Znajomy Vance'a i wenezuelska ropa. Reuters o kulisach lukratywnego kontraktu

Tydzień przed styczniową inwazją USA na Wenezuelę i pojmaniem jej autorytarnego przywódcy wiceprezydent J.D. Vance poleciał samolotem Air Force Two do Yellowstone Club w Montanie. To bardzo ekskluzywny ośrodek narciarsko-golfowy. Według źródła agencji Reutera spotkał tam Johna Addisona, tradera benzyny w koncernie surowcowym Vitol. Addison jest jego starym znajomym i jednym z pierwszych sponsorów jego kariery politycznej.

Reuters przeanalizował rejestry lotów. Wynika z nich, że 27 grudnia prywatny Embraer Addisona i samolot wiceprezydenta stały obok siebie na płycie lotniska Bozeman Yellowstone International. Lotnisko leży ok. godziny jazdy od ośrodka.

Według rozmówcy Reutersa, który zna przebieg spotkania z relacji Addisona, obaj rozmawiali o Wenezueli. Vance chciał przede wszystkim wiedzieć, jak szybko dałoby się sprzedać wenezuelską ropę, gdyby USA hipotetycznie przejęły kontrolę nad jej zasobami. Addison zapewnił go, że Vitol ma wyjątkowe możliwości, by się tym zająć.

Zarówno Addison, jak i biuro Vance'a zaprzeczyli, że 27 grudnia w Montanie doszło do spotkania. – I każdy, kto tak twierdzi, absolutnie to zmyśla, bo nigdy nikomu nie powiedziałem, że tak było – powiedział Addison Reutersowi.

Addison potwierdził jednak inną rozmowę. 5 stycznia, 2 dni po operacji, w której obalono prezydenta Wenezueli Nicolasa Maduro i w której zginęło do 100 osób, zadzwonił do niego sekretarz energii USA Chris Wright. Trader był wtedy przy biurku w Houston. Administracja Donalda Trumpa planowała sprzedawać ropę z Wenezueli, członka OPEC, odbiorcom na całym świecie. Pieniądze miały sfinansować polityczną transformację kraju. Wright zapytał, czy Vitol chce się tego podjąć.

Myślałem, że dzwoni tylko po to, żeby dowiedzieć się, co słychać na rynku. Rozmowa potoczyła się inaczej – opowiadał Addison w niedawnym wywiadzie dla Reutersa. Departament Energii potwierdził, że Wright zadzwonił do niego 5 stycznia w sprawie Wenezueli.

W ciągu kilku dni Vitol i jego konkurent Trafigura dostały specjalne licencje na sprzedaż wenezuelskiej ropy. Od tego czasu zarobiły na tym setki milionów dolarów. Szczegóły tego, jak Vitol zdobył jedną z najbardziej pożądanych licencji energetycznych administracji, nie były dotąd znane.

48-letni Addison nie był oczywistym adresatem takiego telefonu. Był starszym traderem w Vitol, a nie regionalnym prezesem firmy. Specjalizował się w handlu amerykańską benzyną, a nie ropą z Ameryki Łacińskiej. Addison powiedział Reutersowi, że drogę do rozmowy otworzył mu Vance, który zapewnił Wrighta, że można mu ufać.

Amerykański urzędnik, który zastrzegł anonimowość, potwierdził Reutersowi, że Vance powiedział Wrightowi, iż Addison jest godną zaufania osobą w branży energetycznej. Według niego ta rozmowa odbyła się co najmniej rok przed telefonem z 5 stycznia. Departament Energii zapewnił w oświadczeniu, że Vance i Wright nigdy nie rozmawiali o sprzedaży wenezuelskiej ropy. Resort wybrał Vitol, bo to największy na świecie handlarz surowcami energetycznymi.

Spotkanie w Montanie i nietypowo duża rola Addisona w zdobyciu kontraktu budzą pytania demokratów w Kongresie. Chcą wiedzieć, czy osobiste znajomości mogły ułatwić firmom dostęp do rządowych interesów po operacji w Wenezueli. Robert Garcia, najwyższy rangą demokrata w komisji nadzoru Izby Reprezentantów i jej przyszły przewodniczący, już w styczniu wysłał list do szefów Vitol i Trafigury. Pytał w nim o okoliczności przyznania licencji.

Garcia mówił wtedy, że niepokoi go udział Vitol m.in. ze względu na wcześniejsze wpłaty Addisona na rzecz Trumpa. Obawiał się też, że obie firmy mogły wcześniej wiedzieć o planowanej akcji wojskowej. – Od miesięcy demokraci w komisji nadzoru domagają się odpowiedzi w sprawie ogromnej umowy administracji Trumpa dotyczącej wenezuelskiej ropy i tego, czy osoby z branży naftowej zostały wcześniej uprzedzone o akcji wojskowej przeciwko Wenezueli – powiedział Garcia Reutersowi.

– Nowe doniesienia, że JD Vance spotkał się ze starszym traderem Vitol przed pojmaniem Maduro, rodzą jeszcze więcej pytań o to, kto co wiedział i kiedy – dodał.

Vitol i Trafigura nie chciały powiedzieć, czy odpowiedziały na list Garcii. Obie firmy zapewniły Reutersa, że nie wiedziały wcześniej o amerykańskich operacjach wojskowych w Wenezueli.

Duże kontrakty rządowe w USA zwykle przyznaje się w przetargach, które mają zapewnić przejrzystość, zapobiegać faworyzowaniu i dawać podatnikom najlepsze warunki. Administracja Trumpa broni decyzji o pominięciu przetargu. Przekonuje, że po pojmaniu Maduro trzeba było działać szybko, by ustabilizować gospodarkę Wenezueli i od razu zapewnić pieniądze na podstawowe usługi i restrukturyzację długu.

Wenezuela ma największe na świecie złoża ropy, ale po latach niedoinwestowania, złego zarządzania i dotkliwych sankcji wydobywała mniej niż jedną trzecią szczytowej produkcji. Po styczniowej inwazji Trump zapowiedział, że USA będą bezterminowo kontrolować wenezuelską ropę i wpływy z jej sprzedaży. Chce przyciągnąć 100 mld dol. inwestycji amerykańskich koncernów naftowych w odbudowę wydobycia. Przekonuje, że zwiększy to dostępną podaż na półkuli zachodniej i wzmocni bezpieczeństwo energetyczne USA.

Na razie najwięcej na operacji w Wenezueli zyskały Vitol i Trafigura. Według źródła Reutersa Trafigura dostała licencję kilka dni po Vitolu, w drugim tygodniu stycznia.

Tom Seng, ekspert od finansów energetycznych i profesor Texas Christian University, szacuje, że traderzy zarabiają od 3 do 3,50 dol. na każdej sprzedanej baryłce wenezuelskiej ropy. Opiera się na obecnych warunkach rynkowych i stawkach frachtu. Daje to marżę rzędu 3,5–4 proc. Według danych rządu USA Wenezuela wyeksportowała w tym roku ponad 200 mln baryłek ropy, więc zysk z kontraktu sięga setek milionów dolarów.

Z analizy rocznych raportów Vitol wynika, że marża operacyjna firmy wynosiła w ostatnich 3 latach od 1 do 3 proc. Prywatne firmy handlowe nie ujawniają zysków z pojedynczych transakcji. Szacunków dotyczących marż i sprzedanych ilości ropy nie dało się niezależnie zweryfikować. Trafigura i Vitol odmówiły komentarza w sprawie warunków umów z wenezuelskim państwowym koncernem PDVSA, zasłaniając się poufnością.

Niedawno Trump ogłosił, że USA uzyskały dostęp do ok. jednej piątej wenezuelskich złóż dzięki partnerstwu z North American Blue Energy Partners (NABEP), jednym z największych prywatnych producentów ropy w Wenezueli. Firma należy do miliardera Alejandro Betancourta, który do niedawna był objęty amerykańskimi śledztwami w sprawie prania pieniędzy wyprowadzonych z PDVSA. Umowa daje USA 35 proc. udziałów w spółce-matce NABEP i prawo do kupowania 20 proc. wydobycia po kosztach produkcji.

Reuters nie ustalił, czy Vitol lub Trafigura sprzedają ropę z NABEP, która wydobywa ok. 220 tys. baryłek dziennie. Vitol przyznał, że ma z firmą relacje handlowe, ale nie długoterminowy kontrakt, i nie podał szczegółów. Trafigura nie odpowiedziała na pytania. Prawnik Betancourta podkreślił, że zarzuty wobec jego klienta były wielokrotnie badane przez władze kilku państw i nie postawiono mu żadnych zarzutów.

Po rozmowie Addisona z Wrightem sprawy potoczyły się szybko. Do 9 stycznia obie firmy miały licencje. Addison był już wtedy w Białym Domu, obok prezesów ExxonMobil i Chevronu, na transmitowanym w telewizji spotkaniu z Trumpem o przyszłości wenezuelskiego przemysłu naftowego.

Jesteśmy tu, aby zapewnić, że będziecie mogli przewieźć całą tę ropę po całym świecie po najlepszej możliwej cenie, tak aby wpływ, jaki macie na Wenezuelczyków, zapewnił, że dostaniecie to, czego chcecie – mówił Addison do Trumpa podczas spotkania.

Na spotkaniu był też regionalny prezes Vitol Ben Marshall, który podziękował prezydentowi za możliwość sprzedaży wenezuelskiej ropy. Vitol przekazał Reutersowi, że Addison jako trader benzyny nie miał wiedzy technicznej potrzebnej do negocjowania międzynarodowego kontraktu na ropę. Po telefonie z 5 stycznia włączył do sprawy Marshalla i zespół zajmujący się ropą. Trafigurę reprezentował na spotkaniu jej prezes Richard Holtum.

Addison wcześnie poparł Vance'a. Według danych Federalnej Komisji Wyborczej w 2022 r. przekazał 300 tys. dol. komitetowi Protect Ohio Values, który wspierał zwycięską kampanię Vance'a do Senatu z Ohio. W 2024 r. Addison i jego żona Shannon wpłacili 7 mln dol. komitetom politycznym, w tym 5 mln dol. komitetowi Make America Great Again, by pomóc Trumpowi zdobyć drugą kadencję. Według 3 osób znających ich relację Addison cenił konserwatywną politykę Vance'a.

W tym samym czasie Addison zamykał trudniejszy rozdział swojej kariery. W 2024 r. Vitol i SK Energy po dekadzie sporu sądowego zawarły z Kalifornią ugodę na 50 mln dol. w sprawie manipulowania cenami benzyny. Addison był wskazany jako najwyższy rangą menedżer Vitol zamieszany w domniemany proceder. Ani Vitol, ani Addison nie przyznali się do naruszeń. Vitol odmówił komentarza, a Addison nie odpowiedział na pytania o tę sprawę.

W 2025 r. Addison kupił nowego Embraera o cenie katalogowej ok. 14 mln dol. Według rejestrów Federalnej Administracji Lotnictwa latał nim coraz częściej do Yellowstone Club, gdzie, jak mówi, buduje dom w sąsiedztwie miliarderów, magnatów technologicznych i gwiazd Hollywood. Przed rozpoczęciem budowy jego niezabudowana działka była wyceniana na 16,4 mln dol. Z danych stanowego urzędu skarbowego Montany wynika, że w pobliżu ośrodka ma też rezydencję Wright, wartą 36,2 mln dol.

Addison nazwał telefon od Wrighta z 5 stycznia jednym z najważniejszych momentów swojej 17-letniej kariery w Vitol. – Czuję się bardzo dumny i jestem bardzo patriotycznie nastawiony, że rząd, Chris Wright, zadzwonił do mnie, żebym pomógł im przeprowadzić tę transakcję – powiedział Reutersowi.

Wenezuelski kontrakt był też jego ostatnim dużym sukcesem w firmie. Pod koniec marca ogłosił odejście z Vitolu, by zająć się polityką i energetyką. Został przewodniczącym rady doradczej ds. polityki energetycznej przy Wrighcie, która po raz pierwszy zebrała się w lipcu. W wewnętrznej notatce Vitol, do której dotarł Reuters, nazwano go "jednym z najskuteczniejszych traderów w historii firmy".