Świąteczny ekspres budżetowy. Koalicja ratuje finanse TK 

Grzegorz OsieckiTomasz Żółciak
Tusk,. DomańskiŻeby uniknąć fatalnego dla TK scenariusza, koalicja chce przyspieszyć prace nad budżetem
Źródło zdjęć: © PAP | L. Szymański, KPRM, D. Zarzycka

W rządowym projekcie budżetu na 2027 r. Trybunał Konstytucyjny ma zero złotych. Sejm dopisze mu pieniądze, ale koalicja i PiS proponują różne kwoty. Żeby TK nie został bez finansowania w styczniu, posłowie chcą uchwalić budżet w ekspresowym tempie już w grudniu. Ostatnie słowo będzie miał jednak Karol Nawrocki.

Punkt startowy to 0 zł dla Trybunału Konstytucyjnego w projekcie budżetu. Ponieważ prezesowi TK Bogdanowi Święczkowskiemu nie udało się skutecznie przeprowadzić Zgromadzenia Ogólnego sędziów TK, które miało przyjąć projekt budżetu na kolejny rok, to minister finansów zignorował jego pisma, by TK dopisać do projektu budżetu na 2027 r.

Ustawa o organizacji prac w TK przewiduje, że przyjęcie planu wydatków na kolejny rok to kompetencja Zgromadzenia Ogólnego, a nie prezesa. Z kolei Trybunał należy do tak zwanych świętych krów, czyli instytucji, które same projektują swoje budżety na kolejny rok, i minister finansów może je tylko dołączyć do rządowego projektu.

Sam nie ma prawa wprowadzać żadnych korekt, co może zrobić dopiero Sejm. Dlatego ostatecznie Andrzej Domański nie załączył projektu budżetu TK do rządowego projektu.

Budżet Korwin-Piotrowskiej czy Święczkowskiego

Teraz prace nad budżetem toczą się w Sejmie. Pozytywna wiadomość dla Trybunału to, że budżet TK ma zostać dopisany do projektu budżetu państwa. Pytanie jednak, jaki?

Razem z wiceprzewodniczącą komisji Zofią Czernow zgłaszamy poprawkę, która daje TK finansowanie. Jest oparta na planie wydatków i dochodów przyjętym przez Zgromadzenie Ogólne sędziów TK – zapowiada w rozmowie z money.pl szef sejmowej komisji finansów publicznych Janusz Cichoń z KO.

Czyli chodzi o decyzję z początku listopada, kiedy ośmioro sędziów pod przewodnictwem Anny Korwin-Piotrowskiej najpierw uznało, że spełniają wymogi Zgromadzenia Ogólnego TK i jest kworum, a następnie jako pierwszą decyzję przyjęło plan wydatków i dochodów TK. Zgodnie z nim wydatki na 2027 r. w Trybunale mają wynieść 75 mln 450 tys. zł, a tegoroczny budżet ma sięgać 67,4 mln zł.

Ale to nie jedyna poprawka. Bo konkurencyjną szykuje PiS. Tyle że ma być oparta na projekcie, który przygotował Bogdan Święczkowski i który próbował dopisać do projektu budżetu państwa na etapie rządowym.

Przywracamy całą część budżetu dotyczącą Trybunału Konstytucyjnego, to niespotykana sytuacja w historii. Różnica między poprawką a tą składaną przez przewodniczącego jest taka, że opieramy ją na propozycji legalnego prezesa Trybunału, a oni uzurpatorów – słyszymy od posłów PiS.

Ten budżet jest nieco wyższy od poprawki KO i wynosi 78 mln zł.

Od sejmowego rozmówcy słyszymy o jeszcze jednym wariancie, że rząd zrobi to w ramach autopoprawki. Miałoby to pomóc uniknąć ewentualnych proceduralnych zastrzeżeń dotyczących wyjścia przez Sejm poza rządową wersję projektu.

Gdy Nawrocki zgłaszał swój projekt dotyczący "SAFE 0 proc.", o niekonstytucyjności tego projektu świadczyło choćby to, że generuje on nowe zobowiązania dla Skarbu Państwa, a to wyłączna kompetencja rządu. Gdyby posłowie zgłosili teraz poprawkę w sprawie ustanowienia budżetu dla TK, Nawrocki mógłby podnosić, że tu też nieuprawniony podmiot próbuje generować nowe zobowiązania dla Skarbu Państwa. Dlatego chyba lepiej, by poszło to poprawką rządową – tłumaczy rozmówca.

Nie chodzi tylko o sumy czy dopisanie wydatków TK do budżetu państwa, ale przy okazji toczony jest spór o to, kto ma legitymację do reprezentowania Trybunału. Przewagę ma koalicja, która wprowadza budżet przygotowany przez ósemkę sędziów TK wybranych w tej kadencji.

Jedno jest pewne: mimo podziałów w tej kwestii luka w budżecie państwa zostanie wypełniona.

– Trybunał będzie miał budżet na kolejny rok – zapewnia Henryk Kowalczyk z PiS, wiceszef komisji finansów publicznych. Identyczne zapewnienia słychać od Janusza Cichonia.

Groźba styczniowej luki w TK

Ale to nie koniec problemów z budżetem TK. Bo bez względu na to, co zrobi Sejm, realny jest scenariusz, że w styczniu do Trybunału nie trafi ani złotówka. Chodzi o kombinację prawa budżetowego i terminarza prac nad budżetem.

Zgodnie z Konstytucją parlament ma cztery miesiące na uchwalenie budżetu od momentu jego złożenia przez rząd, co rutynowo wypada pod koniec stycznia. I na ogół tak się działo w poprzednich latach.

Na posiedzeniu przed Świętami Bożego Narodzenia Sejm przyjmował budżet, potem trafiał on do Senatu i po rozważeniu poprawek Senatu w końcówce stycznia trafił do prezydenta do podpisu. Czyli w styczniu budżet nie był jeszcze uchwalony i wówczas zgodnie z prawem realizowany był projekt rządowy.

Tyle że w projekcie rządowym nie ma budżetu TK, więc dopóki nie wejdzie w życie ustawa przyjęta przez parlament, Trybunał nie dostanie ani złotówki, bo minister finansów nie ma żadnej podstawy do przelania pieniędzy dla sądu konstytucyjnego.

Grudniowy ekspres budżetowy

Koalicja ma jednak receptę. Żeby uniknąć takiego scenariusza, chce przyspieszyć prace nad budżetem państwa.

Chcemy uchwalić budżet w takim terminie, by nie było wątpliwości, że TK będzie miał pieniądze od początku roku – mówi Janusz Cichoń.

W praktyce oznacza to, że Sejm ma przyjąć ustawę na posiedzeniu na początku grudnia. Ma się ono odbyć od 2 do 4 grudnia, a zaraz potem ma się nią zająć Senat tak, by Sejm mógł ostatecznie przyjąć ustawę na posiedzeniu, które ma się odbyć od 16 do 18 grudnia. I wówczas ustawa trafi do Karola Nawrockiego. To jak na tryb prac nad budżetem w ostatnich latach prawdziwy ekspres.

Od ważnego rozmówcy z koalicji słychać, że finalne decyzje w sprawie terminarza jeszcze nie zapadły.

– Póki co jest ustalone, że poprawki budżetowe będą rozpatrywane w styczniu. Ale jeśli będzie trzeba przyspieszyć, to nie będzie z tym problemu – mówi.

Osobną kwestią jest, co zrobi z budżetem Karol Nawrocki. To jedyna ustawa, której prezydent nie może zawetować; może ją jedynie podpisać lub wysłać do TK. Do tego w tym przypadku ma na podjęcie decyzji tydzień, a nie trzy, jak jest w przypadku każdej innej ustawy. I jest pytanie, co z nią zrobi?

Wysyłanie ustawy do TK oznacza, że nie wejdzie w życie w styczniu, więc pojawi się problem, którego chce uniknąć koalicja. Pytanie też, czy Karol Nawrocki będzie chciał wysłać ustawę do Trybunału Konstytucyjnego, którego w obecnej formule nie uznaje.

Co teraz z pieniędzmi dla TK

Prace nad budżetem toczą się równolegle do bieżącego sporu o finanse TK. Jak pisaliśmy, NBP wstrzymał realizację dyspozycji z rachunku Trybunału Konstytucyjnego po sprzecznych pismach sędzi Anny Korwin-Piotrowskiej i prezesa Bogdana Święczkowskiego.

Każde z nich wskazało siebie jako osobę uprawnioną do wypłat. Bank podkreślił, że nie rozstrzyga sporu o kierowanie TK, ale musiał ustalić, kto może dysponować środkami.

Ruch NBP wywołał polityczną burzę. Minister finansów Andrzej Domański uważa, że bank powinien unikać sporu politycznego. Sebastian Kaleta z PiS ostrzega, że przelew środków poza NBP naraziłby ministra na odpowiedzialność karną.

Według ustaleń money.pl rozważany jest plan B: rachunek pomocniczy w BGK. Przeniesienie rachunku bieżącego wymagałoby zmiany ustawy, bo BGK może go prowadzić dopiero po wprowadzeniu euro, a to wiąże się z ryzykiem weta prezydenta. Słabością rozwiązania jest węższy zakres wydatków i wątpliwości prawne. Ale z nieoficjalnych informacji money.pl wynika, że to nie jedyny pomysł.

Wybrane dla Ciebie