Fiskus sprawdza konta Polaków. To się zmieni. Sejm zdecydował

Przez ostatnie cztery lata skarbówka prześwietliła rachunki bankowe niemal 8 tys. osób - podaje "Gazeta Wyborcza". Na mocy przepisów wprowadzonych w 2022 r. fiskus mógł sprawdzać stan kont, obroty, tytuły przelewów i informacje o ich odbiorcach. Nie musiał przy tym stawiać właścicielowi rachunku zarzutów karnych.

Zmiana była związana z nowelizacją ustawy o Krajowej Administracji Skarbowej, która weszła w życie 1 lipca 2022 r. Wcześniej organy skarbowe mogły żądać informacji o rachunku bankowym osoby podejrzanej, czyli takiej, której przedstawiono zarzuty. Po zmianie wystarczyło, że dana osoba fizyczna była objęta czynnościami wyjaśniającymi lub postępowaniem przygotowawczym.

Przeciwko takim rozwiązaniom protestował m.in. Rzecznik Praw Obywatelskich Marcin Wiącek. Wskazywał, że przepisy znacząco poszerzają ingerencję państwa w prywatność obywateli.

Pod naciskiem opinii publicznej i mediów Sejm niemal jednogłośnie przyjął ustawę, która ma przywrócić wcześniejsze zasady. Informacje o rachunku bankowym będzie można przekazać KAS na żądanie w przypadku osoby podejrzanej o przestępstwo, przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe.

Jeśli dana osoba nie ma postawionych zarzutów, skarbówka będzie musiała uzyskać zgodę sądu okręgowego. Naczelnik KAS ma wystąpić o informacje na piśmie i wskazać wszczęte postępowanie. Zainteresowany powinien zostać poinformowany o postępowaniu.

Kontrola sądowa będzie jednak odbywać się na posiedzeniu niejawnym, bez udziału osoby, której konto ma być sprawdzane.

Przemysław Hinc, przedstawiciel Krajowej Izby Doradców Podatkowych i przewodniczący Komisji ds. Mediacji przy tej radzie, wskazuje "Gazecie Wyborczej", że istnieje ryzyko potraktowania wniosków fiskusa przez sądy w sposób formalny. Jednocześnie ocenia, że samo przygotowanie wniosku i konieczność przedstawienia przesłanek mogą stanowić ograniczenie dla organów skarbowych.

Eksperci zwracają uwagę na problem, którego nowe przepisy nie rozwiązują. Ustawa nie obejmuje przedsiębiorców, a więc nie wprowadza nawet obowiązku informowania ich o prześwietlaniu rachunków.

Rozumiem, że wgląd do finansów firm kształtuje się z punktu widzenia celów fiskalnych państwa inaczej niż osób fizycznych, jednakże zakomunikowanie o zasięgnięciu informacji o rachunku bankowym powinno być w państwie prawa standardem – mówi mec. Elżbieta Buczek z kancelarii Dubois i Wspólnicy.

Piotr Juszczyk, główny doradca podatkowy InFakt, przywołuje historię przedsiębiorcy, który przypadkowo dowiedział się, że fiskus sprawdzał jego konto. Urząd skarbowy poprosił go o udokumentowanie źródła pieniędzy na zakup nieruchomości, ponieważ nie widział ich na rachunku. – Taka inwigilacja bez zawiadamiania obywateli jest obrazą w państwie prawa – komentuje doradca podatkowy.

Przepisy muszą jeszcze przejść przez Senat, a następnie trafią do podpisu prezydenta Karola Nawrockiego.