Rada Fiskalna punktuje rząd ws. długu. Ostrzega przed klifem fiskalnym

Pod koniec września Rada Ministrów przyjęła strategię zarządzania długiem sektora finansów publicznych na lata 2027–2030. Dokument przewiduje wzrost relacji państwowego długu publicznego do PKB do 59,2 proc. w 2029 r., a następnie spadek tego wskaźnika do 58,3 proc. w 2030 r.

Strategia zakłada obniżenie deficytu pierwotnego sektora instytucji rządowych i samorządowych z 4,0 proc. PKB w 2027 r. do 0,6 proc. PKB w 2030 r. Podkreślmy, że ok. 85 proc. planowanej poprawy miałoby przypaść na dwa ostatnie lata prognozy.

Według Rady taki rozkład dostosowania może doprowadzić w latach 2029–2030 do tzw. klifu fiskalnego. Oznaczałby on konieczność znacznego ograniczenia deficytu, co mogłoby wywołać negatywne skutki społeczno-ekonomiczne.

Rada Fiskalna uznała także, że strategia potwierdza narastanie ryzyka dla stabilności makroekonomicznej związanego z zadłużeniem. Przywołała prognozy Ministerstwa Finansów dotyczące długu sektora instytucji rządowych i samorządowych według definicji unijnej.

Z prognoz wynika, że relacja długu do PKB wzrośnie z 59,7 proc. w 2025 r. do 69,3 proc. w 2027 r. oraz 76,6 proc. w 2030 r. "Przewidywany w ostatnim roku prognozy spadek relacji państwowego długu publicznego (PDP) do PKB nie oznacza zatem stabilizacji zadłużenia całego sektora" – podkreślono.

Rada wskazała również na wzrost kosztów obsługi zadłużenia sektora publicznego. Mają one zwiększyć się z 2,5 proc. PKB w 2025 r. do 3,6 proc. PKB w 2030 r.

"Należy również wskazać, że od 2029 r. tzw. efekt kuli śnieżnej, czyli łączny wpływ oprocentowania i nominalnego wzrostu PKB na relację długu do PKB, staje się dodatni. Wynosi około 0,12 pkt proc. w 2029 r. i 0,31 pkt proc. w 2030 r. Oznacza to, że realny wzrost gospodarczy i wzrost cen nie wystarczają już do skompensowania wpływu odsetek na relację zadłużenia" – podano w komunikacie.

W ocenie Rady decyzje dotyczące podatków, wydatków i finansowania zadań państwa wymagają wcześniejszego dialogu rządu z partnerami społecznymi. Rada wskazała także na potrzebę szerokiej debaty parlamentarnej i publicznej.

Rada Fiskalna ponadto postuluje zmianę przepisów regulujących proces budżetowy. Strategia długu miałaby być przygotowywana równolegle ze wstępnym projektem ustawy budżetowej. Oba dokumenty powinny następnie trafić do Rady Fiskalnej i Rady Dialogu Społecznego oraz zostać udostępnione opinii publicznej.

"Z tego powodu Rada Fiskalna postuluje zmiany przepisów regulujących proces budżetowy tak, aby projekt Strategii był przygotowywany równolegle ze wstępnym projektem ustawy budżetowej i wraz z nim przekazywany Radzie Fiskalnej i Radzie Dialogu Społecznego oraz udostępniany opinii publicznej. Oba dokumenty powinny opierać się na spójnych założeniach i przedstawiać wieloletnią ścieżkę fiskalną, skalę zakładanego dostosowania oraz najważniejsze ryzyka" – podsumowano w komunikacie.

Rada Fiskalna została powołana na wniosek UE. Jak pisaliśmy, jest to gremium, w którym zasiadają niepartyjni eksperci posiadający mandat do stałego monitoringu i doradztwa w zakresie realizacji finansów państwa. Ma ona więc wywierać presję na większą dyscyplinę fiskalną.