Dziura budżetowa się pogłębia. Są nowe dane MF. Blisko 200 mld zł na minusie

Jacek Losik
Andrzej Domański
Marian Zubrzycki
biznes, ekonomia, gospodarka, konferencja prasowa, polityk politykaMinister finansów i gospodarki Andrzej Domański
Źródło zdjęć: © PAP | Marian Zubrzycki

Ministerstwo Finansów poinformowało, że po dziesięciu miesiącach 2026 r. dochody budżetu państwa wyniosły prawie 501,7 mld zł, a wydatki sięgnęły niemal 696,9 mld zł. Deficyt przekroczył 195,2 mld zł, co oznacza wykonanie 71,8 proc. limitu zapisanego w ustawie budżetowej.

Według szacunkowego wykonania budżetu dochody państwa zrealizowano po październiku w 77,5 proc. planu, wydatki w 75,8 proc., a deficyt w 71,8 proc. Tegoroczna ustawa budżetowa zakłada dochody na poziomie ok. 647,2 mld zł, wydatki w wysokości ok. 918,9 mld zł oraz maksymalny deficyt wynoszący ok. 271,7 mld zł.

Dochody podatkowe budżetu państwa

Największą część wpływów stanowiły podatki. Do końca października przyniosły one ponad 445,8 mld zł. W tej kwocie znalazło się ponad 77,1 mld zł z akcyzy, 69,5 mld zł z podatku CIT oraz 6,3 mld zł z tzw. podatku bankowego. Wpływy z PIT wyniosły 71,1 mln zł.

Resort finansów podał, że dochody ogółem były o ok. 30 mld zł, czyli o 6,4 proc. wyższe niż w analogicznym okresie 2025 r. Dochody podatkowe wzrosły o 29,9 mld zł, co oznacza wzrost o 7,2 proc. rok do roku. Wpływy z VAT wyniosły 276,1 mld zł i były wyższe o ok. 7,6 mld zł, czyli o 2,8 proc. rok do roku.


DLA CIEBIE
Od pomysłu do inwestycji. Dotacje i finansowanie w praktyce

Ministerstwo odniosło się również do zasad podziału wpływów z PIT i CIT między budżet państwa a jednostki samorządu terytorialnego. 2026 r. jest drugim rokiem funkcjonowania reformy dochodów jednostek samorządu terytorialnego (JST). W przypadku obu podatków obowiązuje ta sama metoda ustalania udziałów samorządów co w 2025 r.

Udziały JST w PIT wyniosły 174,1 mld zł w 2025 r., a na 2026 r. zaplanowano 193,8 mld zł, czyli o 11,4 proc. więcej. W przypadku CIT wartości te wyniosły odpowiednio 28,2 mld zł i 27,5 mld zł.

Gdyby udziały samorządów w PIT w okresie od stycznia do października były naliczane tak jak w 2025 r., dochody budżetu państwa z tego podatku wyniosłyby po dziesięciu miesiącach ok. 18,3 mld zł. W ujęciu całkowitym wpływy z PIT, obejmujące budżet państwa i JST, sięgnęły w tym okresie 178,9 mld zł. Były zatem wyższe o 18,3 mld zł, czyli o 11,4 proc., niż rok wcześniej. Udziały przekazane JST wyniosły 178,9 mld zł wobec 160,6 mld zł w 2025 r.

VAT i wpływ programu CPN

MF wskazało, że na wpływy z VAT w październiku pozytywnie oddziaływały wyniki gospodarki we wrześniu. Produkcja sprzedana przemysłu wzrosła wówczas nominalnie o 10 proc. rok do roku, a sprzedaż detaliczna zwiększyła się o 6,7 proc. rok do roku.

Na wykonanie dochodów z VAT wpływało także czasowe obniżenie stawki na paliwa silnikowe z 23 do 8 proc. w ramach programu Ceny Paliw Niżej (CPN). Łączny efekt programu dla akcyzy i VAT od stycznia do września wyniósł ok. 5,3 mld zł.

Pierwsza edycja CPN trwała od 31 marca do 1 lipca. Program wznowiono od 17 do 31 sierpnia, a najnowsza odsłona obejmuje okres od początku października do końca grudnia 2026 r. Dochody z VAT za październik, wynoszące ok. 32 mld zł, dotyczą deklaracji za wrzesień. Nie uwzględniają więc skutków październikowej edycji programu, ponieważ we wrześniu CPN nie obowiązywał.

Największe wydatki państwa

Od stycznia do października najwyższe wydatki odnotowano w czterech częściach budżetu państwa:

  • Zakład Ubezpieczeń Społecznych: 162,8 mld zł, czyli 78,4 proc. planu;
  • obrona narodowa: 78,9 mld zł, czyli 66,2 proc. planu;
  • obsługa długu Skarbu Państwa: 75,4 mld zł, czyli 83,8 proc. planu;
  • budżety wojewodów: 48,3 mld zł, czyli 77,9 proc. planu.

W porównaniu z tym samym okresem 2025 r. szczególnie wzrosły wydatki na obsługę długu Skarbu Państwa. Przekazano na ten cel o 15,7 mld zł więcej. MF wyjaśniło, że była to "wypadkowa wzrostu obsługiwanego zadłużenia, kształtowania się sytuacji na krajowym rynku finansowym i bieżącego rozkładu jego obsługi".

Wybrane dla Ciebie