Nowe uprawnienia i obowiązki strażników miejskich. Jest projekt rządu

Projekt MSWiA ws. straży miejskich i gminnych opublikowano 20 października. Przewiduje on wzmocnienie ochrony prawnej strażników, która przysługuje funkcjonariuszom publicznym poza godzinami służby. Warunkiem jest jednak, by po godzinach podjęli działania w celu odparcia zagrożenia dla życia, zdrowia lub porządku publicznego.

Jedną z istotniejszych zmian ma być wzmocnienie nadzoru nad strażami. Projekt przewiduje, że wojewoda będzie przygotowywał roczny plan kontroli w porozumieniu z komendantami wojewódzkimi policji. Policjanci otrzymają też uprawnienia do sprawdzania dokumentacji straży, żądania wyjaśnień oraz wydawania zaleceń pokontrolnych. Oznacza to bardziej sformalizowany nadzór nad funkcjonowaniem formacji, a dla gmin – konieczność przygotowania się na kontrole.

Zmiany obejmą również monitoring i dokumentowanie interwencji. Projekt przewiduje możliwość rejestrowania obrazu i dźwięku podczas czynności strażników, a także w związku z nadzorem i zabezpieczaniem wydarzeń publicznych. Jednocześnie określone mają zostać zasady przechowywania i niszczenia nagrań.

Ponadto strażnik będzie mógł liczyć na ochronę prawną lub zwrot kosztów obrony w postępowaniu karnym, jeśli sprawa będzie związana z wykonywaniem obowiązków służbowych. Rozszerzony ma zostać nadzór nad użyciem i wykorzystaniem przez straże broni palnej oraz środków przymusu bezpośredniego. W obecnym stanie prawnym przepisy wskazują wyłącznie na "użycie", pomijając "wykorzystanie", które jest odrębną kategorią wynikającą z ustawy o środkach przymusu bezpośredniego i broni palnej.

Ważną zmianą jest przyznanie strażnikom prawa do przetwarzania danych o stanie zdrowia osób, wobec których prowadzą czynności. Chodzi przede wszystkim o sytuacje takie jak doprowadzanie osób do izb wytrzeźwień czy interwencje wobec osób w kryzysie bezdomności, gdy strażnicy i tak de facto pozyskują takie informacje.

Wprowadzenie tego przepisu usankcjonuje to, co jest realizowane przez strażników – wyjaśnia resort.

Rozszerzone mają zostać uprawnienia strażników do żądania od właściciela pojazdu informacji o tym, komu powierzył pojazd do kierowania lub używania w oznaczonym czasie – przy podejrzeniu popełnienia wykroczenia, np. poprzez niszczenie trawników czy zaśmiecanie miejsc dostępnych dla publiczności, w szczególności drogi, ulic, placów, ogrodów, trawników lub zieleńców.

Nowo zatrudniony strażnik co do zasady ma być zatrudniany na czas określony, maksymalnie na 12 miesięcy. Na szkolenie podstawowe trzeba będzie go skierować najpóźniej w ciągu sześciu miesięcy od zatrudnienia.

MSWiA planuje też zniesienie wymogu ukończenia 21 lat przez kandydatów do pracy w straży gminnej lub miejskiej. Za szczególne osiągnięcia strażnicy mieliby też otrzymać dodatkowy płatny urlop wypoczynkowy – do 5 dni roboczych rocznie.