Kto położy rękę na "uśpionych" kontach? Batalia o miliardy

W Senacie trwa batalia o pieniądze na bankowych rachunkach osób, które zmarły, nie pozostawiwszy dyspozycji, co zrobić z ich depozytami. W Polsce wciąż nie wiadomo, ile dokładnie jest na nich zgromadzonych środków. Eksperci mówią nawet o 5 mld złotych. Spadkobiercom trudno do nich dotrzeć, jeśli nie wiedzieli, że ich bliski miał depozyt w banku. Parlamentarzyści chcą to zmienić, a przy okazji umożliwić państwu sięganie po takie bezpańskie pieniądze.

Na wznowionym w czwartek posiedzeniu senatorowie zdecydowali, że projekt nowelizacji Prawa bankowego, ustawy o SKOK i ustawy o ewidencji ludności, których celem jest ułatwienie spadkobiercom dostępu do rachunków bankowych osób zmarłych, będzie rozpatrywany dopiero na następnym posiedzeniu.

Parlamentarzyści pomysły na zmiany tłumaczą licznymi sygnałami od spadkobierców, którzy nie mogą uzyskać informacji o kontach zmarłych bliskich z uwagi na tajemnicę bankową.

Zgodnie z obecnym prawem dyspozycje wobec konta wygasają w chwili śmierci właściciela. Właśnie dlatego zgodnie z projektem, banki i SKOK-i będą miały obowiązek informowania przy zakładaniu rachunku o możliwości wskazania osób uprawnionych do przejęcia środków na koncie na wypadek śmierci ich właściciela. Projekt wprowadza Centralną Informację o rachunkach, za pośrednictwem której posiadacz rachunku lub spadkobierca będzie mógł uzyskać informację o wszystkich kontach danej osoby w bankach lub SKOK-ach.

Po pięciu latach od dokonania ostatniej operacji bank lub SKOK będą musiały wystąpić do szefa MSW o udostępnienie danych z rejestru PESEL, aby ustalić, czy posiadacz rachunku żyje.

_ Dotychczas w systemie prawnym brak jest takiego obowiązku (a w następstwie brak również procedury uzyskiwania takich danych). Oznacza to de facto, iż dla banków i SKOK źródłem informacji o tym, czy klient żyje, czy też nie, są najczęściej spadkobiercy _ - zaznaczono w uzasadnieniu projektu.

Ile pieniędzy czeka na uśpionych kontach?_ Szacunki przygotowane przez Związek Banków Polskich i Ministerstwo Finansów są różne. Mówi się, że może to __ być nawet kilka miliardów złotych. Niektórzy nasi eksperci mówili, że nawet 5 miliardów zł, ale tego nie można potwierdzić - _ocenia szef senackiej Komisji Budżetu i Finansów Publicznych Kazimierz Kleina z PO, jeden z pomysłodawców zmian.

Zdaniem dr Stanisława Kluzy, byłego ministra finansów i byłego szefa KNF, pieniędzy, o których spadkobiercy nie mają pojęcia prawdopodobnie jest mniej. On wskazuje raczej na kwotę miliarda złotych.

Z jego szacunków wynika, że rocznie 1 procent zmarłych Polaków pozostawia nieujawnione rodzinom konta bankowe. Według danych GUS co roku umiera w Polsce około 380 tysięcy Polaków. Można więc szacować, że około 3800 z nich pozostawiło nieujawnione depozyty.

W ubiegłym roku Polacy zgromadzili na kontach około 606,5 mld zł. Z raportu opracowanego przez ekspertów BGŻOptima wynika, że wartość przeciętnego depozytu to 14,3 tys. zł. Można więc uznać, że co roku na kolejnych uśpionych kontach przybywa ponad 55 mln zł.

Pieniądze te nadal znajdują się w systemie bankowym i jeśli nie ma wiedzy, że właściciel zmarł, to w zasadzie bank ani ubezpieczyciel nie mają obowiązku informować o tym spadkobierców bądź ich szukać.

Z uzyskanych od KNF informacji wynika, iż praktyka banków w związku ze śmiercią posiadacza rachunku bankowego nie jest jednolita. Około połowa ankietowanych przez nadzór instytucji w przypadku informacji o śmierci posiadacza rachunku zaprzestawała naliczania oprocentowania określonego w umowie o prowadzenie rachunku bankowego i przenosiła zgromadzone sumy na nieoprocentowany rachunek (środki te stają się w takim przypadku _ nieoprocentowanym depozytem _ lub inaczej _ depozytem nieprawidłowym _).

Co z pieniędzmi na _ uśpionych _ kontach?

W niektórych krajach, jeśli nie ma właściciela konta, to środki przekazywane są do budżetu centralnego, w innych - trafiają do samorządów. Zarządzanie środkami przejmują często specjalne fundusze depozytowe (kasy depozytowe, specjalne dyrekcje resortowe, spółki i fundusze celowe, np. _ Big Lottery Fund _, specjalne banki wpierane przez rząd inwestujące w projekty charytatywne i społeczne).

Zgodnie z propozycją senatorów, środki z rachunków zmarłych oraz _ rachunków uśpionych _ banki będą przekazywać do Banku Gospodarstwa Krajowego. Jeśli ujawnią się spadkobiercy, to właśnie BGK wypłaci im należne sumy.

_ Przekazanie środków do BGK będzie musiało nastąpić najpóźniej w terminie 3 miesięcy od dnia rozwiązania umowy rachunku bankowego albo - gdy w umowie rachunku bankowego dokonano dyspozycji na wypadek śmierci - w terminie 3 miesięcy od dnia zawiadomienia - _czytamy w uzasadnieniu.

Gdy pieniądze trafią już w BGK, corocznie miałyby być _ waloryzowane o prognozowany w ustawie budżetowej na dany rok średnioroczny wskaźnik cen towarów i usług konsumpcyjnych. Waloryzacja miałaby być dokonywana na ostatni dzień roku kalendarzowego. _Projektodawcy obawiając się, że niektóre banki mogą niesumiennie wywiązywać się z obowiązku przekazywania uśpionych środków do BGK, chcą umożliwić KNF nadzór nad wykonywaniem przez banki nowych obowiązków.

Znajdź najlepsze konto oszczędnościowe

Jaką kwotę chcesz wpłacić na konto? ZOBACZ OFERTY; )

A co w sytuacji gdy o pieniądze przeniesione do BGK nikt się nie upomni?

To jeszcze nie jest do końca sprecyzowane. - _ Są tu możliwe różne opcje. Albo byłyby to środki publiczne we władaniu Skarbu Państwa, we władaniu samorządów, albo trafiłyby - _ _ jak w niektórych krajach - na wsparcie organizacji pozarządowych _ _ lub innych szlachetnych dzieł - _mówi senator Mieczysław Augustyn z PO, członek senackiej Komisji Budżetu i Finansów Publicznych, sprawozdawca projektu.

W myśl projektu w ramach BGK będzie utworzony państwowy fundusz celowy, którego dysponentem będzie _ minister właściwy ds. zabezpieczenia społecznego _. Ten fundusz ma być wyodrębnionym rachunkiem skarbu państwa prowadzonym w BGK. Skarb państwa przejmie też wszystkie zobowiązania banków związane ze środkami przekazanymi na fundusz. Część pieniędzy z tego funduszu będzie mogło trafiać na rzecz pomocy społecznej, osób niepełnosprawnych i organizacji pozarządowych.

Pomysł ten gorąco poparł minister pracy Władysław Kosiniak-Kamysz. Nazwał go _ przełomowym rozwiązaniem _. _ To jest urzeczywistnienie i spełnienie marzeń środowiska obywatelskiego, środowiska stowarzyszeń i organizacji pozarządowych na rzecz stworzenia funduszu żelaznego _ - powiedział. _ Numer jeden to jest zabezpieczenie roszczeń, ale dobrze, że państwo senatorowie przewidujecie, co ma się stać z tymi środkami, gdyby to nie zaistniało i wskazujecie moim zdaniem najbardziej obywatelski cel _ - dodał.

Znajdź najkorzystniejszą lokatę

Jaką kwotę chcesz wpłacić na lokatę? ZOBACZ OFERTY; )

Z ostrą krytyką projektu podczas prac w Senacie wystąpił wiceprezes Związku Banków Polskich Jerzy Bańka. Ocenił projekt jako _ zbyt skomplikowany _, a także mogący rodzić podejrzenia, że _ państwo czyni zamach na pieniądze obywateli _.

_ - Powstał potworek legislacyjny, który doprowadzi do kompromitacji _ - ocenił Bańka. Według niego projekt spowoduje nałożenie na banki dodatkowych kosztów, które te będą musiały przerzucić na klientów.

Sprawozdawca projektu senator Mieczysław Augustyn odpiera zarzuty, wskazując, że właśnie dzisiejszy stan jest patologią, bo _ prywatne pieniądze są w obrocie bankowym bez tytułu prawnego _. _ Ta ustawa wyraża nasze przekonanie, że tak dalej być nie może _ - powiedział. Polemizował też z tezą o dużych kosztach projektu, zaznaczając, że będą one na pewno niższe od dochodów, jakie banki czerpią z obrotu pieniędzmi osób zmarłych.

Senatorowie podkreślają, że głównym celem projektu jest, by _ środki te trafiły do prawowitych właścicieli _.

Jak podkreślają w uzasadnieniu do projektu, nie będzie tak, że koszta będą ponosić jedynie banki. _ Informacja będzie mogła być dostarczona odpłatnie, przy czym opłata nie będzie mogła przekraczać kosztów jej wygenerowania i wynosić więcej niż 50 zł _. Jak tłumaczą, wprowadzenie limitu ma na celu ograniczenie dowolności banków czy SKOK-ów dostarczających informacje w zakresie ustalania wysokości opłaty oraz zagwarantowanie spadkobiercom, iż ich prawo do informacji nie będzie limitowane wysokością stawki za dostęp do niej.

_ Opłata będzie uiszczana instytucji, do której obywatel wystąpił z żądaniem, a dalsze rozliczanie wobec Centralnej Informacji będzie przedmiotem międzyinstytucjonalnych umów - _czytamy w projekcie.

Kontrowersje wywołał zapis, że Centralną Informację ma prowadzić Krajowa Izba Rozliczeniowa S.A. (KIR), czyli spółka prawa handlowego, należąca do banków i Związku Banku Polskich. Senator Grzegorz Bierecki z PiS, sprzeciwiając się temu pomysłowi zaproponował, żeby Centralną Informację prowadził Bankowy Fundusz Gwarancyjny. Propozycja została odrzucona. Zdaniem senatorów KIR obsługujący przelewy międzybankowe, przetwarzając ponad 1,6 mld transakcji rocznie, poradzi sobie dodatkowo z prowadzeniem Centralnej Informacji.

Czytaj więcej w Money.pl

• [ ( http://static1.money.pl/i/h/97/m335969.jpg ) ] (http://www.money.pl/gospodarka/wiadomosci/artykul/klienci-skok-wolomin-nie-moga-odzyskac-czesci,194,0,1724866.html#utm_source=money.pl&utm_medium=referral&utm_term=redakcja&utm_campaign=box-podobne) Klienci SKOK Wołomin wciąż bez pieniędzy
  • [ ( http://static1.money.pl/i/h/129/m196737.jpg ) ] (http://prawo.money.pl/aktualnosci/wiadomosci/artykul/spadkobiercy-beda-mieli-latwiejszy-dostep-do,59,0,1721403.html#utm_source=money.pl&utm_medium=referral&utm_term=redakcja&utm_campaign=box-podobne) Walka o 8 mld zł. Każdy może dostać część z nich
  • [ ( http://static1.money.pl/i/h/229/m336357.jpg ) ] (http://prawo.money.pl/aktualnosci/wiadomosci/artykul/sukces-przeciwnikow-zmian-w-ofe-rusza,52,0,1726772.html#utm_source=money.pl&utm_medium=referral&utm_term=redakcja&utm_campaign=box-podobne) Sukces przeciwników zmian w OFE. Rusza batalia o gigantyczne odszkodowania
  • [ ( http://static1.money.pl/i/h/93/m251997.jpg ) ] (http://prawo.money.pl/aktualnosci/wiadomosci/artykul/deweloperzy-ostrzegaja-przed-zmianami-w,242,0,1722866.html#utm_source=money.pl&utm_medium=referral&utm_term=redakcja&utm_campaign=box-podobne) Deweloperzy ostrzegają przed zmianami w prawie