Elon Musk pierwszym bilionerem na świecie. I najbogatszym biznesmenem w historii

Jeszcze w piątek rano majątek Elona Muska wynosił ok. 970-980 mld dol. według rankingów Bloomberga i Forbesa. Przez ostatnie dni puchł jednak w szybkim tempie i tak też dzieje się w związku z piątkowym debiutem giełdowym firmy SpaceX, której udziały posiada Musk. Cena akcji SpaceX w ofercie publicznej została ustalona na 135 dolarów za sztukę, a ostatecznie kurs na otwarciu wzrósł do 150 dolarów. W kolejnych minytach handlu sięgnął 165 dolarów.

Tym samym Musk - zgodnie z przewidywaniami - staje się pierwszym bilionerem (z ang. trillionaire) w historii i bije wszystkie rekordy. To czyni go też niewątpliwie najbogatszym biznesmenem w historii i w pewnym sensie - najbogatszym człowiekiem.

Trzy kolejne osoby na liście obecnych najbogatszych: Larry Page i Siergiej Brin (założyciele Google) oraz Jeff Bezos (założyciel Amazona) swoimi majątkami nawet nie zbliżają się do Muska. Kolejno posiadają fortuny warte 304 mld, 283 mld i 262 mld dol. Co więcej - jeśli połączyć ich majątki, to nadal będzie brakować im 151 mld. do biliona.

To pokazuje, jak niebotycznie rozrosło się imperium biznesowe Elona Muska. Choć warto zaznaczyć przy tym, że jego firmy nie mają aż tak rozległego wpływu na działanie świata, co Google, Amazon czy Facebook.

Na majątek Elona Muska składają się przede wszystkim udziały w jego firmach: SpaceX i Tesli. W tej pierwszej bilioner posiada 43 proc. udziałów po tym, jak połączył z nią firmę xAI. Po debiucie giełdowym oficjalna wycena SpaceX wynosi mld dol. i udziały w niej są najważniejszym aktywem Muska.

Poza tym, bilioner posiada 12 proc. udziałów w Tesli, która aktualnie wyceniana jest na 1,25 biliona dolarów. Ma też opcje na akcje Tesli warte kolejne 124 mld dol. Do tego dochodzi rekordowy pakiet wynagrodzenia, który akcjonariusze Tesli zatwierdzili w listopadzie. Pakiet ten może dać Muskowi nawet do 1 bln dolarów dodatkowych akcji, jeśli firma zrealizuje wyśrubowane cele w trakcie dekady - m.in. zwiększy swoją kapitalizację rynkową ponad ośmiokrotnie.

Ostatnie miesiące przyniosły Muskowi serię przyrostu majątku w aktywach. W październiku 2025 r. został pierwszą osobą w historii z majątkiem przekraczającym 500 mld dolarów, po silnych wzrostach kursu akcji Tesli. Już w grudniu jego majątek przekroczył 700 mld dolarów.

Bezprecedensowy wzrost wartości majątku Muska czyni z niego na pewno najbogatszego biznesmena w historii. Jeszcze przy okolicach 600-700 mld dolarów można było mieć co do tego wątpliwości, ale teraz już zostały one rozwiane.

Do tej pory bowiem najzamożniejszym biznesmenem historycznie był Jakob Fugger - bankier, potentat branży tekstyliów i wydobycia srebra oraz praktycznie monopolista na rynku wydobycia miedzi. Żył w latach 1459-1525 i jego imperium warte było według Grega Steinemtza, autora książki "The Richest Man Who Ever Lived", ok. 2 mln guldenów, co odpowiadało ok. 2 proc. PKB ówczesnej Europy. Po przełożeniu tego na obecne warunki, dawałoby to ok. 640 mld dol., czyli znacznie mniej niż bilionowa fortuna Muska.

Fugger nie był jednak, wedle wszelkich historycznych rankingów i opracowań, najbogatszym człowiekiem w historii. Za takiego uznaje się tradycyjnie Mansa Musę, władcę imperium Mali z XIV wieku, istniejącego na terenie Afryki. Jego władanie obejmowało terytoria m.in. współczesnego Senegalu, Gambii, Burkiny Faso, Mali, Nigeru, Nigerii, Czasu i Mauretanii.

Bogactwo Mansa Musy i jego państwa wynikało z faktu, iż był to największy producent złota na świecie w czasach, gdy popyt na złoto był ogromny, podobnie jak jego znaczenie dla świata. Dla pokazania skali jego rozmachu: gdy Mansa Musa wyruszył w pielgrzymkę do Mekki przez Saharę i Egipt, jego karawana miała liczyć ok. 60 tys. ludzi, w tym 12 tys. niewolników. Było to, jak opisywało BBC, małe miasto kroczące przez pustynię. Trzeba jednak przy tym zaznaczyć, że źródła opisujące bogactwo Musy to relacje historyków z drugiej ręki, powstające nawet 20-30 lat po właściwych wydarzeniach.

Według prof. Rudolpha Butcha Ware'a z University of California, cytowanego przez BBC, praktycznie niemożliwe było oszacowanie i uchwycenie bogactwa oraz potęgi Mansa Musy. Różne media oraz historycy próbowali to zrobić, podając bardzo szerokie szacunki, od 400 do 800 mld dol., ale ze względów historycznych, braku danych i kontekstu trudno jest uznać je za trafne i wiarygodne.

Co jednak kluczowe, w przypadku traktowania Mansa Musy jako "najbogatszego człowieka świata" mamy inny problem: był on władcą imperium, ale nie jego właścicielem. To, co składało się na jego państwo, nie było jego własnością w takim rozumieniu, w jakim oceniamy dzisiaj najbogatszych. To samo dotyczy innych władców, wymienianych w rankingach historycznie najzamożniejszych osób.

Często bowiem wskazuje się Katarzynę Wielką czy cesarza Augusta jako najbogatszych w historii, z majątkami przekraczającymi bilion dolarów. W przypadku Augusta można trafić nawet na szacunki z zawrotną kwotą 4,6 bln dol. Podobnie na biliony "wycenia się" w publikacjach medialnych Czyngis-chana czy biblijnego króla Salomona.

Co do niektórych - jak Augusta czy Salomona - pojawiają się sugestie, że posiadali oni przecież rozległe ziemie, na których zbierali podatki. Rzecz w tym, że wszystko to było ściśle powiązane z pełnioną przez nich funkcją, a rozróżnienie na majątek prywatny - tak jak rozumiany dzisiaj - i państwo było nieuchwytne. Na brak takiego wyraźnego rozróżnienia wskazywał w swojej książce "The Great Leveler" austriacki historyk prof. Walter Scheidel.

Według Scheidela w Imperium Rzymskim zupełnie inaczej rozumiano rozróżnienie na majątek prywatny i państwowy w przypadku władców. I choć profesor zajmował się Rzymem, to analogicznie można spojrzeć np. na państwo Czyngis-chana. Kontrolował imperium mongolskie, ale przecież nie należało ono tylko do niego. Podbijane tereny często np. przekazywał we władanie swoim podwładnym.

Z tych powodów trudno jest jednoznacznie ocenić, kto był historycznie najbogatszym człowiekiem. W opisach władców uwzględnia się bowiem także pewnego rodzaju wpływ, jaki ich działania i władza miały na całą gospodarkę, a nie tylko ich osobisty majątek. Czyngis-chan czy cesarz August niewątpliwie mieli nieporównywalnie większy wpływ na gospodarkę i losy ówczesnego świata niż Elon Musk dzisiaj.

Ale z tych samych przyczyn równie dobrze możemy uznać, że w pewnym sensie - we współczesnym rozumieniu miary bogactwa, majątku i własności - Musk został najbogatszym człowiekiem w historii. W jego przypadku, w przeciwieństwie do wielkich przywódców imperiów, nie ma żadnych wątpliwości, że majątek szacowany na bilion dolarów należy tylko i wyłącznie do niego.