Walka z przestępstwami podatkowymi. Cały aparat państwa jak służba skarbowa

Koniec z wchodzeniem sobie w drogę i jałową konkurencją pomiędzy organami państwa, które zajmują się ściganiem przestępstw podatkowych i gospodarczych. Rządowy "Program przeciwdziałania i zwalczania przestępczości gospodarczej na lata 2015-2020” zakłada współdziałanie wszystkich organów państwa, współpracę z sektorem prywatnym, tworzenie nowych rejestrów i baz danych, a także zwiększenie liczby kontroli. Wszystko to ma pozwolić na znacznie skuteczniejszą niż dotąd walkę z przestępstwami podatkowymi.

Prace nad projektem, który jest wspólnym dziełem Ministerstwa Finansów, Ministerstwa Spraw Wewnętrznych oraz Prokuratury Generalnej, są już na finiszu i ma być on już od bieżącego roku wprowadzany w życie.

Autorzy projektu programu podkreślają, że ma on służyć nie tylko obronie interesów finansowych państwa, ale również ochronie sektora prywatnego, który traci w zderzeniu z konkurencją ze strony nieuczciwych firm niepłacących podatków.

"W przyjętym w Polsce modelu przeciwdziałania i zwalczania przestępczości gospodarczej funkcjonuje wiele niezależnych od siebie służb, organów i instytucji, w efekcie czego część działań prowadzonych w tym zakresie ma charakter rozproszony i często zawężony swoim zasięgiem do poszczególnych resortów i podmiotów" - czytamy w rządowym projekcie.

Jak piszą autorzy raportu, taka sytuacja "skutkuje nakładaniem się właściwości poszczególnych służb, organów i instytucji niemal we wszystkich obszarach. Przykład? Przestępstwami podatkowymi zajmują się następujące organy: policja, kontrola skarbowa, wywiad skarbowy, Służba Celna, Straż Graniczna, Agencja Bezpieczeństwa Wewnętrznego i Centralne Biuro Antykorupcyjne.

Służby, organy i instytucje realizujące zadania w zakresie przeciwdziałania i zwalczania przestępczości gospodarczej

Lekarstwem na ten stan rzeczy ma być realizacja "zintegrowanego podejścia do zjawiska przestępczości". Zakłada ono współdziałanie organów ścigania z innymi organami administracji centralnej oraz samorządowej. Państwo chce współpracować także z sektorem prywatnym, a nawet środowiskami naukowymi.

Kluczową metodą walki z przestępcami gospodarczymi i podatkowymi ma być uderzenie w dochody przestępców i odbieranie im nielegalnie zgromadzonego majątku. "Odbieranie korzyści pochodzących z przestępstw jest niezwykle dotkliwą dla przestępców metodą zwalczania przestępczości, w tym szczególnie tej o charakterze ekonomicznym i stanowi jeden z priorytetów organów ścigania".

Z rządowego dokumentu wynika, że w ostatnich latach państwo przegrywa walkę z przestępczością gospodarczą. Liczba stwierdzonych przez policję przestępstw tego rodzaju powoli, ale rośnie. W 2004 r. stwierdzono 152 tys. przestępstw gospodarczych, a w 2014 r. było to już 163 tys.

Jednocześnie mocno spada liczba osób podejrzanych o przestępstwa gospodarcze. Dziesięć lat temu było to niemal 60 tys. osób rocznie, ale w latach 2013-2014 liczba podejrzanych była mniejsza niż 40 tys. Co gorsza, w bardzo szybkim tempie rośnie liczba grup przestępczych, które zajmują się przestępczością gospodarczą.

_ Liczba zorganizowanych grup przestępczych działających w obszarze przestępczości gospodarczej, względem liczby pozostałych zorganizowanych grup przestępczych, które pozostają w zakresie zainteresowania Centralnego Biura Śledczego Policji w latach 2003-2014: _

Jak wyjaśnić szybki spadek liczby osób podejrzanych przy jednoczesnym wzroście liczby przestępstw stwierdzonych? Jak piszą autorzy rządowego projektu, "może to świadczyć o popełnianiu coraz bardziej złożonych przestępstw gospodarczych, w tym również w ramach zorganizowanych grup przestępczych".

Zwalczania przestępczości gospodarczej nie ułatwia częste powiązanie takiego procederu z legalną działalnością gospodarczą, a także występowaniem na szeroką skalę podstawionych podmiotów, tak zwanych słupów (zarówno firm, jak i osób), co bardzo utrudnia identyfikację faktycznych przestępców. Inną strategią grup przestępczych jest masowe tworzenie firm, które specjalizują się wyłączenie w tworzeniu fikcyjnej dokumentacji, czyli tak zwanych pustych faktur.

Podstawową dziedziną, na której mają się skupić działania państwa, jest przestępczość podatkowa, w szczególności oszustwa na podatku VAT. Chodzi o zaniżanie, unikanie płacenia, a także wyłudzanie zwrotu tego podatku.

Jedną z metod walki z przestępczością VAT-owską i akcyzową ma być wzrost o 2 proc. od 2016 r. liczby kontroli w trybie administracyjnym przez urzędy kontroli skarbowej i Służbę Celną. "Realizacja działań kontrolnych jest podstawowym i najskuteczniejszym mechanizmem zwalczania narastającej przestępczości VAT-owskiej i akcyzowej" - piszą autorzy programu.

Wzrost liczby prowadzonych kontroli ma jednak następować "stopniowo", a ich częstotliwość "nie może prowadzić do nadmiernego obciążenia podmiotów gospodarczych prowadzących legalną działalność".

Ciekawym aspektem rządowego programu walki z przestępczością gospodarczą jest swoiste partnerstwo publiczno-prywatne. W praktyce chodzi głównie o pozyskiwanie informacji od organizacji reprezentujących przedsiębiorców i tworzenie na tej podstawie baz danych i rejestrów.

"Sektor prywatny może być również partnerem dla organów ścigania w zakresie wykorzystania specjalistycznej wiedzy i prowadzenia wspólnych programów szkoleniowych, wypracowywania skutecznych instrumentów przeciwdziałania nieprawidłowościom, a także określania metod działania wykorzystywanych przez sprawców przestępstw czy monitorowania trendów przestępczości " - czytamy w programie.

Projekt programu powinien w najbliższym czasie trafić na posiedzenie Rady Ministrów.