Państwowa Inspekcja Pracy w ZUS. Oto wyniki kontroli

Kontrola Państwowej Inspekcji Pracy w ZUS obejmowała analizę przestrzegania przepisów prawa pracy w zakresie współpracy pracodawcy z organizacją związkową Związkowa Alternatywa w ZUS.

Jak przekazał ZUS, kontrolerzy "sprawdzili m.in. zasady pobierania i przekazywania składek członkowskich, współpracę przy działalności socjalnej prowadzonej w ramach Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych oraz dialog społeczny dotyczący wynagrodzeń i sporu zbiorowego". Kontrola zakończyła się 31 lipca.

"Państwowa Inspekcja Pracy, analizując status ZZZA w ZUS, nie zakwestionowała żadnych działań podejmowanych przez Zakład w stosunku do ZZZA w ZUS" - podkreślił ZUS.

Zaznaczył, że w zakresie objętym kontrolą PIP nie stwierdziła naruszenia przepisów, a inspektorzy nie wydali wobec Zakładu żadnych decyzji ani poleceń.

"Wynik kontroli potwierdza, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych prowadzi współpracę ze związkami zawodowymi zgodnie z obowiązującymi przepisami. Dotyczy to zarówno kwestii związanych z działalnością socjalną, jak i dialogu społecznego w sprawach pracowniczych" - wskazał Zakład.

Wniosek do Głównego Inspektora Pracy o wszczęcie kontroli w ZUS w zakresie możliwego nieprzestrzegania przez pracodawcę przepisów prawa pracy skierowała w maju ministra rodziny, pracy i polityki społecznej Agnieszka Dziemianowicz-Bąk. Bezpośrednią przyczyną interwencji ministry były informacje o podważaniu legalności działania Związkowej Alternatywy oraz uniemożliwieniu członkom organizacji odprowadzania składek na jej konto.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych na początku maja poinformował PAP, że Związek Zawodowy Związkowa Alternatywa w ZUS nie ma podstaw prawnych do udziału w negocjacjach z pracodawcą m.in. w sprawie płac. Decyzja była pokłosiem wyroku Sądu Okręgowego we Wrocławiu, który 23 kwietnia 2026 r. oddalił apelację skierowaną w sprawie przeciwko ZUS wytoczonej przez jego byłą pracownicę. Jak zaznaczył ZUS, sąd w ustnych motywach wyroku stwierdził, że pracownica nie może powoływać się na szczególną ochronę przysługującą działaczom związkowym, gdyż nie ma podstaw prawnych do stosowania ustawy o związkach zawodowych.

"Powstanie Związku Zawodowego Związkowa Alternatywa w ZUS było obarczone istotnymi i nieusuwalnymi uchybieniami. Sąd wnikliwie i wszechstronnie przeanalizował status ZZ ZA w ZUS i stwierdził, że nie powstał on w sposób zgodny z prawem jako organizacja związkowa" – wskazał Zakład.

Stanowisko ZUS za "skandaliczne" uznał przewodniczący ZZ ZA Piotr Szumlewicz. W rozmowie z PAP wyjaśniał, że wyrok dotyczył indywidualnego przypadku, natomiast nie ma sprawy sądowej o to, czy związek ma prawo działać i czy został prawidłowo założony. Związkowa Alternatywa domagała się reakcji ministerstwa pracy.

Obecnie na stronie internetowej ZUS, na liście organizacji związkowych działających w Zakładzie jest m.in. Związek Zawodowy Związkowa Alternatywa Pracowników Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Według opisu organizacja ta powstała "w związku z uchwałą zebrania założycielskiego z dnia 8 maja 2026 r.".