Czy Twój projekt jest innowacyjny? Jak rozumieć badania, rozwój i innowacyjność w funduszach unijnych

Innowacyjność to jedno z pojęć, które najczęściej pojawia się w konkursach o dofinansowanie z funduszy europejskich. Wymóg wykazania elementów badań, rozwoju i innowacyjności dotyczy nie tylko firm technologicznych czy laboratoriów badawczych, ale także przedsiębiorstw z branż usługowych, produkcyjnych czy handlowych. Unia Europejska kładzie duży nacisk na wspieranie rozwiązań, które prowadzą do zwiększenia konkurencyjności, efektywności wykorzystania zasobów i poprawy jakości życia, niezależnie od branży czy wielkości firmy.

Celem tego artykułu jest pomóc przedsiębiorcom zrozumieć, jak skutecznie opisać innowacyjność projektu we wniosku o dofinansowanie tak, aby zwiększyć szanse na uzyskanie wsparcia. Wskazujemy, czym w praktyce jest innowacja, jak różne może przyjmować formy i jak przygotować się do procesu aplikowania o środki.

Artykuł ma również pomóc przedsiębiorcom w zrozumieniu, jak przebiega proces aplikowania o środki na projekty innowacyjne: od pomysłu po ocenę wniosku. Warto podkreślić, że choć niektóre formy wsparcia (np. dotacje na badania i rozwój) wymagają spełnienia wysokich kryteriów innowacyjności, to w przypadku przedsięwzięć nowych w skali firmy lub regionu często dostępne są preferencyjne pożyczki lub instrumenty mieszane (pożyczkowo-dotacyjne). Dzięki temu przedsiębiorcy mogą rozwijać innowacje krok po kroku, dopasowując źródło finansowania do skali i dojrzałości projektu.

Innowacja w rozumieniu funduszy europejskich to rozwiązanie nowe w odniesieniu do skali, w jakiej działa przedsiębiorstwo. Może to być nowość w skali firmy, regionu, kraju lub całej Unii Europejskiej. Nie zawsze chodzi o rewolucyjne wynalazki; często wystarczy usprawnienie procesu, nowy produkt lub zmiana organizacyjna, która poprawia efektywność działania.

Warto jednak pamiętać, że im większy zasięg innowacji, tym większy potencjał do uzyskania dotacji. Projekty o znaczeniu regionalnym, krajowym lub europejskim są szczególnie promowane w programach wspierających badania i rozwój (B+R). Z kolei innowacje ograniczone do skali firmy częściej mogą liczyć na preferencyjne pożyczki lub wsparcie doradcze.

Dobrze przygotowany wniosek o dofinansowanie powinien wskazywać poziom innowacyjności projektu (lokalny, regionalny, krajowy, europejski), obszar działalności, którego dotyczy przedsięwzięcie, problem rynkowy, który projekt rozwiązuje oraz wartość dodaną i korzyści wynikające z wdrożenia.

Aby skutecznie zaplanować projekt innowacyjny, warto ocenić, na jakim etapie rozwoju znajduje się pomysł. W projektach o charakterze technologicznym często stosuje się skalę TRL (Technology Readiness Level): od fazy koncepcji (TRL 1) po pełne wdrożenie (TRL 9). W wielu naborach określenie poziomu TRL jest obowiązkowe.

Opisując etap rozwoju, warto wskazać konkretne elementy, takie jak testy laboratoryjne, badania pilotażowe, zgłoszenia patentowe, prototypy czy współpraca z jednostkami badawczymi. To nie tylko wzmacnia wiarygodność projektu, ale często stanowi wymóg formalny.

W przypadku projektów o charakterze organizacyjnym, procesowym lub marketingowym skala TRL nie ma zastosowania. W takich sytuacjach należy przedstawić inne dowody gotowości do wdrożenia, np. wyniki badań rynku, wnioski z testów pilotażowych, analizę potencjału kadrowego czy gotowość systemów IT.

Jednym z kluczowych elementów dobrze przygotowanego projektu jest udokumentowanie jego innowacyjnego charakteru. Warto wykazać, że pomysł ma realne podstawy i wpisuje się w aktualne kierunki rozwoju gospodarki.

Pomocne mogą być opinie ekspertów branżowych lub jednostek naukowych, raporty rynkowe i dane statystyczne, listy intencyjne od przyszłych partnerów lub klientów oraz odniesienie projektu do Krajowych lub Regionalnych Inteligentnych Specjalizacji (KIS/RIS).

W wielu konkursach dokumenty potwierdzające potencjał projektu stanowią wymagany załącznik. Współpraca z uczelniami, instytutami badawczymi czy centrami transferu technologii nie tylko zwiększa wiarygodność wniosku, ale też ułatwia dostęp do wiedzy i zaplecza badawczego.

Wielu przedsiębiorców błędnie zakłada, że projekt innowacyjny musi być przełomowy lub opatentowany. Tymczasem innowacyjność może mieć charakter praktyczny i lokalny, szczególnie w przypadku mikro, małych i średnich przedsiębiorstw.

Dla takich projektów nie stosuje się skali TRL. Najważniejsze jest wykazanie nowości w skali przedsiębiorstwa oraz przedstawienie racjonalnego uzasadnienia: dlaczego wdrożenie jest potrzebne i jakie przyniesie efekty (np. oszczędność czasu, energii, materiałów, poprawę jakości usług).

Przedsiębiorcy, którzy chcą lepiej przygotować się do złożenia wniosku, mogą skorzystać z wielu bezpłatnych źródeł informacji i doradztwa. Pomoc oferują m.in.: Innovation Coach (program wspierający firmy w definiowaniu pomysłów badawczo-rozwojowych), Portal Funduszy Europejskich, czyli źródło aktualnych informacji o naborach i kryteriach konkursowych oraz Punkty Informacyjne Funduszy Europejskich (PIFE): miejsca, gdzie można uzyskać bezpłatne konsultacje dotyczące pomysłu, innowacyjności i wyboru odpowiedniego programu.

Uzasadnienie innowacyjności we wniosku o dofinansowanie to nie tylko spełnienie wymogu formalnego, ale też szansa na zaprezentowanie potencjału firmy. Dobrze opisany projekt pokazuje, że przedsiębiorstwo myśli strategicznie, potrafi analizować trendy i szuka rozwiązań odpowiadających na potrzeby rynku.

Innowacyjność to także narzędzie budowania wizerunku nowoczesnej i elastycznej organizacji, co może ułatwić współpracę z partnerami biznesowymi i inwestorami. W dłuższej perspektywie inwestowanie w innowacje przekłada się na rozwój technologiczny, wzrost konkurencyjności oraz odporność na zmiany rynkowe.

Artykuł został opracowany w ramach projektu "Akademia Funduszy Europejskich", realizowanego z programu Pomoc Techniczna dla Funduszy Europejskich 2021–2027. Inicjatywa ma charakter edukacyjno-informacyjny i wspiera przedsiębiorców w pozyskiwaniu funduszy unijnych, zwiększając ich wiedzę o innowacyjności, możliwościach finansowania i praktycznych aspektach aplikowania o wsparcie.