Koncert mocarstw w Shenzhen i Europy w Berlinie. A cele Rosji się nie zmieniły [OPINIA]

Piotr Arak
Władimir Putin, Xi Jinping i Donald Trump na szczycie w ShenzenWładimir Putin, Xi Jinping i Donald Trump na szczycie w Shenzen
Źródło zdjęć: © GETTY | Doug Mills

Ten sam czwartek pokazał dwa porządki świata i fragmentaryzację, o której piszą geostratedzy od dłuższego czasu. W Shenzhen trzech przywódców mocarstw atomowych rozmawiało przy stole bez doradców. W Berlinie ponad trzydziestu europejskich liderów liczyło, ile kosztuje obrona Ukrainy w 2027 r.

Tekst powstał w ramach projektu WP Opinie. Przedstawiamy w nim zróżnicowane spojrzenia komentatorów i liderów opinii publicznej na kluczowe sprawy społeczne i polityczne.

Nie ma nowej Jałty, nie ma też żadnego przełomu, także w przypadku finansowania Ukrainy.

Spotkanie Xi Jinpinga, Władimira Putina i Donalda Trumpa trwało około półtorej godziny i zakończyło się bez wspólnego oświadczenia. Nie ma porozumienia w sprawie broni jądrowej, nie ma przełomu w sprawie Iranu, nie ma mapy drogowej dla Ukrainy. Ale brak dokumentu nie oznacza, że nic się nie stało.


DLA CIEBIE
Nie płać więcej niż musisz. Te ulgi podatkowe warto znać


Rachunek zysków i strat ze wspólnych zdjęć

Najwięcej zyskał gospodarz. Chińska narracja jest zawsze bardzo precyzyjna i warto ją czytać bardzo uważnie. Xi nazwał spotkanie przełomowym i zaapelował, by trzy mocarstwa dawały przykład współpracy przy globalnych wyzwaniach, rozumiejąc swoje różne uwarunkowania.

Pekin jednocześnie ustawił hierarchię relacji. Z Moskwą rozwija partnerstwo "na nową erę", z Waszyngtonem buduje "konstruktywną strategiczną stabilność", a obie strony mają przygotować dla niej plan działania. Rosja jest partnerem, Ameryka konkurentem, którego trzeba ułożyć. Chiny są tymi, które ustalają zasady.

Putin dostał to, po co przyjechał: zdjęcie, które stawia go na równi z liderami dwóch największych gospodarek świata. Jego deklaracja, że trzy kraje mają wspólny interes w zakończeniu wojny w Ukrainie, brzmi pojednawczo, lecz nic za nią nie idzie.

Velina Tchakarova, z którą piszę o roli mocarstw średnich dla Atlantic Council, trafnie zauważa, że cele Rosji się nie zmieniły: podporządkowanie Ukrainy, rozbicie europejskiego porządku bezpieczeństwa i bycie dziką kartą dla Chin.

Trump wraca z obrazkiem, ale bez rezultatów. Osłabiony po wyborach połówkowych szuka porozumień przed styczniem, gdy zbierze się nowy Kongres. Najważniejsze dla niego tematy - kontrola zbrojeń po wygaśnięciu traktatu New START i Iran - wymagają Pekinu i Moskwy. Chiny odrzucają trójstronne limity jądrowe, więc na razie Trump wraca z niczym.

Szczyt w Berlinie

Tymczasem w Berlinie Europa robi to, co umie najlepiej: liczy pieniądze. Friedrich Merz, Emmanuel Macron i Andy Burnham chcą zapewnić finansowanie obrony Ukrainy na 2027 r. i uzgodnić wspólne stanowisko przed kolejną rundą negocjacji. Komisja Europejska zaproponowała dodatkowe 45 mld euro pożyczki: do 25 mld euro na pomoc wojskową i 20 mld euro na wsparcie budżetu. Nawet jeśli zostanie przyjęta, w przyszłym roku zostaje luka rzędu 25 mld euro.

Z ust zięcia amerykańskiego prezydenta Jareda Kushnera padły słowa, że Europa powinna mieć swojego jednego przedstawiciela na potrzeby negocjacji pokojowych między Rosją a Ukrainą. Ma powstać zespół negocjacyjny z udziałem Francji, Niemiec, Wielkiej Brytanii, Włoch i Polski oraz szefów Komisji i Rady Europejskiej.

Wysłannicy Trumpa Steve Witkoff i Kushner zapowiadają udział Europejczyków w kolejnej rundzie rozmów. Moskwa się na to nie zgadza, więc wracamy do punktu zero.

Miejsce przy stole kosztuje

Polska siedzi przy europejskim stole negocjacyjnym, ale premier zapowiedział, że na razie nie dołożymy pieniędzy do programu dla Ukrainy, czyli zakupów amerykańskiej broni dla tego kraju.

Miejsce przy stole kosztuje. Kto chce współdecydować o warunkach pokoju, będzie też współfinansował jego zabezpieczenie i odbudowę. Przy rekordowym deficycie to trudny rachunek, zważywszy na wybory w 2027 r.

Europa ma też własne pęknięcia. Bułgaria, Węgry, Czechy i Słowacja nie wezmą udziału w kolejnej rundzie unijnego finansowania. Stary Kontynent nie mówi jednym głosem i na razie nie zacznie.

Świat nie dzieli się dziś na strefy wpływów, ale też nie wraca do porządku opartego na regułach. Mocarstwa uczą się zarządzać konfrontacją, by nie doprowadzić do wojny.

Europa nie jest w tej grze pionkiem, ale nie jest też równorzędnym graczem.

W Shenzhen rozmawiano o świecie, choć bez konkretów. W Berlinie rozmawiano o tym, czy Europa ma w nim coś do powiedzenia, ale też o konkretnych pieniądzach. Ta druga rozmowa jest dla nas w tym momencie ważniejsza. Ameryka i Chiny będą rozmawiać i to dobrze, bo jeżeli przestaną, to będzie dopiero oznaczało problemy.

Wybrane dla Ciebie