Glapiński odpowie za odcięcie TK od pieniędzy? Nowe ustalenia

Karolina Wysota
Konferencja prasowa prezesa NBP Adama Glapi?skiego
Fot. Wojciech Olkusnik/East News, Warszawa, 07.04.2022. Konferencja prasowa prezesa NBP Adama Glapinskiego.
Wojciech OlkusnikAdam Glapiński, prezes NBP, igra z ogniem
Źródło zdjęć: © East News | Wojciech Olkusnik

Adam Glapiński może mieć poważne kłopoty. NBP zablokował płatności Trybunału Konstytucyjnego i naraził się obu stronom politycznego sporu. Jak nieoficjalnie dowiedział się money.pl, jeśli bank nie cofnie blokady, jego prezes może usłyszeć zarzut przekroczenia uprawnień lub niedopełnienia obowiązków. Grozi za to do trzech lat więzienia.

Wojna o Trybunał Konstytucyjny dotarła do Narodowego Banku Polskiego. Bank centralny wstrzymał wszystkie płatności z rachunków TK. Oznacza to, że Trybunał nie może korzystać z pieniędzy przeznaczonych m.in. na wynagrodzenia sędziów i pracowników, opłacanie faktur czy rozliczenia z kontrahentami.

Powodem jest spór o to, kto ma prawo dysponować pieniędzmi TK: Anna Korwin-Piotrowska, która przejęła kierowanie pracami Trybunału, czy Bogdan Święczkowski, który nie uznaje jej uprawnień i utrzymuje, że nadal jest prawowitym prezesem TK. To efekt wojny o Trybunał na tle głębokiego sporu prawnego o to, kto legalnie w nim zasiada.


DLA CIEBIE
Finanse firmy pod kontrolą. Nawyki, które ułatwiają biznes

Korwin-Piotrowska, jako sędzia TK z najdłuższym stażem, 30 października wydała zarządzenie, którym na miesiąc zawiesiła w czynnościach służbowych Święczkowskiego oraz wiceprezesa TK Bartłomieja Sochańskiego. Powołała się na przepisy ustawy o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym oraz stosowane odpowiednio przepisy Prawa o ustroju sądów powszechnych.

Obie strony przedstawiły NBP dokumenty na poparcie swoich stanowisk. Bank wstrzymał płatności zlecane przez każdą z nich. Decyzja wywołała niezadowolenie w koalicji rządzącej i podzieliła polityków PiS. Może też narazić Glapińskiego na odpowiedzialność karną.

W grę wchodzi art. 231 Kodeksu karnego

Money.pl dowiedział się od prawnika znającego kulisy sprawy, że rozważane jest postawienie prezesowi NBP zarzutu z art. 231 Kodeksu karnego, jeśli bank nie cofnie blokady. Przepis dotyczy funkcjonariusza publicznego, który – przekraczając uprawnienia lub nie dopełniając obowiązków – działa na szkodę interesu publicznego lub prywatnego. Za czyn w typie podstawowym grozi kara do trzech lat więzienia.

Ewentualne postępowanie musiałoby wykazać, jakie uprawnienia zostały przekroczone lub jakie obowiązki naruszone, a także jaka była osobista rola Glapińskiego w decyzji o wstrzymaniu płatności. Samo przedstawienie zarzutu nie oznaczałoby automatycznego zawieszenia go w pełnieniu funkcji prezesa NBP. Prokurator mógłby jednak zawiesić go w czynnościach służbowych tytułem środka zapobiegawczego, na podstawie art. 276 Kodeksu postępowania karnego.

To niejedyna sprawa, w której Glapińskiemu grozi odpowiedzialność prawna. Sejmowa Komisja Odpowiedzialności Konstytucyjnej przyjęła już sprawozdanie dotyczące wniosku o postawienie go przed Trybunałem Stanu. Wniosek obejmuje osiem innych zarzutów. O jego dalszym losie zdecydują posłowie. Termin głosowania nie został jeszcze ostatecznie ustalony.

Bank centralny utrzymuje, że w kwestii pieniędzy TK postąpił zgodnie z prawem. W komunikacie podkreślił, że "NBP nie jest właściwy do rozstrzygnięcia sporu dotyczącego kierowania Trybunałem Konstytucyjnym". Powołał się przy tym na analizę dokumentów przeprowadzoną przez Departament Prawny, ustawę o usługach płatniczych oraz regulamin prowadzenia rachunków.

Samej analizy nie ujawnił. Zapytaliśmy NBP, na jakiej konkretnie podstawie prawnej wstrzymał płatności, czy rozważa cofnięcie blokady i pod jakimi warunkami byłby gotów odblokować rachunki TK. Do czasu publikacji nie otrzymaliśmy odpowiedzi.

Rząd szuka sposobu na odblokowanie pieniędzy

Decyzję NBP ostro skrytykował minister sprawiedliwości i prokurator generalny Waldemar Żurek. Zarzucił bankowi próbę sparaliżowania Trybunału Konstytucyjnego.

"Powoływanie się przez NBP na nieistniejący dokument, by zablokować finansowanie konstytucyjnego organu, to zwykłe bujdy na resorach i próba ochrony zabetonowanego układu. Prawo wygra z tą fikcją" – napisał w serwisie X. Minister odniósł się w ten sposób do przywoływanego w sporze rozstrzygnięcia Sądu Najwyższego z 10 listopada w sprawie sędziów TK. Izba Odpowiedzialności Zawodowej SN "uchyliła" wówczas zawieszenie Bogdana Święczkowskiego. W składzie orzekali jednak tzw. neosędziowie, a sama izba nie ma kompetencji do orzekania w sprawach sędziów TK.

Krytycznie na temat ruchu banku centralnego wypowiedział się także minister finansów Andrzej Domański. Stwierdził, że NBP powinien dbać o swoją niezależność polityczną i nie angażować się w konflikt.

Jak nieoficjalnie ustalił money.pl, w koalicji rządzącej rozważane jest skierowanie do NBP pisma ministra finansów, które wskazywałoby Annę Korwin-Piotrowską jako osobę uprawnioną do dysponowania pieniędzmi Trybunału.

Według naszych źródeł pismo mogłoby zostać wysłane, jeśli Zgromadzenie Ogólne Sędziów TK potwierdzi zawieszenie Święczkowskiego i uchyli mu immunitet. Prezes TK mógłby wówczas zostać zawieszony bezterminowo, a nie – jak obecnie – na miesiąc. We wtorek 17 listopada zgromadzenie kontynuuje obrady nad wnioskami o uchylenie immunitetów Święczkowskiemu i Sochańskiemu. Wnioski złożył prokurator generalny.

Jeden bank, dwa spory o kierownictwo, różne decyzje

Prawnik znający kulisy sprawy zwraca uwagę na to, że NBP inaczej podchodzi do konfliktu o kierownictwo Prokuratury Krajowej. Bank centralny prowadzi bowiem również rachunki tej instytucji.

Rząd uznaje Dariusza Korneluka, który faktycznie kieruje Prokuraturą Krajową. Z kolei prezydent, opozycja i część składów Sądu Najwyższego złożonych z tzw. neosędziów kwestionują jego umocowanie i za prokuratora krajowego uznają Dariusza Barskiego. Barski uzyskał też od TK zabezpieczenie umożliwiające mu dalsze pełnienie funkcji.

Mimo trwającego sporu NBP nie wstrzymał obsługi rachunków Prokuratury Krajowej. Nasz rozmówca wskazuje na różne traktowanie obu instytucji przez bank.

Decyzja NBP podzieliła PiS

Z nieoficjalnych ustaleń money.pl wynika, że decyzja NBP podzieliła polityków Prawa i Sprawiedliwości. Część z nich uważa, że bank powinien uznać Bogdana Święczkowskiego za osobę uprawnioną do dysponowania pieniędzmi TK, a zablokować wyłącznie dyspozycje składane przez Annę Korwin-Piotrowską i osoby przez nią upoważnione.

Inni są zadowoleni, że z rachunków nie może korzystać także Korwin-Piotrowska, bo blokada utrudnia działanie kierownictwu Trybunału, którego legalności nie uznają. Los Glapińskiego ich nie interesuje. Zależy im na celu, czyli "odbiciu" Trybunału z rąk koalicji rządzącej.

Wybrane dla Ciebie