Embargo na zachodnią żywność. Rosyjska prawnik o skutkach

7 sierpnia tego roku Rząd Federacji Rosyjskiej wprowadził ograniczenia wwozu produktów rolniczych, surowców oraz żywności pochodzącej z USA, Krajów Unii Europejskiej, Kanady, Australii i Norwegii. Powyższy zakaz był odpowiedzią na sankcje gospodarcze wprowadzone przez te kraje wobec Rosji w związku z sytuacją na Ukrainie.

Zakazem przywozu na terytorium Rosji zostały objęte następujące rodzaje towarów: mięso wołowe, świeże, schłodzone lub mrożone; wieprzowina świeża, schłodzona lub mrożona; mięso oraz podroby z drobiu, świeże, schłodzone lub mrożone; mięso słone, w solance, suszone lub wędzone; ryby i skorupiaki, mięczaki i inne bezkręgowce wodne; mleko i przetwory mleczne; warzywa, korzenie i bulwy spożywcze; owoce i orzechy; kiełbasy i podobne produkty z mięsa, podroby oraz z krwi; przetwory spożywcze oparte na nich; produkty gotowe, w tym sery oraz twaróg na podstawie tłuszczy roślinnych; produkty spożywcze (zawierające mleko produkty, na podstawie tłuszczy roślinnych).

Szczegółowy wykaz towarów oraz odpowiednie kody taryfy celnej zostały wymienione w Postanowieniu Rządu Federacji Rosyjskiej z dnia 7 sierpnia 2014r. nr 778 O środkach wykonania Nakazu Prezydenta Federacji Rosyjskiej z dnia 6 sierpnia 2014 r. nr 560 ”O wprowadzeniu specjalnych środków gospodarczych w celu zapewnienia bezpieczeństwa Federacji Rosyjskiej”, na mocy którego został wprowadzony zakaz. Ograniczenie te nie dotyczą żywności dla dzieci i niemowląt. Zakaz ma obowiązywać przez jeden rok, licząc z dnia wejścia w życie postanowienia.

Zgodnie z informacjami publikowanymi w prasie rosyjskiej w najbliższych dniach lista towarów objętych zakazem zostanie skorygowana. Na przykład, jak wynika z internetowej publikacji Russian Legal Information Agency z dnia 14 sierpnia, wyłączenia mogą dotyczyć następujących towarów _ (...) mleka nie zawierającego laktozy, towarów dla cukrzyków, alergików, niektórych suplementów diety, suplementów biologicznie aktywnych, a także nasion (...) _.

Niewątpliwe ograniczenie importu do Rosji żywności jest dużym ciosem również dla polskiej gospodarki, z uwagi na fakt że żywność stanowi sporą część polskiego eksportu właśnie do Rosji.

Aktualnie polskie firmy eksportujące na wschód muszą szukać innych rynków zbytu dla swoich towarów. W zaistniałej sytuacji dobrą wiadomością dla nich może być to, iż dotychczas pozostałe państwa będące członkami Unii Celnej: Białoruś i Kazachstan nie dołączyli się do rosyjskich sankcji w tym wobec krajów UE, co oznacza możliwość eksportu towarów do Białorusi lub Kazachstanu na dotychczasowych zasadach prawnych. Powyższe nie oznacza jednak, iż terytorium Białorusi może zostać tzw. _ oknem _ do przywozu towarów objętych sankcjami na terytorium Rosji, co potwierdza się informacjami podawanymi na oficjalnej stronie internetowej prezydenta Republiki Białorusi.

Jak to w praktyce będzie wyglądać? - czas pokaże, jako że brak jest na dzień dzisiejszy szczegółowych zasad według których prowadzona będzie kontrola towarów znajdujących się w wolnym obrocie na terytorium Unii Celnej i jednocześnie zakazanych do wwozu na ter. Rosji.

Rozstrzygające znaczenie przy kwalifikacji towaru do grupy objętej ograniczeniami wwozu do Rosji jest kraj pochodzenia towaru oraz kod taryfy celnej. Podczas kontroli celnej własne te kluczowe elementy podlegać będą kontroli. Oba rządzą się swoimi zasadami ich ustalania. Przy określeniu kraju pochodzenia towarów (wwożonych na terytorium Unii Celnej z tzw. krajów trzecich) należy stosować postanowienia Kodeksu celnego Unii Celnej (rozdział 7) oraz Porozumienie pomiędzy Rządem Federacji Rosyjskiej, Rządem Republiki Białoruś i Rządem Republiki Kazachstanu z dnia 25.01.2008 roku O jednolitych zasadach określenia kraju pochodzenia towarów.

Zgodnie z powyższymi przepisami za kraj pochodzenia towarów uważa się kraj, w którym towary zostały wyprodukowane w całości lub zostały poddane wystarczającemu przetworzeniu (poddane kluczowym zmianom), co najczęściej wymaga zmiany kodu taryfy celnej tego towaru na poziomie pierwszych 4 znaków.

Zgodnie z powyższymi przepisami nie będziemy mogli uznać prostych operacji z zakresu przygotowania towaru do sprzedaży lub transportu, zmieszaniu komponentów towaru, które nie doprowadzą do istotnej zmiany nowopowstałej produkcji, za zmieniające kraj pochodzenia towaru. Zaś dobrym przykładem istotnej zmiany wydaje się być przerobienie jabłek na napój jabłkowy.

W zaistniałej sytuacji wydaje się, że polscy przedsiębiorcy prowadzący handel z krajami wschodnimi częściej będą zwracać uwagę na rynek kazachski czy też białoruski jako rynek docelowy, i to te rynki mają szansę stać się jakąś alternatywą dla rynku rosyjskiego, przynajmniej w najbliższym roku.