Co czwarta kontrolowana firma zatrudniała na czarno. PIP publikuje roczne sprawozdanie

Co roku Państwowa Inspekcja Pracy rozlicza się w Sejmie przed Radą Ochrony Pracy. Jak wynika z prezentowanego dziś sprawozdania, w 2017 roku PIP przeprowadziła 81 tys. kontroli u 64 tys. pracodawców. To nieco mniej niż rok wcześniej, kiedy kontroli było ponad 82 tys.

Prawie 2 tys. kontroli dotyczyło przestrzegania czasu pracy, wypłaty wynagrodzeń czy płatności za nadgodziny. Okazało się, że co czwarta kontrola wykazała nieprawidłowości. Pracodawcy nie płacili za nadgodziny i spóźniali się z wypłatami wynagrodzeń.

Czytaj też: "Nie trzymaj tak, bo sobie nogę utniesz". Pracowałem na czarno przy remoncie gminnej drogi

- Uwagę zwraca także znaczna skala nieprzestrzegania zasady przeciętnie pięciodniowego tygodnia pracy - czytamy w sprawozdaniu PiP.

- Dzięki działaniom Państwowej Inspekcji Pracy ponad 17 tys. osób, które pracowały w oparciu o umowę cywilnoprawną lub bez żadnej umowy, otrzymało w 2017 r. umowy o pracę. To dwukrotnie więcej niż rok wcześniej - chwali się w swoim sprawozdaniu PIP.

Zatrudnianiu na "śmieciówkach" inspekcja przyjrzała się przede wszystkim w firmach, które realizują zamówienia publiczne. W ponad połowie przypadków okazało się, że na umowach o działo czy zleceniach pracują osoby, które zgodnie z prawem powinny mieć umowę o pracę.

- Za najbardziej rażące należy uznać przypadki powierzania realizacji zamówień publicznych osobom, w tym cudzoziemcom, bez żadnych umów. Jest to zjawisko tym bardziej niepokojące, że stwierdzano je najczęściej w zakładach usług leśnych, przy wykonywaniu prac niosących zwiększone zagrożenia dla życia lub zdrowia osób świadczących pracę - oceniają inspektorzy PIP

Kontrolę legalności zatrudnienia przeprowadzono w sumie 24 tys. Jedna czwarta skontrolowanych firm zatrudniała pracowników na czarno.

"Nieprawidłowości dotyczyły blisko 14 tys. osób zatrudnionych najczęściej w podmiotach małych, w takich branżach jak handel i naprawy, przetwórstwo przemysłowe i budownictwo. Najwięcej w województwach śląskim, małopolskim i wielkopolskim" - czytamy w sprawozdaniu.

Statystyki są pod tym względem lepsze niż rok wcześniej, kiedy inspekcja wykryła aż 24 tys. przypadków pracy bez umowy.

W tym roku PIP szczegółowo skontrolowała firmy zatrudniające obcokrajowców. Takich kontroli było 829, czyli o 70 proc. więcej niż rok wcześniej.

Największą grupą obcokrajowców pracujących w Polsce są Ukraińcy. Nieprawidłowości w zatrudnieniu dotyczyły jednak obywateli 36 państw.

Od tzw roku inspektorzy PIP prowadzą tzw. pierwsze kontrole średnich, małych i mikrofirm. Kontrole prowadzone w formie audytu i instruktażu co do zasady nie są zagrożone sankcjami. Chyba że dojdzie do "rażącego naruszenia prawa".

Do takich "rażących" naruszeń dochodziło w co ósmym kontrolowanym miejscu pracy. Niemal w każdej z 15 tys. przeprowadzonych kontroli inspekcja doszukała się nieprawidłowości.

- Daje to obraz skali problemów z przestrzeganiem prawa pracy, głównie w małych firmach, zatrudniających średnio 14 osób. Jak również uzasadnia potrzebę kontynuowania działań edukacyjnych i prewencyjnych PIP w tym zakresie. W czasie każdej z pierwszych kontroli inspektorzy udzielili średnio 6 porad - czytamy w sprawozdaniu.

- Część pracodawców narusza świadomie przepisy. Choć nieprawidłowości tłumaczą często trudną sytuacją finansową przedsiębiorstwa, to jednak zauważyć należy, że duża część nierealizowanych obowiązków nie ma żadnego związku z finansami i nie wymaga żadnych nakładów - podsumowuje inspekcja.

W 2017 roku inspekcja wyegzekwowała ok. 136 mln zł dla 87 tys. zaległych wynagrodzeń dla pracowników oraz ponad 3 mln zł dla ponad 3 tys. osób pracujących na "umowach śmieciowych", wobec których naruszono przepisy dotyczące minimalnej stawki godzinowej.

Inspekcja nałożyła prawie 15 tys. mandatów na kwotę prawie 18 mln złotych. 3 tys. wniosków o ukaranie skierowano do sądów, ponad 700 zawiadomień trafiło do prokuratury.

Mimo to wielu firmom udaje się uniknąć konsekwencji, bo inspekcja pracy niewiele może.

Tak było np. w przypadku firmy, która pracowała jako podwykonawca na budowie kanalizacji w Chotomowie. Pracownicy zatrudniani byli bez jakichkolwiek umów, w firmie łamano przepisy BHP.

Pomimo zgłoszenia i wszczęcia postępowania kontrola nie doszła do skutku, bo firmy inspektorzy nie znaleźli.

- Przedsiębiorstwo było zarejestrowane w wynajmowanym mieszkaniu, w którym nikogo nie było - mówi Anna Wójcik z warszawskiego oddziału PIP. - W takich sytuacjach niewiele możemy zrobić.

Inspektorzy narzekają na brak odpowiednich uprawnień, przez co często mają związane ręce. Zwłaszcza w przypadku firm budowlanych, które są zarejestrowane pod innym adresem niż miejsce pracy i często zmieniają plac budowy.

- Nie jesteśmy policją - wyjaśnia Anna Wójcik. - Nie wolno nam nikogo śledzić, prowadzić działań operacyjnych. Jeśli ktoś nie odbiera wezwań, nie ma go pod adresem firmy, to nasze możliwości się właściwie kończą.

Czytaj też: Praca na czarno przy budowie gminnej drogi. Firmę jednak spotkały konsekwencje

Masz newsa, zdjęcie lub filmik? Prześlij nam przez dziejesie.wp.pl