Spór o prezesa Glapińskiego. Były minister wskazuje pułapkę prawną

Karolina Wysota
Bank of Poland News Conference as Rates Are Hiked to Highest Since 2013
Adam Glapinski, governor of Poland's central bank, also known as Narodowy Bank Polski (NBP), speaks during a news conference in Warsaw, Poland, on Wednesday, Feb. 9, 2022. Poland increased borrowing costs for a fifth consecutive month to an almost nine-year high as pressure grows on the central bank to tame record inflation in eastern Europe's largest economy. Photographer: Piotr Malecki/Bloomberg via Getty Images
Bloomberg
european, macro economics, polish, euro members, e.u., eu, emea, business newsRozliczenie Glapińskiego może słono kosztować. Ekspert ostrzega
Źródło zdjęć: © Getty Imges | Piotr Malecki / Bloomberg

Sejm może postawić Adama Glapińskiego przed Trybunałem Stanu, co według ustawy oznacza automatyczne zawieszenie go w obowiązkach prezesa NBP. Prof. Paweł Wojciechowski w wywiadzie dla WNP.pl ostrzega, że taki mechanizm grozi Polsce przegraną przed TSUE i procesami odszkodowawczymi.

Sejmowa Komisja Odpowiedzialności Konstytucyjnej przyjęła sprawozdanie dotyczące wstępnego wniosku o postawienie Adama Glapińskiego przed Trybunałem Stanu. Podtrzymała wszystkie osiem zarzutów konstytucyjnych wobec prezesa NBP. Teraz decyzja należy do Sejmu.

Prof. Paweł Wojciechowski, główny ekonomista Business Centre Club i były minister finansów, w rozmowie z WNP.pl nie kwestionuje zasadności postawienia Glapińskiego przed Trybunałem Stanu. Sprzeciwia się natomiast mechanizmowi, który pozwala większości parlamentarnej automatycznie zawiesić prezesa NBP w obowiązkach, zanim zapadnie rozstrzygnięcie w sprawie jego odpowiedzialności.

– Zarzuty wobec prezesa NBP są poważne, ale czy przy obecnym stanie prawnym warto podejmować tak duże ryzyko instytucjonalne? – pyta Wojciechowski. Podkreśla, że rozliczenie Glapińskiego powinno wzmacniać praworządność i wiarygodność państwa, a nie je osłabiać.


DLA CIEBIE
Nie płać więcej niż musisz. Te ulgi podatkowe warto znać


Problemem jest procedura. Ustawa o Trybunale Stanu przewiduje, że do pociągnięcia prezesa NBP do odpowiedzialności konstytucyjnej wystarczy bezwzględna większość głosów. Trybunał Konstytucyjny w styczniu 2024 r. zakwestionował jednak to rozwiązanie. Z uzasadnienia wyroku wynika, że wymagana powinna być większość trzech piątych ustawowej liczby posłów, czyli co najmniej 276 głosów. TK zakwestionował również automatyczne zawieszenie prezesa NBP po uchwale Sejmu.

Wojciechowski krytykuje większość parlamentarną za to, że przez ponad dwa lata nie przygotowała jednoznacznej procedury rozliczenia prezesa banku centralnego. Jego zdaniem ewentualne zawieszenie Glapińskiego powinno podlegać odrębnej ocenie prawnej.

Łotewski precedens ostrzeżeniem dla Polski

Na poparcie swojej argumentacji Wojciechowski przywołuje sprawę byłego prezesa banku centralnego Łotwy Ilmārsa Rimšēvičsa. W 2018 r. odsunięto go od obowiązków w związku z zarzutami korupcyjnymi. TSUE uchylił tę decyzję, ponieważ łotewskie władze nie wykazały wystarczających podstaw do zawieszenia. Rimšēvičs wrócił na stanowisko, choć w 2023 r. został skazany na sześć lat więzienia.

Wojciechowski podkreśla, że TSUE nie rozstrzygał o winie łotewskiego bankowca, lecz o legalności jego zawieszenia. Zdaniem eksperta podobny spór może wybuchnąć w Polsce, jeśli uchwała Sejmu doprowadzi do automatycznego odsunięcia Glapińskiego od obowiązków.

Były minister finansów nie bagatelizuje zarzutów konstytucyjnych wobec prezesa NBP. Za najważniejszy z ekonomicznego punktu widzenia uważa skup obligacji podczas pandemii. W jego ocenie operacje te stanowiły formę pośredniego finansowania deficytu budżetowego. Zastrzega jednak, że sam zakup obligacji na rynku wtórnym nie musi oznaczać naruszenia prawa. Ostateczna ocena działań NBP należy do Trybunału Stanu.

Wojciechowski uważa, że najgorszym scenariuszem byłoby zawieszenie Glapińskiego, przegrana Polski przed TSUE i wieloletnie procesy, również odszkodowawcze. Wśród ryzyk wymienia też straty wizerunkowe rządu i osłabienie wiarygodności państwa w oczach inwestorów, agencji ratingowych oraz instytucji europejskich.

Źródło: wnp.pl

Wybrane dla Ciebie