Koniec dostaw rosyjskiego gazu do Polski. Ekspert mówi, co to oznacza

Dyrektor Generalny Polskiej Organizacji Gazu Płynnego (POGP) Bartosz Kwiatkowski poinformował PAP, że w okresie 11 miesięcy 2025 r. do Polski trafiło ponad 270 tys. ton wyłączonego z europejskich sankcji na Rosję produktu o kodzie celnym CN2901 1000, pod którym sprowadzany jest przede wszystkim izobutan i butan o czystości powyżej 95 proc.

To mniej więcej 2,5 razy więcej, niż w 2024 r., co oznacza, że znaczna część tej frakcji była mieszana z propanem dla celów energetycznych, choć nie jest traktowana jako paliwo i jej import nie wymaga posiadania koncesji - podkreślił.

Kwiatkowski przypomniał, że butan do Polski sprowadzany był zawsze pod dwoma kodami: 271113 (butan o czystości poniżej 95 proc.), który traktowany był jako paliwo, oraz 29011000, w tym butan o czystości powyżej 95 proc. i izobutan - ten traktowany był jako produkt dla procesów przemysłowych.

"W 2025 r. zaobserwowaliśmy podwojenie importu butanu sprowadzanego pod kodem 29011000, przy czym udział Rosji wzrósł z 64 proc. do 70 proc." - zaznaczył dyrektor.

Od 25 stycznia 2026 r. w ramach 19 pakietu sankcji w życie wchodzi całkowity zakaz importu, na podstawie umów długoterminowych, rosyjskiego LPG w tym butanu, do UE z wyłączeniem Węgier objętych okresem przejściowym.

Nieobjęcie butanu i izobutanu sankcjami w 12 pakiecie sankcyjnym umożliwiło importerom obchodzenie embarga na LPG, które weszło w życie w grudniu 2024 r. 12 pakiet sankcji UE objął bowiem zakazem import LPG z Rosji sprowadzany jako propan skroplony, butany skroplony, ale z wyłączeniem n-butanu i izobutanu o czystości poniżej 95 proc., etylenu, propylenu, butylenu, butadienu skroplonego, mieszaniny propanu i butanu. LPG jest mieszaniną głównie propanu i butanu.

Według Kwiatkowskiego, zakaz importu rosyjskiego butanu do Polski "nie jest dziś żadnym problemem dla sektora paliwowego".

- Przy niskich temperaturach, jakie obecnie obserwujemy, autogaz zawiera więcej propanu, niż butanu, a dla celów grzewczych powinien być stosowany propan techniczny - zwrócił uwagę dyrektor POGP.

Dodał, że dystrybutorzy paliw chętniej stosują większe domieszki butanu w autogazie, szczególnie w lecie ze względu na ciśnienie w zbiornikach przy wysokich temperaturach.

- Pewnym wyzwaniem zakaz importu butanu z Rosji jest przede wszystkim dla sektora aerozolowego. Izobutan stosowany jest m.in. w piankach montażowych, kosmetykach w sprayu, aerozolach medycznych czy polistyrenowych opakowań. W przypadku wszystkich tych zastosowań izobutan - choć w niewielkich ilościach - jest konieczny - przyznał.

PAP zapytała, czy nie ma ryzyka, że rosyjski butan będzie trafił do UE w tym Polski przez Węgry. - Rozporządzenie sankcyjne przewiduje zakaz reeksportu rosyjskiego czystego butanu, a wagony mają jechać przez pozostałe kraje Unii Europejskiej zaplombowane - podkreślił Kwiatkowski. Przypomniał, że okres przejściowy dla Węgier obowiązuje tylko na 6 miesięcy.

Według danych POGP, udział Rosji w całkowitym poziomie importu LPG do Polski spadł z 44 proc. na koniec 2024 r. do ok. 13 proc. po 11 miesiącach 2025 r. - Jedyny rosyjski gaz, jaki w 2026 r. wjedzie do Polski, to ten, który przejdzie przez odprawę do niedzieli, zapewne ta ilość nie przekroczy 20 tys. ton, czyli poniżej 1 proc. rocznego importu LPG - oszacował Kwiatkowski.

Od stycznia do listopada 2025 r. najwięcej LPG sprowadzono ze Szwecji - 24,5 proc., Norwegii - 17,3 proc. oraz z USA - 13,7 proc. W tym czasie import LPG do Polski ogółem wyniósł ponad 2,1 mln ton i był mniejszy w porównaniu z 2024 r. o 6,9 proc.

Dyrektor POGP odniósł się też do pytania PAP, czy udało się w pełni przystosować krajową infrastrukturę do importu LPG i butanu z innych kierunków niż rosyjski.

- Jeśli chodzi o import LPG, Polska odwróciła się od wschodu i zwróciła na północ, ku Bałtykowi. Pomorze staje się regionem strategicznym z perspektywy bezpieczeństwa energetycznego - stwierdził Kwiatkowski.

Zauważył, że zapewnienie bezpieczeństwa dla morskiej infrastruktury logistycznej dla LPG dostrzeżono w grudniowej wersji Krajowego Planu na rzecz Energii i Klimatu.

- Spodziewam się, że w nadchodzących latach będziemy obserwować dyskusję o rozwoju zdolności przeładunkowych i magazynowych na wybrzeżu - uważa dyrektor POGP.

Według danych SHV Energy Supply & Risk Management, udział importu morskiego LPG w dostawach do Polski w 2025 r. wzrósł do 52 proc. i wyniósł 1,2 mln ton (bez importu prowadzonego przez GA Police) z 36 proc. w 2024 r. Był on realizowany przez terminale w Gdańsku, Gdyni i Szczecinie.