Ostrożny jak Polak. Prześwietlili sposób inwestowania w trzech krajach

Badanie przeprowadzone przez platformę inwestycyjną Portu pokazuje znaczące różnice w podejściu do inwestowania między młodymi mieszkańcami Polski, Czech i Słowacji. Dane dotyczą ponad 250 tys. klientów z trzech krajów.

Polacy rozpoczynają inwestowanie później od swoich południowych sąsiadów i wykazują większą ostrożność w podejściu do ryzyka. W najmłodszej grupie wiekowej (18-26 lat) różnice są szczególnie widoczne - młodzi Polacy stanowią zaledwie 12,5 proc. wszystkich inwestorów, znacznie mniej niż Czesi (21 proc.) czy Słowacy (19,5 proc.).

Polacy stają się aktywni inwestycyjnie dopiero w późniejszym wieku. W grupie 27-35 lat stanowią już 38,5 proc. inwestorów, więcej niż Czesi (33 proc.) i Słowacy (35 proc.).

Przyczyny późniejszego rozpoczynania inwestowania przez młodych Polaków mogą leżeć w specyfice systemu edukacyjnego. W grupie wiekowej 25-29 lat aż 42,7 proc. Polaków posiada dyplom uczelni wyższej, podczas gdy w Czechach odsetek ten wynosi 35,6 proc., a na Słowacji 38,3 proc.

Paradoksalnie, mimo relatywnie wysokiego poziomu wykształcenia formalnego, najmłodsi Polacy inwestują rzadziej niż rówieśnicy z regionu. Dłuższy okres edukacji oznacza późniejsze wejście na rynek pracy i mniejsze możliwości finansowe w wieku 18-26 lat.

Dane Eurostatu potwierdzają, że młodzi Polacy i Słowacy wolniej się usamodzielniają. W wieku 20-24 lata z rodzicami mieszka lub korzysta z ich dochodu odpowiednio 92,9 proc. Polaków i 93,1 proc. Słowaków, wobec 73,1 proc. średniej w UE. Czesi wypadają lepiej z wynikiem 79,1 proc.

Polska wyróżnia się wyjątkowo wysokim udziałem kobiet wśród inwestorów. Stanowią one 51,3 proc. wszystkich klientów, podczas gdy w Czechach to 40 proc., a na Słowacji jedynie 30 proc.

W najmłodszej grupie inwestorów w Polsce kobiety stanowią nawet 54 proc., podczas gdy w Czechach i na Słowacji w tej grupie wiekowej dominują mężczyźni (odpowiednio 58,5 proc. i 72 proc. ).

Wysokim udziałem kobiet może tłumaczyć wyższy poziom wykształcenia Polek. W grupie wiekowej 25-29 lat aż 51,8 proc. Polek ma wyższe wykształcenie, podczas gdy wśród mężczyzn ten odsetek wynosi 33,9 proc.

W Polsce kobiety coraz odważniej wchodzą w świat inwestycji – to efekt zarówno większej dbałości o domowy budżet, jak i rosnącej świadomości młodych kobiet. Dostrzegamy popularność finansowych influencerek oraz treści edukacyjnych w mediach społecznościowych. Z naszych danych wynika, że to właśnie Polki nadają ton, pokazując, że systematyczne inwestowanie może być naturalną częścią codziennego życia – mówi Andrzej Gwiżdż, analityk rynków finansowych.

Mimo że w całej grupie inwestorów w Polsce dominują kobiety, proporcje zmieniają się w starszych grupach wiekowych. Wśród inwestorów w wieku 54-65 lat mężczyźni stanowią aż 68 proc., podczas gdy w Czechach i na Słowacji około 55 proc.

Wśród kobiet inwestorki powyżej 45. roku życia stanowią jedynie 12,6 proc., podczas gdy wśród mężczyzn odsetek ten jest niemal dwukrotnie wyższy i wynosi 24,5 proc.

Różnice w podejściu do ryzyka między krajami są znaczące. Tylko 25 proc. polskich inwestorów deklaruje najwyższą gotowość do podejmowania ryzyka, wobec około 44 proc. Czechów i Słowaków.

W grupie najbardziej zachowawczych inwestorów znajduje się 2,5 proc. Polaków, przy czym w Czechach i na Słowacji to mniej niż 1,5 proc. Ogółem 75 proc. Czechów i 74 proc. Słowaków sklasyfikowanych jest w dwóch najwyższych profilach ryzyka, w porównaniu do 61 proc. Polaków.

Na różnice w podejściu do ryzyka wpływa poziom wiedzy finansowej. Według badania Eurostatu, 27 proc. Słowaków i 25 proc. Czechów posiada wysoką wiedzę finansową, w porównaniu do 20 proc. Polaków.

Inwestycje w Czechach wspiera najwyższa w Unii Europejskiej stopa oszczędności gospodarstw domowych. Według danych Eurostatu Czesi odkładają 19,4 proc. dochodów, w porównaniu do 7,2 proc. stopy oszczędności na Słowacji i 2,5 proc. w Polsce.

Polska notuje jedną z najniższych stóp oszczędności w UE, przy równocześnie najsłabszej w UE wierze Polaków w komfortowy poziom życia na emeryturze.

Paradoksalnie, dochody młodych są zbliżone. Bazując na Standardzie Siły Nabywczej (sztuczna jednostka walutowa, której używa się do porównań siły nabywczej w krajach Unii), rocznie młodzi Czesi (18-24 lat) dysponują 16 594 PPS, a Polacy 16 539 PPS. Młodzi Słowacy są wyraźnie mniej majętni (10 019 PPS), a mimo to potrafią z większym powodzeniem wygospodarowywać środki na inwestycje.

Czesi od lat pielęgnują nawyk wczesnej samodzielności finansowej i systematycznego budowania poduszki finansowej. Przekłada się to na regularne inwestowanie w dłuższym horyzoncie. To podejście buduje ich przewagę nad Polakami, którzy choć są tak samo zamożni, wciąż uczą się, że regularne inwestowanie nawet niewielkich kwot, w długim okresie przynieść może znaczące korzyści – twierdzi Andrzej Gwiżdż.

Polscy młodzi inwestorzy wydają się być zaradniejsi od swoich czeskich czy słowackich rówieśników pod względem dochodów. Ponad połowa polskich inwestorów w wieku 18-26 lat zarabia w przedziale od 20 do 95 tys. zł rocznie, w porównaniu do 40 proc. inwestorów z Czech oraz 33 proc. Słowaków.

Ponad połowa młodych Czechów i 60 proc. Słowaków zarabia poniżej tego progu, wobec 39 proc. Polaków. Jednak wśród wszystkich klientów zarabiających rocznie od 95 tys. zł wzwyż to Czechów jest najwięcej - blisko 42 proc., wobec 33 proc. Polaków i Słowaków.

Mimo ogólnej ostrożności, Polacy wykazują większe zainteresowanie nowymi klasami aktywów. Największy odsetek inwestorów w strategie oparte na kryptowalutach notuje się w Polsce - ponad 5 proc. Na Słowacji to 4 proc., a w Czechach 3 proc.

Choć nadal jest to nisza, dane wskazują, że Polacy są nieco bardziej otwarci na nowe instrumenty finansowe niż sąsiedzi z regionu.

Analiza pokazuje ogromne znaczenie wczesnego rozpoczynania inwestycji. Przy założeniu comiesięcznego odkładania 500 zł przez 20 lat, zwykłe oszczędzanie na nieoprocentowanym rachunku da łączny kapitał 120 tys. zł.

W scenariuszu inwestowania w ETF odwzorowujący globalny indeks MSCI World, przy historycznych stopach zwrotu, wartość portfela po 20 latach sięga ponad 300 tys. zł - czyli o ponad 180 tys. zł więcej niż przy samym oszczędzaniu. Różnicę generuje efekt procentu składanego.

Badanie przeprowadzono na podstawie danych platformy inwestycyjnej działającej w Polsce, Czechach i Słowacji, która ma obecnie ponad 250 tys. klientów i środki o wartości ponad 2 mld euro pod zarządzaniem.