- O ryzyku kryzysu nie decyduje sama wielkość długu, tylko to, dokąd płyną pieniądze i w jakiej walucie trzeba je oddać - mówi Hubert Stojanowski, ekspert DI Xelion. W progtamie "Biznes Klasa" wyjaśnia, dlaczego Rumunia jest w dużo trudniejszej sytuacji niż Polska. Zobacz fragment rozmowy.
Według Stojanowskiego w debacie o długu publicznym często dochodzi do pomyłki. – Kryzysy finansów publicznych są mylone z kryzysami bilansu płatniczego – mówi.
Jak tłumaczy, finanse publiczne dotyczą tego, czy państwo wydaje więcej, niż ściąga w podatkach. Bilans płatniczy opisuje natomiast relacje z zagranicą: wymianę handlową i walutową, widoczną chociażby w kursie walutowym. Kluczowe pytanie brzmi więc, czy deficyt stymuluje gospodarkę wewnętrzną, czy zewnętrzną – czyli czy więcej wydajemy u siebie, czy za granicą.
Gdy nadwyżka zagranicy staje się zbyt duża, w pewnym momencie dochodzi do kryzysu bilansu płatniczego i problemów z obsługą zobowiązań zagranicznych, które w tym czasie gwałtownie rosną.
Rumunia: dług w nieswojej walucie
Taki przykład Stojanowski widzi dziś w Rumunii. – Mamy permanentny i strukturalny, można powiedzieć, deficyt rachunku obrotów bieżących bilansu płatniczego, co wymusza na Rumunii to, że trzeba pozyskiwać euro. I obsługiwać zadłużenie w nieswojej walucie, co absolutnie zmienia zasady gry – mówi.
Zwraca uwagę na kurs euro do leja rumuńskiego. Jak opisuje, był to kurs kontrolowany, żeby nie powiedzieć sztywny. Taki reżim kursowy jest według niego bardzo trudny do utrzymania. Wymaga permanentnych interwencji walutowych banku centralnego, zwiększania zadłużenia zagranicznego i prowadzi do spadku rezerw walutowych.
– I to jest taki ukłon w stronę inwestorów zagranicznych, że zainwestujcie u nas, zdejmujemy z was ryzyko kursu walutowego. No ale to przekłada się na uzależnienie gospodarki od zagranicy – tłumaczy.
Dlatego – jak mówi – Rumunia ma tak wysokie zadłużenie zagraniczne, głównie w euro.
Polska: własna waluta i dług w kraju
W przypadku Polski, według Stojanowskiego, tak nie jest. – Zadłużenie zagraniczne Polski to jest około 20 proc. – mówi.
Podkreśla, że Polska ma własny bank centralny i złotego, którego kurs jest rynkowy. – Mamy złoty, który jest walutą w pełni urynkowioną – zaznacza. Polska ma też dużo bardziej zdywersyfikowaną gospodarkę. Ekspert wiąże to z tym, że jesteśmy relatywnie dużym i licznym krajem na tle regionu – w porównaniu z Rumunią mieszka u nas zdecydowanie więcej ludzi, co pozwoliło utrzymać bazę przemysłową.
Nie oznacza to, że wysokie rezerwy walutowe rozwiązują problem. – Mimo że te rezerwy w nazwie, one są od stabilizacji kursu, w razie czego interwencji walutowych, one nie są od pokrywania zobowiązań – zastrzega Stojanowski.
Zmieniła się też struktura polskiego długu. Po kryzysie 2008 r. udział zadłużenia zagranicznego wzrósł – jak mówi ekspert, zastrzegając, że podaje z pamięci – do około 34 proc. Dziś strumień odsetek w większości zostaje w kraju.
Lekcja z PRL
Stojanowski przypomina, że problem z długiem zagranicznym Polska już przerabiała. W PRL kraj nie był elementem światowego handlu i nie mógł pozyskiwać dewiz – a te zdobywa się albo przez inwestycje zagraniczne, albo przez eksport. Dlatego zadłużenie zagraniczne, mimo relatywnie niewielkiego długu w relacji do PKB, było nieobsługiwalne.
Dziś, jego zdaniem, Polska jest w innym miejscu. Dopóki pieniądze z długu finansują w zdecydowanej większości wydatki krajowe, a deficyt na rachunku obrotów bieżących się nie pogłębia, nie ma się co martwić aż tak, jak często martwią się media.
Źródło artykułu: money.pl
Dyrektor programowy serwisów premium w Wirtualnej Polsce oraz redaktor naczelny serwisu money.pl. Prowadzi program "Biznes Klasa" (+140 tys. subskrypcji na YT) oraz jest laureatem nagrody Grand Press Economy 2024. Dziennikarstwem ekonomicznym zajmuje się od blisko dwudziestu lat, wcześniej prowadził programy o świecie i gospodarce w TVN24 BiS i w TVN CNBC oraz był szefem serwisu newsroomu Gazeta.pl.