Wyjazd za granicę nie chroni przed kontrolą ZUS. Oto zasady

Zasada jest prosta: jeśli pracownik dostanie w trakcie urlopu zwolnienie lekarskie stwierdzające czasową niezdolność do pracy, urlop zostaje przerwany z mocy prawa. Państwowa Inspekcja Pracy przypomina, by dodatkowo poinformować pracodawcę o swojej nieobecności.

Konsekwencje dotyczą też planowanych wyjazdów. Jak wyjaśnia ZUS, pracownikowi, który z powodu choroby nie może rozpocząć urlopu w ustalonym terminie, pracodawca musi przesunąć go na później. Analogicznie wygląda sytuacja z częścią urlopu niewykorzystaną z powodu niezdolności do pracy — ją również trzeba udzielić w innym terminie.

Od tej reguły są jednak wyjątki. Zakład zwraca uwagę na zasiłek opiekuńczy, który przysługuje tylko wtedy, gdy pracownik musi przerwać pracę, by zająć się chorym dzieckiem lub innym członkiem rodziny.

Osoba na urlopie wypoczynkowym z definicji pracy nie przerywa, więc jej urlop nie zostaje obligatoryjnie przerwany. Zasiłek opiekuńczy w takiej sytuacji też nie przysługuje, bo przepisy wykluczają kumulację świadczeń.

Podobnie jest przy innych rodzajach urlopów. Zwolnienie lekarskie nie przerywa biegu urlopu macierzyńskiego, rodzicielskiego, wychowawczego ani bezpłatnego, a pracownikowi, który z nich korzysta, nie przysługuje prawo do zasiłku chorobowego ani opiekuńczego.

ZUS ma obowiązek sprawdzać, czy zwolnienia lekarskie wykorzystywane są prawidłowo. Dotyczy to zwolnień, za które przysługuje zasiłek chorobowy, świadczenie rehabilitacyjne albo wynagrodzenie za czas niezdolności do pracy.

Kontrole prowadzone są w miarę potrzeb, bez z góry ustalonych terminów, a częstsze bywają w okresach zwiększonej absencji chorobowej lub opiekuńczej.

Wyjazd poza Polskę nie stanowi tu przeszkody, co wynika z przepisów unijnych. Ubezpieczony i członkowie jego rodziny przebywający w innym państwie członkowskim zachowują prawo do świadczeń pieniężnych wypłacanych przez instytucję właściwą, a na podstawie umowy między instytucjami wypłatę może przejąć podmiot z kraju pobytu — na koszt instytucji właściwej.

Ten sam mechanizm działa przy kontrolach. - Na wniosek instytucji właściwej instytucja miejsca zamieszkania poddaje zainteresowanego niezbędnym kontrolom administracyjnym lub badaniom lekarskim zgodnie z ustawodawstwem, które ta druga instytucja stosuje - podkreślił ZUS. Orzeczenie lekarza, dotyczące w szczególności prawdopodobnego okresu trwania niezdolności do pracy, jest następnie niezwłocznie przekazywane do instytucji właściwej.

Prawo do zasiłku chorobowego przepada, jeśli w czasie zwolnienia ubezpieczony wykonuje pracę zarobkową albo podejmuje aktywność niezgodną z jego celem. Chodzi o wszelkie działania utrudniające lub wydłużające leczenie i rekonwalescencję.

Zakład formułuje to jednoznacznie. - Należy przy tym pamiętać, że czas zwolnienia lekarskiego nie jest czasem, którym ubezpieczony może swobodnie dysponować, tak jak np. urlopem wypoczynkowym - podkreślił.

Każdy przypadek oceniany jest indywidualnie, z uwzględnieniem towarzyszących mu okoliczności. Kluczowe pozostaje to, czy dane zachowanie nie utrudnia leczenia i powrotu do zdrowia oraz czy jest zgodne z zaleceniami lekarza.