Raport o przystępności cenowej alkoholu w Polsce. Ponad 2 tys. piw za średnią krajową

Analiza Krajowego Centrum Przeciwdziałania Uzależnieniom wskazuje, że w ostatnich latach wzrost przeciętnych zarobków przewyższa tempo wzrostu cen alkoholu, co przekłada się na większą przystępność napojów alkoholowych.

Porównania historyczne ilustrują skalę zmiany dostępu do alkoholu dla gospodarstw domowych. Dla przykładu:

• w 2002 r. za średnią miesięczną pensję można było kupić 796 półlitrowych butelek piwa jasnego, 231 butelek wina białego gronowego i 90 półlitrowych butelek wódki,
• w 2005 r. - 909 piw, 278 win lub 121 wódki,
• w 2015 r. - 1388 piw, 402 wina i 156 wódek,
• w 2024 r. - 2103 piwa, 313 wina albo 238 wódek.

Jeśli porównać lata 2002 i 2024, w ubiegłym roku za średnią pensję można było kupić 1307 więcej piw i 148 więcej butelek wódki niż w 20 lat temu, co oznacza wzrosty przekraczające sto sześćdziesiąt procent. W przypadku wina przyrost był znacznie mniejszy — w 2024 r. dało się kupić 82 butelki więcej niż w 2002 r., czyli wzrost o trzydzieści pięć proc.

W tym samym okresie przeciętne wynagrodzenie brutto wzrosło z poziomu 2,1 tys. zł w 2002 r. do 8,1 tys. zł w 2024 r.

Według Światowej Organizacji Zdrowia polityka cenowa jest jednym z najbardziej efektywnych narzędzi ograniczania szkodliwego spożycia alkoholu, a pod względem przystępności cenowej alkoholu Polska jest w środku stawki krajów europejskich.

WHO przeanalizowała w tegorocznym raporcie (dane za rok 2022) dostępność ekonomiczną alkoholu, mierzoną liczbą butelek, które można kupić za roczny dochód gospodarstwa domowego w przeliczeniu na mieszkańca.

Według organizacji, w Polsce w 2022 r. dostępność alkoholu wyniosła: 21,1 tys. butelek piwa (0,33 l), 1,9 tys. butelek wina (0,75 l) i 1028 butelek mocnego alkoholu (0,75 l).

Dane WHO pokazują też duże zróżnicowanie w Europie. Najwyższa dostępność piwa była w Niemczech (42 tys. butelek), Hiszpanii (31 tys.) i Czechach (30 tys.). Najniższa dostępność piwa jest w Chorwacji (1,3 tys. butelek).

W przypadku wina na czele znalazły się Hiszpanii (22 tys. butelek), Włoszech (14 tys.) i Niemczech (10 tys.). Na przeciwległym biegunie jest: Chorwacja (220 butelek)

10 października do konsultacji trafił projekt nowelizacji kilku ustaw przygotowany przez Ministerstwo Zdrowia, który przewiduje objęcie zakazem sprzedaży alkoholu stacji paliw.

"Zestawienie całodobowego funkcjonowania stacji paliw z podstawową funkcją tych miejsc, jaką jest zaopatrywanie kierujących pojazdami w paliwo, jednoznacznie wskazuje, że możliwość nabywania w nich napojów alkoholowych nie jest korzystna z punktu widzenia zdrowia publicznego i może prowadzić do ryzykownego ich nabywania oraz spożywania" – argumentuje w uzasadnieniu ministerstwo.