Węgierska gospodarka w kryzysie. Orbanomika zawiodła

Zbliżające się wybory parlamentarne na Węgrzech, zaplanowane na 12 kwietnia, odbędą się w cieniu poważnych wyzwań gospodarczych. Notowania rządzącego od 15 lat Fideszu są najniższe od lat. Czy możliwe więc, że zbliża się przełom? Mateusz Urban, ekonomista z Oxford Economics, w rozmowie z Wyborcza.biz wskazuje, że choć portfele obywateli nie wyglądają najgorzej dzięki rosnącym pensjom, to uwaga wyborców skupia się obecnie na innych problemach strukturalnych państwa.

Rząd w Budapeszcie zakładał modernizację państwa w oparciu o sojusz z Chinami oraz tanie rosyjskie surowce. W praktyce jednak ten model przyniósł nieoczekiwane skutki społeczne. Ekonomista zauważa, że wielkie azjatyckie fabryki, takie jak zakłady produkujące baterie, zatrudniają głównie tańszych pracowników z Azji. Stoi to w jawnej sprzeczności z antyimigracyjną retoryką rządu. Dodatkowo potężne inwestycje przemysłowe budzą rosnący opór społeczny ze względu na obawy o degradację środowiska naturalnego.

Istotnym elementem strategii gospodarczej Viktora Orbana jest utrzymywanie wysokich transferów socjalnych oraz systematyczne podnoszenie wynagrodzeń, w tym płacy minimalnej. Ekspert Oxford Economics podkreśla jednak na łamach Wyborcza.biz, że dzieje się to kosztem drastycznego niedofinansowania kluczowych sektorów państwa, przede wszystkim ochrony zdrowia i edukacji.

Orbanowi się wydaje, że wszystko jest w stanie rozwiązać transferami środków, ale to nieprawda, co pokazują sondaże – mówi Mateusz Urban.

W efekcie obywatele, mimo wyższych dochodów nominalnych, muszą z własnej kieszeni finansować prywatną opiekę medyczną czy dodatkową edukację dla dzieci. Zjawisko to potęguje niezadowolenie społeczne, ponieważ jakość podstawowych usług publicznych ulega systematycznemu pogorszeniu.

Choć oficjalny wskaźnik inflacji na Węgrzech spadł do poziomu 2 proc., analityk zaznacza, że jest to głównie efekt wysokiej bazy z ubiegłego roku oraz administracyjnej kontroli marż w handlu. Ryzyko ponownego wzrostu cen pozostaje wysokie ze względu na luźną politykę fiskalną przed wyborami. Co więcej, kraj traci na atrakcyjności w oczach zachodnich inwestorów. Od czasu pandemii koszty pracy w przeliczeniu na unijną walutę wzrosły tam o około 50 proc., przy jednoczesnym braku rąk do pracy i relatywnie niskiej produktywności.

Poważnym wyzwaniem makroekonomicznym dla rządu w Budapeszcie są koszty obsługi długu publicznego, które sięgają obecnie około 4 proc. PKB. To zmusza władze do drastycznego cięcia publicznych nakładów na inwestycje infrastrukturalne, które spadają już trzeci rok z rzędu. Nic dziwnego, że według przytaczanych w wywiadzie danych aż 75 proc. obywateli popierałoby przyjęcie wspólnej europejskiej waluty, szukając w niej ucieczki przed słabnącym forintem.

Gdyby przyjęli euro to zyskaliby idealnie stabilną walutę i nie musieliby się przejmować wahaniami wartości forinta oraz kursem wymiany walut z Europą Zachodnią – ocenia ekspert w rozmowie z Wyborcza.biz.

Kryzys węgierskiej gospodarki to efekt wieloletnich decyzji politycznych, które stawiały na budowę autorytarnego modelu ekonomicznego. Model ten zakładał budowę politycznej i ekonomicznej niezależności od Zachodu, co w praktyce oznaczało coraz silniejsze uzależnienie od Chin i Rosji. Teraz, gdy ten kierunek okazał się ślepą uliczką, Węgry stoją przed koniecznością fundamentalnej zmiany kursu, co może być trudne bez wsparcia funduszy unijnych i normalizacji stosunków z Brukselą.

Rozmówca portalu konkluduje, że węgierska gospodarka nie jest w stanie samodzielnie wyjść z obecnej stagnacji bez zewnętrznego wsparcia. Kluczem do poprawy sytuacji są zamrożone przez Unię Europejską fundusze w wysokości 19 mld euro. Z tego powodu węgierska opozycja stawia na normalizację stosunków z Brukselą, widząc w europejskich pieniądzach jedyne realne źródło kapitału na niezbędne dla kraju inwestycje.