Gaz przez Polskę na Węgry. "Mamy potencjał, by pomóc"

Zwycięstwo Pétera Magyara i kierowanej przez niego partii TISZA nie tylko odsuwa od władzy Viktora Orbana, ale umożliwia samodzielną większość konstytucyjną w parlamencie. To daje mu możliwość w pełni zrealizowania swoich wyborczych postulatów. Wśród nich znalazły się również zapowiedzi odejścia Węgier od rosyjskich surowców do 2035 r., przegląd umów z Moskwą i powrót do dobrych relacji z Unią Europejską.

Problem w tym, że przez 16 lat rządów Victora Orbana i Fideszu Węgry ściśle wiązały swoją energetykę z Rosją. Zależność od rosyjskiego gazu stanowi obecnie 75 proc., co czyni Węgry jednym z najbardziej uzależnionych od Rosji państw UE.

- To zawsze był wybór polityczny - ocenia w rozmowie z money.pl dr Szymon Kardaś, analityk think tanku European Council on Foreign Relations. - W kwestii importu ropy naftowej było to oczywiste, w przypadku gazu, to bardziej skomplikowane, ale wciąż technicznie możliwe. Po zwycięstwie wyborczym Pétera Magyara i jego zapowiedziach należy się spodziewać korekty w podejściu do Rosji i szukania nowych rozwiązań.

Péter Magyar zapowiedział, że ze swoją pierwszą oficjalną wizytą zagraniczną przyleci do Polski na przełomie maja i czerwca. Chce spotkać się z premierem Donaldem Tuskiem. Być może będzie to szansa na przekonanie Węgrów do współpracy gazowej z Polską.

Polska już wcześniej proponowała pomoc w odejściu od rosyjskiego gazu Słowakom i Węgrom, o czym w połowie września informował wiceminister spraw zagranicznych Ignacy Niemczycki. Prezydent Karol Nawrocki bronił swojej przedwyborczej wizyty w Budapeszcie i spotkania z Viktorem Orbanem, jak twierdził, próbą przekonania Węgrów do zakupu gazu w Polsce. Efekt okazał się płonny, a już następnego dnia Orban ogłosił, że Węgry wstrzymują dostawy gazu na Ukrainę.

Próby były również podejmowane jeszcze jesienią 2023 roku, kiedy węgierski minister Péter Szijjártó spotykał się w Karpaczu z ówczesną minister klimatu i środowiska Anną Moskwą, gdzie omawiał wstępne porozumienie polityczne dotyczące dostaw. Wówczas nie doszło do podpisania umów.

Węgry, zgodnie z obowiązującą decyzją podjętą przez Unię Europejską w sprawie wprowadzenia od 2027 r. pełnego zakazu importu gazu ziemnego z Rosji, są zobowiązane do zaprzestania jego sprowadzania do 30 września 2027 r. z okresem wydłużenia maksymalnie do listopada 2027 r. To oznacza, że rząd Magyara będzie musiał znaleźć alternatywę - przypomina dr Kardaś.

Czy będzie nią Polska? Mimo że nie mamy bezpośredniego połączenia, to do dyspozycji pozostaje arteria gazociągowa przez Słowację - łącząca się z węzłem Strachocina. Gazociąg ten, na dziś, umożliwia przesył gazu na poziomie 4,7 mld m sześc. rocznie w kierunku Słowacji. Dalej gaz mógłby płynąć przez Velke Kapusany do stacji Velke Zlevce na granicy z Węgrami albo inną magistralą przez Czechy, Austrię z wejściem do węgierskiego systemu w Baumgarten.

- Polska ma dziś nie tylko ambicje stania się hubem gazowym dla regionu, ale i stale rozwijany potencjał - zaznacza analityk European Council on Foreign Relations.

Możemy już teraz zaoferować dostęp do swojej infrastruktury nadmorskiej, która zapewnia dostawy z alternatywnych kierunków. Posiadamy gazociąg Baltic Pipe o przepustowości 10 mld m sześc., rozbudowany do 8,3 mld m sześc. gazoport LNG w Świnoujściu oraz budujemy kolejny pływający terminal FSRU na Zatoce Gdańskiej, który umożliwi regazyfikację na poziomie 6,1 mld m sześc.

- Jeśli do tego dodamy interkonektory z Niemcami czy Litwą, potencjalną możliwość pozyskania drugiej jednostki FSRU i negocjowane umowy gazowe z USA oraz biorąc pod uwagę dalsze plany rozwoju potencjału importowego, mamy do zaoferowania Węgrom kierunek północny jako zabezpieczenie - ocenia dr Kardaś.

Polska nie pokryje całości zapotrzebowania Węgrów na gaz. Przeszkodą są możliwości i przepustowości sieci. Poza tym Budapeszt ma również do dyspozycji inne drogi.

Węgry nawiązały już współpracę energetyczną z Turcją, Azerbejdżanem i Katarem. Ważnym szlakiem dostaw może być gazociąg z Niemiec przez Czechy oraz sieć tzw. Korytarza Południowego, a więc rurociągowe połączenie poprzez Austrię z gazoportami LNG w Chorwacji na wyspie Krk, Grecji albo Włoszech.

Gaz ziemny odgrywa niezwykle ważną rolę w gospodarce Węgier i odpowiada za 35,3 proc. całkowitego zużycia energii pierwotnej - wskazuje Instytut Europy Środkowej.

Krajowe wydobycie pokrywa jedynie ok. 15 proc. węgierskich potrzeb, a konsumpcja kształtuje się na poziomie 9-10 mld m sześc. rocznie. To jasno wskazuje na konieczność importu.

Jak ocenia dr Kardaś, Węgry miały co najmniej trzy lata, aby zbudować alternatywę. Nie zrobiły tego. Rosja była głównym kierunkiem dostaw na Węgry jeszcze przed jej inwazją na Ukrainę.

W money.pl pisaliśmy, że premier Orban wielokrotnie przedłużał i aneksował dostawy ze wchodu. Jeszcze 27 września 2021 r. podpisywał 15-letnią umowę Gazprom–MVM, obowiązującą od 1 października 2021 r., aneksując ją 3 października 2022 r. na dostawy 4,5 mld m sześc. gazu ziemnego rocznie.

Jednak już w grudniu 2025 r. Orban mówił o dostawach 7,5 mld m sześc. z Rosji, ale na koniec stycznia 2026 r. węgierski rząd podał pełnoroczny wynik 7,8 mld m sześc. za poprzedni rok. Po wygaśnięciu tranzytu przez Ukrainę od 1 stycznia 2025 r. transport odbywał się wyłącznie korytarzem TurkStream: z Rosji pod Morzem Czarnym do Turcji, a dalej przez Serbię do Węgier.

Łyżką dziegciu w beczce pokładanych w nowym rządzie w Budapeszcie nadziei pozostaje obecna sytuacja na rynkach energii wywołana sytuacją w Zatoce Perskiej. Rosnąca konkurencja o dostępne dostawy, ceny gazu mogą stać się pretekstem, by pozostać przy gazie z Rosji - zaznacza Szymon Kardaś.

Przypomnijmy, że w kampanii Magyar również się asekurował. "To nie znaczy, że nie będziemy kupować od (Rosji) w ogóle, ale że znajdziemy najtańsze i najbezpieczniejsze źródła. Jeśli nastąpi kryzys energetyczny, powinno być wiele sposobów na zaspokojenie węgierskich potrzeb" - mówił.

Dr Kardaś sugeruje jednak, że Péter Magyar, chcąc uregulować stosunki z Brukselą i odmrozić unijne środki, będzie chciał jednak wysłać do UE pozytywny sygnał, dowodząc, że Węgry wracają na proeuropejskie tory. A w tym szczególnie pomocna może być Polska.

Przemysław Ciszak, dziennikarz money.pl