Wrocław wyrzuca część ogródków z Rynku. "Niczego nie zdemontujemy"

Rusza wzmożony sezon dla restauratorów, który dla części z nich ma rozpocząć się od rozbiórki przeszklonych oraz zadaszonych ogródków. Bo zasłaniają historyczne elewacje.

- Miasto Wrocław wypowiedziało umowy na sześć ogródków, które ustawiono w formie szklanej, pełnej zabudowy, dostawionej do zabytkowych elewacji. Termin ich demontażu to 15 marca. Co musimy stanowczo podkreślić: zdecydowana większość restauratorów stara się dostosować do wymogów. Na dziś 32 ogródki mają już pozytywne decyzje konserwatora zabytków, a kolejne sprawy są u pana konserwatora w toku - informuje nas Michał Guz z wrocławskiego magistratu.

Wojewódzki konserwator Daniel Gibski uważa, że "istniejące dziś ogródki w formie przeszklonych kubatur postawione zostały nielegalnie, bez wymaganych przepisami pozwoleń i uzgodnień, w tym dotyczących dostępności i przeciwpożarowych". W opinii Gibskiego, przedstawionej na Facebooku Dolnośląskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków, "stawianie się poza i ponad prawem przez jakiekolwiek podmioty w centrum Wrocławia jest skandaliczne i nie może mieć miejsca w państwie prawa".

To nonsens. Miasto przesłało do trzech osób wypowiedzenie umowy dotyczącej prowadzenia ogródka letniego, ale nie ma tam ani słowa o ich rozbiórce. My dopiero się rozstawiamy - mówi nam Andrzej Dobek, właściciel lokalu "PRL" oraz prezes stowarzyszenia Nasz Rynek zrzeszającego część restauratorów.

Guz odpowiada jednak, że "restauratorzy, którym wypowiedziano umowy, nie mogą być zaskoczeni, gdyż od kilku lat wszyscy doskonale wiedzieli", że "konserwator nie akceptuje ogródków w formie szklanych kubatur, zasłaniających zabytkowe kamienice na obszarze uznanym decyzją Prezydenta RP za Pomnik Historii".

- Konserwator jest zdecydowanym zwolennikiem ogródków, natomiast sprzeciwia się ustawianiu ich właśnie w takiej formie architektonicznej. Dotychczas po prostu szukał możliwości porozumienia. Chciał dać przedsiębiorcom czas na dostosowanie się do wymogów. Zakładał, że uda się wypracować formy akceptowalne jednocześnie dla środowiska gastronomicznego i dla służb konserwatorskich. Jak widać po tych sześciu ustawionych "szklarniach" i w konsekwencji - wypowiedzianych umowach, te próby szukania porozumienia nie zakończyły się pełnym sukcesem - twierdzi Guz.

Konserwator zabytków zabudowane ogródki nazywa "kioskami". Zamiast nich powinny być parasole.

- Pan konserwator nie wie, co mówi, co pokazał jego wpis na Facebooku o rozbiórce. To jest wierutne kłamstwo, szantażowanie restauratorów i naciąganie przepisów. Reprezentująca nas kancelaria prawna złoży doniesienie o przekroczeniu przez niego kompetencji - zapowiada Dobek.

Guz wyjaśnia, że umowy na ogródki między miastem i restauratorami miały charakter warunkowy. - Zakładały, iż to na przedsiębiorcach spoczywa obowiązek pozyskania odpowiednich uzgodnień, w tym ze służbami konserwatorskimi. Od pozyskania tych uzgodnień przez przedsiębiorców zależała prawna możliwość ustawienia ogródków restauracyjnych. W związku z ustawieniem ogródków na początku 2026 r. mimo braku uzgodnień z konserwatorem, miasto Wrocław nie miało innej możliwości, niż wypowiedzieć umowy na tych sześć ogródków - tłumaczy rzecznik prasowy.

Jak podkreśla Gibski, w liście z 29 grudnia 2025 r. adresowanym do Stowarzyszenia Nasz Rynek - "obiekty kubaturowe o sztywnej i zamkniętej formie mają wpływ na odbiór estetyczny zabudowy staromiejskiej zarówno w odniesieniu do zabytkowych obiektów, do których są przystawione, przysłaniając dekoracyjnie rozwiązania elewacji kamienic, jak i w stosunku do stanowiących swoistą wartość relacji przestrzennych w obrębie staromiejskiego układu urbanistycznego".

Stare Miasto we Wrocławiu razem z zabudową i układem komunikacyjnym jest wpisane do rejestru zabytków. Ponadto na jego obszarze obowiązuje Park Kulturowy wprowadzający ład przestrzenny w ścisłym centrum miasta.

Dyskusje na temat ogródków restauracyjnych we Wrocławiu trwają od lat. W 2018 r. rozpoczął ją miejski konserwator zabytków, a rok później prezydent Jacek Sutryk zlecił powstanie koncepcji organizacji ogródków, która miała być spójna z przestrzenią Starego Miasta. Koncepcja ta powstała po konsultacjach z branżą gastronomiczną i miała porządkować kwestie organizacji ogródków letnich, z ich indywidualizacją w zależności od lokalizacji ogródka oraz od kontekstu sąsiedniej zabudowy.

- Podczas negocjacji zgodziliśmy się, że szklane ogródki zostaną usunięte, ale nagle w listopadzie konserwator stwierdził, że na Starym Mieście będą tylko parasole. I to takie małe, które nadają się jedynie do budki z kebabem. Przecież nie stosujemy "zamkniętych" rozwiązań latem. Dzięki pawilonom deszcz nie pada na głowę. W 2016 r. przez Wrocław przeszedł orkan i blisko 20 osób dostało odszkodowania, bo zostały uderzone parasolami. Od tego momentu przykrywamy bardziej ogródki. Zresztą pergole są na Rynku od 25 lat - kontynuuje Dobek.

I dodaje: Tu nie chodzi o kioski czy pergole. Tylko o cały rynek i okolicę. Konserwator wszędzie chce parasoli. To jest niedorzeczne.

Gibski odrzuca stwierdzenia o braku współpracy i twierdzi, że w 2023 r. przeprowadził "kilkadziesiąt rozmów z grupami przedstawicieli branży gastronomicznej".

Konserwator w grudniowym liście do stowarzyszenia Nasz Rynek podkreśla, że "kioski" w przeciwieństwie do postawionych stolików, osłoniętych parasolami, "tworzą sztywne przegrody optyczne, zmieniając odczyt kamienic".

W rezultacie otrzymujemy praktycznie prawie całoroczne przybudówki, co dodatkowo pozostaje w sprzeczności z wyjściową ideą ogródków letnich. Nigdy w historii urbanistyki architektury miasta nie miało miejsca poprzedzanie istniejącej kubatury kamienicznej dobudową wysokości pełnej kondygnacji, będącej de facto rozbudową zabytku wpisanego do rejestru zabytków - czytamy.

Gibski dodał też, że "w historii Wrocławia magistrat nigdy nie zgadzał się na tego typu praktyki". Dopuszczalną formą zadaszenia mają być parasole, markizy wolnostojące lub montowane do elewacji w jednolitym kolorze.

Konserwator pisze też o "bezprecedensowej w skali Wrocławia i województwa sytuacji samowoli prawnej - czy raczej stanie bezprawia - pomijającego wszelkie regulacje". W jego opinii dochodzi do "ostentacyjnego ignorowania powszechnie obowiązujących przepisów", co ma "zadziwiać tym bardziej", gdy ponad 200 innych lokali dostosowało się do przepisów i "bez trudu uzyskało pozwolenie konserwatorskie na lokalizację i formę". Ponadto zabudowany ogródek ma stawiać takich restauratorów "w uprzywilejowanej, dużo korzystniejszej sytuacji handlowej wobec pozostałych".

Z założenia ogródki gastronomiczne stanowią otwarcie wnętrza lokalu na przestrzeń publiczną i przy swojej specyfice powinny eksponować dekoracyjnie opracowane, nierzadko najbardziej wartościowe historycznie części elewacji w przyziemiu kamienic, a nie je przesłaniać, burząc tym samym kompozycję całej fasady budynku - ocenia konserwator.

Konserwator zwraca też uwagę na brak uzgodnień związanych z bezpieczeństwem przeciwpożarowym oraz ewakuacyjnym. "Stąd domniemywać wolno, iż ogródki te tych wymogów nie spełniają, stanowiąc zagrożenie dla zdrowia i życia ludzkiego. Powyższe potwierdza pożar ogródka 10 listopada 2025 r.". Tego dnia doszło do pożaru w ogródku restauracji Św. Jan. Wybuchła tam służąca do ogrzewania gazowa butla. W efekcie zapaliła się markiza oraz zadaszenie.

Konserwator przypomina, że za działalność niezgodną z jego decyzją można otrzymać karę w wysokości od 500 zł do 500 tys. zł.

- Najpierw jest postępowanie administracyjne i sądy, a dopiero potem kary. Prędzej konserwator wyleci ze stanowiska niż my zapłacimy złotówkę - odpowiada Dobek.

Piotr Bera, dziennikarz money.pl