Tusk "uratował" zarząd Glapińskiego. Teraz płaci słoną cenę [OPINIA]

Tomasz Setta
Trybunał za Trybunał. Glapiński podpisał na siebie wyrok?Trybunał za Trybunał. Glapiński podpisał na siebie wyrok?
Źródło zdjęć: © East News, WP | Adam Burakowski, Wojciech Olkuśnik • Zdjęcie wygenerowane przy pomocy AI

Narodowy Bank Polski twierdzi, że nie może być rozjemcą w sporze o Trybunał Konstytucyjny. Jednocześnie NBP postanowił zablokować rachunki płatnicze tej instytucji. W praktyce taka decyzja to jawne opowiedzenie się po jednej ze stron konfliktu. A wszystko dzieje się zaledwie dwa tygodnie po tym, jak premier przystał na kompromis w sprawie uzupełnienia składu zarządu NBP.

Na początku listopada nad Narodowym Bankiem Polskim wisiała groźba paraliżu. Liczba członków zarządu NBP mogła wówczas spaść poniżej ustawowych wymogów. Kryzys udało się zażegnać w ostatniej chwili, po tym, jak premier Donald Tusk zgodził się na powołanie do władz banku czterech nowych osób.

Jedną z nich jest Marta Kightley – była pierwsza zastępczyni prezesa NBP, uznawana powszechnie za zaufaną osobę Adama Glapińskiego. Kompromis dotyczący nominacji wzmocnił więc pozycję obecnego szefa Narodowego Banku Polskiego, przynajmniej w zakresie bieżącego zarządzania sprawami NBP. 

NBP kolejny raz miesza się do polityki

Co na tej operacji zyskał rząd? Odpowiedź przyszła zaskakująco szybko, bo po zaledwie dwóch tygodniach: niewiele, żeby nie powiedzieć nic. NBP wstrzymał właśnie wypłatę pieniędzy z rachunków przypisanych do Trybunału Konstytucyjnego. Z komunikatu NBP dowiadujemy się, że oficjalnym powodem blokady środków jest trwający spór dotyczący kierownictwa TK.


DLA CIEBIE
Od pomysłu do inwestycji. Dotacje i finansowanie w praktyce

Decyzja banku jest jednak tylko z pozoru "apolityczna". W praktyce zablokowanie rachunków płatniczych oznacza przecież kolejny problem dla koalicji rządowej, a nie dla zwolenników opozycji i Bogdana Święczkowskiego, którego w obowiązkach prezesa TK tymczasowo zastępuje sędzia Anna Korwin-Piotrowska. Nie mamy więc do czynienia z działaniem, które w równy sposób traktuje obie strony konfliktu. Wręcz przeciwnie: mówimy o wyraźnym faworyzowaniu dawnego zaplecza politycznego prezesa NBP.

Dwa zagadkowe punkty komunikatu NBP

NBP podkreśla w poniedziałkowym komunikacie, że "nie jest właściwy do rozstrzygnięcia sporu dotyczącego kierowania Trybunałem Konstytucyjnym". To prawda, tyle że decyzja o blokadzie wypłat jest de facto pewną formą rozstrzygnięcia. Narodowy Bank Polski wprost wskazuje bowiem w ten sposób, komu odmawia legitymacji do zarządzania TK, a czyją legitymację bierze pod uwagę.

W oświadczeniu banku znalazły się jeszcze dwa istotne sformułowania. Po pierwsze, z komunikatu dowiadujemy się, że zablokowanie rachunków to konsekwencja analizy dokonanej przez departament prawny NBP. Treść tej opinii pozostaje jednak nieznana, a jej autorzy są anonimowi.

Po drugie, z komunikatu Narodowego Banku Polskiego nie wynika wprost, kto i w jakim trybie podjął decyzję o blokadzie. Czytamy tylko, że "wypracowane zostało stanowisko, zgodnie z którym zachodzą przesłanki wstrzymania realizacji przez NBP zleceń płatniczych dokonywanych przez Trybunał Konstytucyjny". Przez kogo dokładnie zostało wypracowane? Czy były jakieś zdania odrębne? Tego nie wiadomo. Bank nie tłumaczy również, kiedy i na jakich zasadach odblokuje w przyszłości zamrożone środki.

Powtórka z SAFE zero procent

To zresztą nie pierwszy raz, kiedy obecne kierownictwo NBP miesza się do bieżącej polityki. Na początku marca Adam Glapiński wspólnie z prezydentem Karolem Nawrockim zaprezentowali koncepcję "SAFE zero procent", która miała być alternatywą dla unijnego mechanizmu pożyczkowego SAFE na wydatki zbrojeniowe.

– Powtarzam: to, o czym rozmawialiśmy z prezydentem, jest całkowicie apolitycznym przedsięwzięciem, zmierzającym do dużego wysiłku zbrojeniowego, do zgromadzenia odpowiednich funduszy, żeby ten wysiłek zbrojeniowy posłużył budowie silnej armii. I to szybko, żeby od razu ruszyć z pracami, w porozumieniu z rządem – zapewniał wówczas prezes Narodowego Banku Polskiego. W rzeczywistości trudno nie oprzeć się wrażeniu, że chodziło wyłącznie o to, by Karol Nawrocki mógł z czystym sumieniem zawetować ustawę wdrażającą w Polsce mechanizm SAFE.

Nawiasem mówiąc, marcowa konferencja poświęcona "SAFE zero procent" miała być bezpośrednim powodem, dla którego premier Donald Tusk odmówił uzupełnienia składu zarządu Narodowego Banku Polskiego w pierwotnie uzgodnionym kształcie.

Porozumienie, które rządowi nic nie dało

Źródłem wymienionych wyżej problemów jest skrajne upolitycznienie Narodowego Banku Polskiego. Obecna koalicja w ciągu trzech ostatnich lat nie znalazła żadnego sposobu, by to przeciąć. Zamiast tego wiele miesięcy temu ukuto porozumienie, zgodnie z którym dwa wakaty w zarządzie NBP przypadły "stronie rządowej", a dwa "stronie opozycyjnej". Wydarzenia ostatnich dni wyraźnie pokazują, że polityczne kalkulacje z tym związane nie przyniosły koalicji żadnych wymiernych korzyści, tylko straty – także wizerunkowe.

Jednym z pomysłów na odbudowę zaufania do NBP miał być zapowiedziany przez premiera wniosek o postawienie Adama Glapińskiego przed Trybunałem Stanu. Miesiąc temu sejmowa Komisja Odpowiedzialności Konstytucyjnej po wielu tygodniach prac i przesłuchań przyjęła sprawozdanie, w którym rekomenduje Sejmowi podjęcie takiej uchwały w sprawie szefa Narodowego Banku Polskiego. We wniosku znalazło się w sumie osiem zarzutów, a jeden z nich dotyczy wprost upolitycznienia banku centralnego.

Informacja o zablokowaniu rachunków Trybunału Konstytucyjnego mogłaby stanowić w tym sprawozdaniu z prac komisji kolejny akapit, potwierdzający długą listę wątpliwości co do sposobu, w jaki zarządzany jest od lat Narodowy Bank Polski. Decyzja o dalszych losach wniosku o Trybunał Stanu leży teraz w rękach posłów, którzy mają okazję zrobić pierwszy krok w kierunku naprawy NBP – chyba że znów zwycięży kalkulacja polityczna.

Wybrane dla Ciebie