 1 października.

Te słowa wywołały burzę w mediach. Zarzucano premierowi grubą przesadę. Postanowiliśmy sprawdzić, czy na pewno Morawiecki mija się z prawdą i o ile.

Zacznijmy od strony dochodów z Unii. Saldo środków z UE od 2004 roku ministerstwo finansów wyliczyło na kwotę 102,8 mld euro. Średnio wychodzi ponad 7 mld euro rocznie. W 2017 roku było to 7,6 mld euro. W 2018 roku do sierpnia więcej wpłynęło z Unii, niż do niej wypłynęło o 6,6 mld euro.

bDyEdHrH
Zobacz także: Zobacz też: Rząd uszczelnia VAT, a przymyka oko na co innego. "Cała Polska wschodnia pali i pije bez akcyzy"

Po przeliczeniu na nasze mamy 28,7 mld zł wpływów z UE w 2017 roku i 23,5 mld zł w ciągu ośmiu miesięcy 2018 r. Nie licząc oczywiście kosztów obsługi całego systemu, czyli około 100 tys. urzędników i kosztów sporządzania wniosków przez firmy.

Teraz druga strona, czyli luka podatkowa. W raporcie przygotowanym na zlecenie Komisji Europejskiej Centrum Analiz Społeczno-Ekonomicznych (CASE) wyliczyło, że w 2016 roku polska luka w podatku VAT, choć zmniejszyła się o 5,5 mld zł, to nadal wynosiła aż 35 mld zł rocznie. O tyle więcej podatków teoretycznie powinno wpłynąć, gdyby nie uciekały przez nieszczelny system i dziury w przepisach.

bDyEdHrN

Luka o wielkości 20,8 proc. potencjalnych wpływów z podatku to w 2016 roku była szósta największa luka VAT w Europie - policzyło CASE. A i tak spadła z aż 24,3 proc. w porównaniu z 2015 rokiem.

Od tamtego czasu jednak sporo wody w Wiśle upłynęło. Premier Morawiecki chwali się teraz, że lukę szybko zakleja. Pytanie tylko jaka jest tego skala? Czy można mówić o kwocie przewyższającej 29 mld zł rocznie?

Dużo mniej niż z UE

Nasze "sprawdzam" rozbiliśmy na dwie sprawy: lukę VAT i wzrost akcyzy z paliw, które sprzedaje się legalnie. Premier wspomniał o mafiach VAT-owskich i przestępcach podatkowych, czyli to powinno wyczerpywać zakres.

Zacznijmy od VAT. Dochody z tego podatku zaczęły znacząco rosnąć od 2017 roku. Poszły wtedy w górę o 30 mld zł w porównaniu z rokiem poprzednim do 157 mld zł. Ale rosły przecież nie tylko z powodu likwidacji luki VAT. Gospodarka szła w górę, sprzedaż detaliczna, więc i równolegle dochody z podatków też musiały wzrosnąć.

bDyEdHrO

W latach 2012-2016, czyli po podwyżce stawek w 2011 roku, a jeszcze przed wdrożeniem pełnego pakietu zmian w VAT, wpływy z podatku stanowiły od 6,8 do 7,4 proc. wartości PKB i od 16,5 do 17,8 proc. wartości sprzedaży detalicznej. Gdyby wpływy utrzymały się na tych poziomach, to przy uwzględnieniu wzrostu PKB i wzrostu sprzedaży detalicznej dochód budżetu z VAT powinien dojść do wartości 138-139 mld zł. Likwidację luki VAT można więc oszacować na 18-19 mld zł w 2017 roku.

No to teraz akcyza. Kilka dni temu PKN Orlen policzył o ile zarabia więcej i ile odprowadza do budżetu dzięki ograniczeniu szarej strefy.

- Wpływy do budżetu państwa z tytułu sprzedaży realizowanej przez PKN Orlen wzrosły w 2017 r. o ponad 25 proc., czyli o ok. 7 mld zł, w porównaniu z 2015 rokiem - podała spółka. - Pomijając efekt wzrostu gospodarczego, PKN Orlen szacuje, że dzięki skutecznej walce z szarą strefą legalny rynek oleju napędowego powiększył się o około 30 proc. - wyliczono.

bDyEdHrP

Jeśli spojrzy się jednak na dane budżetowe o wpływach z akcyzy od paliw silnikowych, to wydają się to szacunki trochę zawyżone. Gdyby sprzedaż legalna paliw wzrosła o 30 proc., to i o 30 proc. powinny iść w górę dochody z akcyzy. A tak nie było.

Po wprowadzeniu pakietu paliwowego w sierpniu 2016 roku wpływy z akcyzy wzrosły o 9 proc., przy wzroście liczby pojazdów o 4,4 proc. Różnica 4,6 pkt proc., którą w wartościach pieniężnych oszacowaliśmy na 1,3 mld zł w 2016 roku to prawdopodobnie malejąca szara strefa.

W 2017 roku wpływy z akcyzy wzrosły o 6,8 proc., a liczba pojazdów o 3,5 proc. Różnica 3,3 pkt proc., czyli dochody z akcyzy były wyższe o kolejne 1 mld zł, niż wynikałoby ze wzrostu liczby pojazdów. Kumulując, można powiedzieć, że rocznie już 2,3 mld zł wpływa więcej z akcyzy.

Do poprzednio wyliczonych maksymalnie 19 mld zł dodajemy 2 mld zł i mamy łącznie *21 mld zł na podatkowy plus w 2017 roku, wynikający z redukcji luki podatkowej. *To dużo mniej niż 28,7 mld zł podane przez Ministerstwo Finansów jako nasza korzyść na Unii Europejskiej.

bDyEdHrQ

2018 rok. Morawiecki blisko prawdy

Ale to przecież jeszcze nie koniec. Patrząc na dane z bieżącego roku widać, że dochody z likwidacji luki VAT rosną, choć już nie w tak spektakularny sposób, jak rok wcześniej. VAT stanowił w pierwszej połowie 2018 r. 8,5 proc. PKB, podczas gdy, przypomnijmy, że w 2015 roku rok wcześniej 7,9 proc. Wniosek z tego, że luka w VAT została zaklejona o dodatkowe szacunkowo prawie 6 mld zł w pół roku.

Gdyby VAT spływał tak jak w latach 2012-2016, to do budżetu w pierwszym półroczu bieżącego roku zamiast 84 mld zł wpłynęłoby około 70 mld zł. Luka VAT zalepiona w półroczu już łącznie o około 14 mld zł. Dodajmy do tego około miliarda złotych z akcyzy od paliw. Wychodzi 15 mld zł.

Tymczasem wpływy z Unii to w tym czasie 15,9 mld zł (4,6 mld euro). Wygląda na to, że Morawiecki może przeszacował, ale był bardzo blisko prawdy.

Z liczonej przez CASE luki VAT z 2016 roku po roku bieżącym zostanie prawdopodobnie już tylko 4 mld zł (35 mld zł w 2016 r. minus likwidacja luki o 19 mld zł w 2017 r. a o około 12 mld zł w 2018 r.). Od przyszłego roku wzrost dochodów budżetu to już będzie więc czysty efekt zmian w gospodarce, a nie uszczelnień.

Walka o VAT

Przypomnijmy jeszcze, z czego wynika powodzenie likwidacji luki podatkowej, czyli obecny dużo wyższy wzrost dochodów podatkowych, niż wzrost gospodarczy.

VAT zaczął „uciekać” w przyśpieszony sposób już w latach 2008-2009. Rozwiązanie rząd PO-PSL znalazł w podwyżce stawki podatku o 1 pkt proc. W 2010 roku stawka wzrosła z 22 proc. do 23 proc. i z 7 do 8 proc.
Przyniosła co prawda wzrost wpływów do budżetu państwa, ale nie na długo. Już w latach 2012-2013 roku mimo wzrostu gospodarczego doszło nawet do spadku dochodów podatkowych.

W 2014 roku odebrano możliwość odliczania VAT od „pojazdów z kratką”. W lipcu 2015 roku wprowadzono odliczanie VAT od paliwa, co miało ograniczyć szarą strefę. Wszystkie te zmiany dały efekty, ale niewielkie. Podatki spływały tylko nieznacznie szybciej. W 2015 roku dochody z VAT wyniosły 127 mld zł, w porównaniu z 121 mld zł w 2011.

Prawdziwy skok podatkowy nastąpił razem z nowymi przepisami, które weszły od 2017 roku. Jednolity Plik Kontrolny dla średnich firm, odpowiedzialność solidarna dla pełnomocnika z podatnikiem, wzrost sankcji, miesięczne rozliczanie VAT dla dużych podatników i likwidowanie karuzel VAT-owskich sprawiły, że efekty są widoczne w budżecie. A konsument płaci tyle samo, bo stawki wcale nie wzrosły.

W 2017 roku ustawa według zamierzeń projektodawcy miała ograniczyć lukę VAT o 3,4 mld zł. Według naszych szacunkowych wyliczeń wyszło łącznie aż 18-19 mld zł. Efekty jak widać, przerosły oczekiwania.

W 2018 roku wprowadzono Jednolity Plik Kontrolny dla mikrofirm oraz mechanizmy podzielonej płatności, co też ograniczyło szarą strefę.

Masz newsa, zdjęcie lub filmik? Prześlij nam przez dziejesie.wp.pl

bDyEdHsi
wiadomości
gospodarka
KOMENTARZE
(60)
Karol
2 lata temu
Autor pisze ,że ściągalność VAT zwiększyła się poprzez zastosowanie JPK (jednolity plik kontrolny) i Morawiecki ma się czym chwalić.Zapomniał dodać że ustawę o JPK przygotował minister Szczurek a przegłosowała jej wprowadzenie POP przy sprzeciwie PIS.PIS musiało ją wprowadzić.Gdzie więc ta zasługa?
sklave
2 lata temu
Morawiecki robi interes życia, na uszczelnianiu systemu podatkowego, odzyskanie 1 złotówki kosztuje nas podatników 5 złotych. No ale jak premier miliardami złotych z uszczelnienia podatków sypnie to klękajcie narody. Do dziś premier nie udzielił odpowiedzi na pytanie ile nas podatników kosztuje to uszczelnianie systemu podatkowego? Premier zawsze się tylko chwali ile zdołał wydusić pieniędzy z małych firm. Bo te duże to już od dawna nie płacą podatków w Polsce. Zlikwidowanie zwrotu podatku VAT, to będzie największy sukces Morawieckiego! Więcej na sklave.aktualnosci
Ekonomista na...
2 lata temu
Szanowny Pan długo i zawile udowadnia ,że garbaty jest wyprostowany a wszystko to z jakiejś oddali to robi bo na płaskiej podłodze tego nie robi-jest to tylko złudzenie.
bDyEdHsj
artur
2 lata temu
jak zwykle morawiecki sie troche pomylil... jak mozna wierzyc klamcy
Jan
2 lata temu
Szanowny Panie redaktorze, popełnia Pan duży błąd opierając swoje obliczenia wzrostu VAT (podobnie jak rząd) o stopę wzrostu PKB. Gdy nałożymy na wykres wzrostu VAT wykresy PKB i inflacji, zobaczymy że tych czynników nie da się oddzielić. I tak,: lata 2007 do 2008 -PKB spada z 7 do 5% , ale inflacja ROŚNIE z 2,5 do 4,2% , no i wpływy z VAT rosną z 96 mld do 102 mld zł. - lata 2008 do 2009 - PKB spada z 5 do 1,7%, inflacja MALEJE do z 4,2 do 2,2% wpływy z VAT maleją o 3 mld zł. - lata 2019do 2011 PKB utrzymuje się na poziomie ok 4%, inflacja ROŚNIE z ok 2,5 do 4,7% i wpływy z VAT rosną o 13 mld zł (czyli o 12% ) Jak z tego widać, (dokładnie to widać gdy nałoży się na siebie wykresy), na wzrost przychodów z VAT decydujący wpływ ma INFLACJA. To potwierdzają lata 2016 - inflacji (-o,6%) i wpływy z VAT zaledwie o 4 mld zł wyższe niż w 2015, Natomiast w 2017 inflacja ostro poszła w górę i w efekcie mamy znaczny wzrost wpływów z VAT... A tak na marginesie , - jeśli w 2015 luka VAT wynosiła ponad 40 mld zł to w 2016 się powiększyła ponieważ sam wypływ na rynek ok 18 mld zł powinien dać (w/g Morawieckiego) dodatkowe 3 mld zł!!!!
...
Następna strona