Awantura wokół Jantar Unity. Rząd reaguje na krytykę

Zwodowany i ochrzczony w Szczecinie Jantar Unity jest dziś pokazywany przez rząd jako symbol odbudowy polskiej floty promowej. Informację o pojawieniu się promu w Szczecinie 15 stycznia przekazał w mediach społecznościowych wiceminister infrastruktury Arkadiusz Marchewka. Podkreślał, że jednostka została zbudowana "w polskiej stoczni, dla polskiego armatora" oraz że projekt udało się uratować mimo problemów finansowych. Wpis szybko uruchomił jednak dyskusję o tym, dlaczego "polski prom" pływa pod obcą banderą.

Choć jednostka powstała w Polsce i będzie obsługiwać polskie porty, formalnie została zarejestrowana na Cyprze. Jej portem macierzystym jest Limassol. Dla części opinii publicznej stało się to symbolem sprzeczności między narracją o sukcesie a realiami żeglugi.

Jak podkreślają eksperci rynku morskiego, cytowani w mediach, nie jest to jednak sytuacja wyjątkowa, lecz standardowa. Cypr – podobnie jak Malta – oferuje tzw. tanią banderę: uproszczone procedury, podatek tonażowy zamiast klasycznego CIT oraz większą elastyczność w zatrudnianiu międzynarodowych załóg. Dla armatorów oznacza to znaczące obniżenie kosztów operacyjnych, których polski reżim prawno-podatkowy obecnie nie zapewnia.

Narastająca dyskusja wymusiła reakcję resortu infrastruktury. Wiceminister Marchewka zapowiedział przygotowanie przepisów, które mają poprawić konkurencyjność polskiej bandery. Jak napisał na platformie X, projekt ustawy o wsparciu przedsiębiorstw żeglugowych (UD79) zakłada m.in. atrakcyjniejsze podatki, niższe koszty pracy oraz usprawnienie procesu rejestracji statków. Projekt ma wkrótce trafić na Stały Komitet Rady Ministrów.

Po ponad dwudziestu latach chcemy przywrócić biało-czerwoną na nasze statki – zapowiedział wiceminister, wskazując, że będzie to element programu "Polskie Morze".

Historia Jantar Unity sięga rządowego Programu Batory z 2017 r., zapowiedzianego przez rząd PiS. Choć symbolicznie położono wówczas stępkę, projekt przez lata nie miał zabezpieczonego finansowania. Dopiero w listopadzie 2021 r. podpisano kontrakt z Remontowa Shipbuilding, a realna budowa ruszyła jesienią 2022 r.

Ówczesne Ministerstwo Infrastruktury zapewniało w czerwcu 2023 r., że prom – budowany w ramach programu Batory – zostanie oddany do użytku najpóźniej w marcu 2025 r. Jak informował wówczas money.pl, powołując się na źródło znające kulisy inwestycji, termin ten był zagrożony z powodu problemów z kredytowaniem przedsięwzięcia.

Po zmianie władzy projekt był kontynuowany i dofinansowany. Według deklaracji obecnego kierownictwa resortu infrastruktury stocznia przez wiele miesięcy realizowała prace bez terminowych płatności, co groziło wstrzymaniem inwestycji. Ostatecznie prom został ukończony i w grudniu 2025 r. przekazany armatorowi.

Jantar Unity jest pierwszym nowym polskim promem od 1995 r. Został zbudowany dla Unity Line i ma kursować głównie na trasie Świnoujście–Trelleborg. Jednostka ma napęd LNG, czterokilometrową linię ładunkową i może zabrać 400 pasażerów. Formalnie pływa w barwach nowej marki Polsca.