Wyłudzanie mieszkań od seniorów. Premier naciska na zmiany w prawie

Jak podaje "Dziennik Gazeta Prawna", po kontrowersji, które wywołała sprawa mieszkania kandydata na prezydenta Karola Nawrockiego, premier Donald Tusk wezwał ministra sprawiedliwości Adama Bodnara oraz minister ds. polityki senioralnej Marzenę Okłę-Drewnowicz do przygotowania zmian, które lepiej zabezpieczą seniorów przed majątkowym wyzyskiem.

Jedną z propozycji jest rejestrowanie dźwięku i obrazu podczas czynności notarialnych. Projekt w tej sprawie był już rozpatrywany w Senacie w latach 2020–2021, a jego zwolennikiem był wtedy... obecny minister sprawiedliwości.

Zdaniem jego ówczesnego biura jako RPO, inicjatywa pozwoliłaby "lepiej zabezpieczyć prawa i interesy stron przystępujących do aktów notarialnych" oraz "przeciwdziałać zjawisku wykorzystywania majątkowego osób starszych cierpiących na demencję albo otępienie starcze" - czytamy.

Środowisko notarialne ostrzega jednak, że pomysł może być nie tylko nieskuteczny, ale też groźny dla prywatności. - Zawsze, gdy mam przed sobą starszą osobę i widzę, że nie ma świadomości, co się dzieje, to odmawiam sporządzenia aktu. Tak samo postępują moi koledzy i koleżanki - mówi dr Piotr Marquardt, notariusz i członek Krajowej Rady Notarialnej. Dodaje, że już dziś prawo o notariacie daje notariuszom obowiązek przerwania czynności w razie wątpliwości co do zdolności prawnej klienta.

- Na nagraniu będziemy tylko słyszeli to, co znajduje potem odzwierciedlenie w treści aktu (...), ale to wcale nie musi oznaczać, że pieniądze zostały rzeczywiście przekazane - mówi.

Jako bardziej skuteczne rozwiązanie wskazuje notarialny depozyt środków: - Tak dużej pewności zapłaty, jak depozyt, nie daje poddanie się egzekucji przez kupującego - podkreśla.

Notariusz ostrzega także przed naruszeniem prywatności. - Proszę sobie wyobrazić czynność wydziedziczenia dzieci. (...) Czy chciałaby pani, aby z takich czynności dokonywane były nagrania? - mówi w rozmowie z "DGP".

Adwokat i prezes Naczelnej Rady Adwokackiej Przemysław Rosati przypomina, że istnieją już przepisy karne i cywilne, które umożliwiają ściganie wyzysku. - Nie jesteśmy w stanie żadnymi przepisami wyeliminować sytuacji, w których ktoś chce kogoś skrzywdzić. Jak będzie chciał, to to zrobi. Ważne jest, by w takiej sytuacji skutecznie egzekwować te przepisy, które mamy, zamiast tworzyć nowe - mówi.

Z kolei Małgorzata Miś ze Stowarzyszenia Ochrony Konsumentów Aquila zwraca uwagę, że pilnych działań wymaga rynek rent dożywotnich, a nie tylko akty notarialne. Popiera projekt Ministerstwa Sprawiedliwości dotyczący "instrumentów wspieranego podejmowania decyzji", który ma wprowadzić m.in. umowę asysty prawnej.

Jak zauważa "DGP", już dziś pojawiają się głosy, że ten mechanizm niewiele zmieni. - Regulacja jest zdawkowa i bez problemu, przy wykorzystaniu innych instrumentów, zainteresowany może osiągnąć praktycznie tożsamy skutek - oceniła prezes Sądu Najwyższego prof. Małgorzata Manowska.

Przypomnijmy, że kampania wyborcza kandydata PiS na prezydenta utknęła w martwym punkcie po ujawnieniu kontrowersji z drugim mieszkaniem Nawrockiego przez Onet. Wywiad Karola Nawrockiego u Bogdana Rymanowskiego na YouTube, w którym tłumaczył, że kwotę 120 tys. zł i wsparcie dla seniora rozłożył na kolejne lata, wywołał komentarze, iż próbuje "gasić pożar benzyną".

Jeszcze kilka dni wcześniej Nawrocki podkreślał, że jak większość Polaków ma jedno mieszkanie, w dodatku spłaca za nie kredyt. Okazało się, że dysponuje też drugą nieruchomością - 28-metrową kawalerką, którą miał przejąć od schorowanego Jerzego Ż. w zamian za późniejszą opiekę, o czym wspomniała rzeczniczka sztabu Nawrockiego, Emilia Wierzbicki.

Pierwsze mieszkanie, trzypokojowe, znajduje się w gdańskiej dzielnicy Siedlce i - jak ustalił Onet - zostało zakupione w 2013 r. za kredyt w banku Pekao. To jednak nie wszystko. Drugie to kawalerka o powierzchni 28,5 mkw., nabyta w 2017 r. za gotówkę. Kawalerka została przejęta od Jerzego Ż. w zamian za obietnicę opieki nad nim.

Będę tę umowę wykonywał do końca, więc zadbam także o jego pogrzeb, o jego nagrobek - oświadczył Karol Nawrocki na konferencji prasowej.