Ósme wybory w pięć lat. Bułgarzy idą do urn. "Trzy bieguny"

Głosowanie ruszyło o godz. 7 czasu lokalnego, czyli o 6 w Polsce. Lokale mają działać do godz. 20, z możliwością przedłużenia o godzinę tam, gdzie wyborcy nie zdążą oddać głosu przed zamknięciem komisji. Wyniki powinny pojawić się jeszcze w nocy z niedzieli na poniedziałek albo w poniedziałek.

Prawo głosu ma ponad 6 mln 575 tys. osób. Próg wyborczy w wyborach do parlamentu wynosi 4 proc. dla partii i koalicji. Kadencja deputowanego w jednoizbowym parlamencie trwa cztery lata.

Do wcześniejszych wyborów doprowadziła dymisja rządu Rosena Żelazkowa. Gabinet ustąpił pod presją protestów z końca 2025 r. Ich bezpośrednim powodem był projekt budżetu na 2026 r., który zakładał m.in. podniesienie o 2 proc. składek na ubezpieczenie oraz wysokie premie noworoczne dla urzędników i funkcjonariuszy służb bezpieczeństwa.

Uczestnicy demonstracji sprzeciwiali się także systemowej korupcji i upolitycznieniu instytucji publicznych. Wybory ogłosił ówczesny prezydent Rumen Radew po tym, jak kolejne ugrupowania parlamentarne nie chciały podjąć się utworzenia rządu. Kilka dni później Radew zrezygnował z urzędu, mimo że do końca jego drugiej kadencji pozostawał jeszcze rok.

- Osiem wyborów w ciągu pięciu lat to dowód na systemową niezdolność do budowania trwałych koalicji - stwierdził w rozmowie z PAP Lubomir Stefanow z Nowego Uniwersytetu Bułgarskiego w Sofii. - Stawką wyborów nie jest jedynie prosta zmiana rządu, ale redefinicja trajektorii politycznej Bułgarii po przedłużającym się i naprawdę wyczerpującym kryzysie - dodał.

- Wyborcy w rzeczywistości wybierają więc między trzema biegunami: projektem antykorupcyjnym, który jest geopolitycznie niejednoznaczny, prozachodnią osią liberalno-konserwatywną, opowiadającą się za utrzymaniem status quo, oraz zatwardziałymi suwerenistami i nacjonalistami, co najwyraźniej reprezentuje partia Odrodzenie - ocenił Stefanow.

Według najnowszych sondaży agencji Alpha Research, Myara i Trend prowadzi koalicja Postępowa Bułgaria, której nieformalnym liderem jest Radew. Badania dają jej od 32 do 34 proc. poparcia. Na drugim miejscu znajduje się centroprawicowa partia GERB byłego premiera Bojko Borisowa z wynikiem ok. 19 proc.

Trzecie miejsce zajmuje centrowa i prozachodnia formacja Kontynuujemy Zmiany–Demokratyczna Bułgaria z poparciem na poziomie ok. 11 proc. O czwarte miejsce mogą rywalizować partia DPS-Nowy Początek Deliana Peewskiego oraz nacjonalistyczno-rusofilskie ugrupowanie Wyzrażdane (Odrodzenie), którym sondaże dają od 7 do 9 proc.

Na granicy progu wyborczego pozostaje Bułgarska Partia Socjalistyczna. Jak wynika z informacji PAP, brak wejścia tej formacji do parlamentu oznaczałby jej największą porażkę od czasu upadku komunizmu w kraju.

Agencja BTA, powołując się na badanie Alpha Research, podała w piątek, że do urn może pójść ponad 3,3 mln wyborców. Taki wynik oznaczałby frekwencję na poziomie 60 proc.

Wybory w Bułgarii są istotne z perspektywy Kremla, jak oceniają komentatorzy - zwłaszcza po porażce promoskiewskiego Viktora Orbana na Węgrzech, którego rząd pełnił funkcję konia trojańskiego Rosji w Unii Europejskiej.

Dziennikarskie śledztwo ujawniło, że szef węgierskiej dyplomacji na bieżąco relacjonował Moskwie przebieg różnego rodzaju narad w UE. Jest to spójne z faktem, że Budapeszt blokował m.in. pomoc dla broniącej się przed rosyjską napaścią Ukrainy.

Stefanow w rozmowie z PAP zaznaczył jednak, że choć bułgarskie wybory mają wymiar międzynarodowy, nie sprowadzałby ich do prostego podziału na dwa obozy.

- Chociaż głosowanie ma podtekst geopolityczny, oparłby się pokusie ujęcia wyborów w kategoriach walki Wschodu z Zachodem - podkreślił. - To, co wprowadza Postępowa Bułgaria, to wzmocnienie nurtu myślenia suwerenistycznego i retoryki sprzyjającej Rosji - dodał.

W ocenie eksperta radykalna zmiana kursu wobec UE i NATO nie jest realna, ale znaczenie ma skala zaangażowania Bułgarii.

- Radykalne zerwanie (z tymi organizacjami) nie wchodzi w grę - powiedział. - Członkostwo Bułgarii w UE i NATO jest głęboko zinstytucjonalizowane i wspierane przez główne partie. Jednak członkostwo i wiarygodne, przewidywalne zaangażowanie to dwie zupełnie różne rzeczy - i to rozróżnienie ma ogromne znaczenie dla partnerów i sojuszników - przyznał ekspert.

Źródło: PAP