Oczywistym jest, że niskie koszty pracy w danym kraju zwiększają jego konkurencyjność na rynku międzynarodowym. Z kolei wysokie koszty zatrudnienia często stanowią barierę dla przyciągania inwestorów i tworzenia nowych miejsc pracy. Mogą również prowadzić do zwiększania szarej strefy.
Z punktu widzenia pracowników ważny jest udział kosztów wynagrodzeń w łącznych kosztach pracy. Wysoka partycypacja pozapłacowych kosztów pracy świadczy o tym, że z wysokich wynagrodzeń w dużej mierze korzysta państwo, a nie sami pracownicy. Opracowanie Sedlak & Sedlak przedstawia wysokość kosztów pracy w Polsce i Unii Europejskiej w ostatnich latach.
Zgodnie z definicją Międzynarodowej Organizacji Pracy (MOP), koszt pracy to całkowity koszt poniesiony przez pracodawcę w związku z zatrudnieniem pracownika. W ten sposób rozumiany koszt pracy obejmuje: wynagrodzenie za wykonaną pracę, wynagrodzenie za czas nie wykonywania pracy, premie i gratyfikacje, koszt posiłków, napojów, płatności w naturze, koszt mieszkań pracowników ponoszonych przez pracodawcę, wydatki pracodawcy na ubezpieczenia społeczne, koszty szkolenia, świadczenia społeczne i inne, takie jak: koszty transportu pracowników, odzież robocza, koszty rekrutacji oraz podatki traktowane jako koszty pracy.
Ile kosztuje zatrudnienie polskiego pracownika?
Koszty pracy w Polsce znacznie różnią się ze względu na branżę. Według danych GUS najwyższe, w ujęciu miesięcznym i godzinowym, wystąpiły w informacji i komunikacji. Niewątpliwie wpływ na to ma szybki w ostatnich latach wzrost wynagrodzeń w tej branży. Zwracają uwagę również wysokie koszty pracy w górnictwie.
Tabela 1. Koszty pracy w ujęciu miesięcznym i godzinowym w sekcjach w 2016 roku (w PLN)
Sekcja
miesięcznie
godzinowo
ogółem
5 489,14
33,73
informacja i komunikacja
9 356,66
56,29
Górnictwo
8 967,28
51,05
wytwarzanie i zaopatrywanie w energię elektryczną, gaz, parę wodną i gorącą wodę
8 615,43
51,37
działalność finansowa i ubezpieczeniowa
8 415,99
50,97
działalność profesjonalna, naukowa i techniczna
7 444,32
44,72
administracja publiczna i obrona narodowa
6 116,41
37,06
obsługa rynku nieruchomości
5 561,25
33,39
Budownictwo
5 378,06
31,65
Edukacja
5 359,15
42,11
transport i gospodarka magazynowa
5 270,41
31,23
działalność związana z kulturą, rozrywką i rekreacją
4 724,35
28,68
opieka zdrowotna i pomoc społeczna
4 722,42
28,90
administrowanie i działalność wspierająca
3 850,18
23,07
zakwaterowanie i gastronomia
3 675,04
22,01
_ Źródło: opracowanie Sedlak _ & _ Sedlak na podstawie GUS _
Udział wynagrodzeń całkowitych w kosztach pracy w 2016 w Polsce według danych GUS wyniósł 77,5%. Najwyższy udział wynagrodzeń w kosztach pracy wystąpił w sekcji działalność finansowa (81,6%). Z kolei najniższy udział wynagrodzeń zasadniczych w górnictwie (26%).
Poniższa tabela prezentuje udział poszczególnych składowych w całkowitych kosztach pracy.
Tabela 2. Udział wynagrodzeń w całkowitych kosztach pracy w Polsce w 2016 roku
składowa
udział w kosztach pracy (w %)
wynagrodzenie zasadnicze
62,3
dodatki za staż pracy
3,4
premie wypłacane periodycznie za osiągnięcia w wykonywaniu podstawowych zadań
6,0
nagrody (bez wypłat z zysku)
2,9
wynagrodzenia za pracę w godzinach nadliczbowych
2,5
nagrody jubileuszowe, gratyfikacje odprawy wypłacone po przejściu na emeryturę lub rentę
0,4
_ Źródło: opracowanie Sedlak _ & _ Sedlak na podstawie GUS _
Koszty pracy w Polsce na tle Unii Europejskiej
Z danych Eurostatu wynika, że w 2017 roku jednostkowe koszty pracy w Polsce wyniosły 9,4 EUR za godzinę, przy średniej unijnej wynoszącej 26,8 EUR. W poszczególnych krajach wspólnoty wahały się w granicach od 4,9 EUR do 42,6 EUR.
Dane pokazują znaczne rozbieżności pomiędzy poszczególnymi państwami członkowskimi. Polska należy do grupy państw o relatywnie niskich kosztach pracy. Najniższe wystąpiły w Bułgarii (4,9 EUR), Rumunii (6,3 EUR), Litwie (8 EUR), Łotwie (8,1 EUR), Węgrzech (9,1 EUR) i Polsce (9,4 EUR). Spośród krajów Unii Europejskiej, na drugim biegunie znalazła się Dania (42,5 EUR), Belgia (39,6 EUR), Szwecja (38,3 EUR) i Luksemburg (37,6 EUR).
W 2017 roku udział pozapłacowych kosztów pracy w kosztach pracy ogółem w Unii Europejskiej wynosił 24%. W państwach członkowskich UE udział pozapłacowych kosztów pracy również był bardzo zróżnicowany. Najwyższy wystąpił we Francji (32,8%), w Szwecji (32,6 %), na Litwie (28,8 %) i we Włoszech (27,7 %). Jak wynika ze statystyk Eurostatu, najmniejsze obciążenie wynikające z pozapłacowych kosztów pracy występowało na Malcie i w Luksemburgu - odpowiednio 6,5% i 12,2%. Polska należy do krajów o stosunkowo niskim udziale pozapłacowych kosztów, wynoszącym 19,2% całkowitych kosztów pracy w 2017 roku. Należy dodać, że w większości krajów udział kosztów pozapłacowych w kosztach pracy wzrasta z roku na rok.
Tabela 3. Koszty pracy w wybranych krajach Unii Europejskiej w 2017 roku (w EUR)
kraj
koszty pracy
koszt wynagrodzeń i płac
udział wynagrodzeń w kosztach pracy
pozapłacowe koszty pracy
udział pozapłacowych kosztów w kosztach pracy
Dania
42,5
36,6
86,12%
5,9
13,88%
Belgia
39,6
28,9
72,98
10,7
27,02%
Szwecja
38,3
25,8
67,36%
12,5
32,64%
Luksemburg
37,6
33,0
87,77%
4,6
12,23%
Francja
36,0
24,2
67,22%
11,8
32,78%
Holandia
34,8
26,4
75,86%
8,4
24,14%
Niemcy
34,1
26,4
77,42%
7,7
22,58%
Unia Europejska
26,8
20,3
75,75%
6,5
24,25%
Wielka Brytania
25,7
21,3
82,88%
4,4
17,12%
Grecja
14,5
10,8
74,48%
3,7
25,52%
Portugalia
14,1
11,3
80,14%
2,8
19,86%
Malta
13,8
12,9
93,48%
0,9
6,52%
Czechy
11,3
8,2
72,57%
3,1
27,43%
Słowacja
11,1
8,1
72,97%
3,0
27,03%
Chorwacja
10,6
9,0
84,91%
1,6
15,09%
Polska
9,4
7,6
80,85%
1,8
19,15%
Węgry
9,1
7,2
79,12%
1,9
20,88%
Łotwa
8,1
6,4
79,01%
1,7
20,99%
Litwa
8,0
5,7
71,25%
2,3
28,75%
Rumunia
6,3
5,1
80,95%
1,2
19,05%
Bułgaria
4,9
4,1
83,67%
0,8
16,33%
_ Źródło: opracowanie Sedlak _ & _ Sedlak na podstawie Eurostatu _
Dynamika kosztów pracy
Mimo tego, że wysokość kosztów pracy w Polsce należy do jednych z najniższych w Europie, ich dynamika jest wysoka. Pod względem tempa wzrostu kosztów pracy znajdujemy się w unijnej czołówce.
Łączne koszty zatrudnienia wyrażone w euro w Unii Europejskiej wzrosły w 2017 roku o 2,3% w porównaniu do poprzedniego roku. Największy wzrost godzinowych kosztów zaobserwowano w Rumunii (17,8%) i Bułgarii (12,5%).
Koszty płacowe w 2017 roku wzrosły o 2,4% w całej Unii, pozapłacowe zaś o 2,1% w porównaniu do poprzedniego roku. Pod względem dynamiki wzrostu kosztów wynagrodzeń na pierwszym miejscu znalazła się Rumunia (17,9%). Natomiast wśród wszystkich krajów Unii, największa dynamika wzrostu kosztów pozapłacowych wystąpiła w Rumunii (17,7%) i Bułgarii (13,3%). Stosunkowo wysoka dynamika wzrostu tego wskaźnika wystąpiła również w Polsce (6%). Z kolei największy spadek zanotowano w Luksemburgu (-7,8) i na Węgrzech (-5,1%).
Z danych Eurostatu wynika również, że koszty pozapłacowe rosną w naszym kraju w podobnym tempie co wynagrodzenia. Warto zwrócić uwagę na takie kraje jak Luksemburg czy Węgry, gdzie koszty wynagrodzeń wzrosły, zaś koszty pozapłacowe spadły. Świadczy to o tym, że w tych krajach z wypracowanego wzrostu gospodarczego w coraz większym stopniu korzystają sami pracownicy, a nie państwo.
Wykres 1. Koszty pracy w 2017 roku (% zmiana w porównaniu z 2016 rokiem) w wybranych krajach Unii Europejskiej
źródło: Sedlak&Sedlak
Podsumowanie
Jak wynika z Eurostatu, koszt zatrudnienia pracownika w Polsce należy do jednych z najniższych w Unii Europejskiej. Z punktu widzenia nowych inwestycji i zatrudnienia jest to pozytywne zjawisko. Niskie koszty pracy wiążą się ze stosunkowo niskimi płacami w naszym kraju. Warto wspomnieć, że wysokość kosztów pracy należy odnosić do wydajności pracy. W Polsce płace rosną wolniej niż wydajność pracy. Według danych Eurostatu, wydajność zatrudnionego w Polsce stanowi ok. 70% wydajności niemieckiego pracownika. Z kolei koszty zatrudnienia, a w szczególności wynagrodzeń, są w Polsce ponad trzykrotnie niższe niż koszty pracy w Niemczech.
wynagrodzenia.pl
