jakub olipra

Inwazja Rosji spotęguje problemy na rynku żywności. Zaatakowana Ukraina jest bowiem ważnym eksporterem zbóż i roślin oleistych, natomiast agresor - nawozów, a przede wszystkim gazu. Ekonomiści nie mają wątpliwości: im dłużej będzie trwać wojna, tym większy "szok" czeka cały rynek. Polscy producenci żywności w rozmowie z money.pl jednak uspokajają i podkreślają, że nasz kraj ma silną pozycję na rynku.

Dziś w "Money. To się liczy" z Jakubem Oliprą, analitykiem Credit Agricole, sprawdzamy, ile będą kosztować w tym roku wczesne warzywa. W drugiej części o zmianach wokół opłaty od smartfonów mówi Wojciech Wieroński, członek zarządu MediaMarkt w Polsce. Zapraszamy od 9.15.

Podatek cukrowy dał w styczniu 76 milionów złotych wpływów. Rząd zakładał, że rocznie do budżetu wpłyną aż 3 mld zł. Czy to oznacza, że projekt poniósł porażkę? - Jest kilka elementów, które mogą być przyczyną tego słabego wyniku. Po pierwsze widać, że producenci bardzo kreatywnie podchodzą do walki z tym podatkiem. Już widać, że zmieniają skład napojów, żeby ominąć podatek. Na przykład dodają sok do napoju gazowanego i unikają opłaty stałej. To nie oznacza, że skład staje się lepszy. Choć wiele wskazuje, że cukru rzeczywiście będzie się pojawiało mniej - mówił programie "Money. To się liczy" Jakub Olipra, analityk Credit Agricole. - Pamiętajmy też, że część sklepów zrobiła zapasy, żeby mieć napoje jeszcze bez podatku. Dodatkowo konsumenci głosują portfelami: widzą, że ceny wzrosły i kupują mniej tych napojów - wyjaśnił. Dodał, że jest prawdopodobieństwo, że cena napojów jeszcze wzrośnie.

Przez ostatnich kilka lat rokrocznie mamy do czynienia z suszą. Czy w tym roku będzie tak samo? - Mamy strukturalny problem z suszą. Czy chcemy to zaakceptować, czy nie, zmiany klimatyczne postępują. Widać, że zjawiska agrometeorologiczne stają się coraz bardziej zmienne, co jest konsekwencją zmian klimatycznych - mówił programie "Money. To się liczy" Jakub Olipra, analityk Credit Agricole. - Polska jest bardzo narażona na suszę, a susza uderza przede wszystkim w kategorie, które są lokalne: owoce i warzywa. I to właśnie te dwie kategorie potrafią bardzo mocno "szarpać" inflacją - przyznał. Jak dodał, teoretycznie Polska może skorzystać na ociepleniu klimatu. Jest jeden warunek: musimy znacznie poprawić retencję wód.

Często przed świętami drożeją produkty spożywcze, tradycyjnie wykorzystywane do świątecznych potraw. Co nas czeka w kwestii cen jaj na Wielkanoc? - Jeśli patrzymy na ceny, publikowane przez ministerstwo rolnictwa, to cały czas nie powróciliśmy do poziomu sprzed pandemii. Myślę, że obawy co do wzrostu cen nie są uzasadnione - mówił w programie "Money. To się liczy" Jakub Olipra, analityk Credit Agricole. - Indeks cen żywności na świecie rośnie obecnie najsilniej od sierpnia 2011 roku. To budzi obawy, że te wzrosty zrealizują się także w Polsce. Jednak według mnie są one nieuzasadnione. Jest wiele czynników, które sprawiają, że światowe ceny nie zawsze bezpośrednio przenoszą się na to, co widzimy w kraju. Dlatego nie mamy się czego obawiać - ocenił.

Ceny żywności przestały gwałtownie rosnąć - wynika z najnowszych danych GUS. - Rosną one najwolniej od października 2016 roku. To dobra informacja dla konsumentów - potwierdza w programie "Money. To się liczy" Jakub Olipra, analityk Credit Agricole. Jak tłumaczy, jest to skutek wysokiej bazy z zeszłego roku. Są jednak kategorie żywności, które w najbliższym czasie sporo zdrożeją. - Patrząc na to, co się dzieje na światowym rynku zbóż, myślę, że taką kategorią będzie pieczywo i produkty zbożowe. Możemy też zaobserwować wzrost cen wieprzowiny i drobiu. Do tej grupy prawdopodobnie dołączą też warzywa - ocenia.

Podatek handlowy. Trybunał Sprawiedliwości UE ocenił w poniedziałek, że polski podatek od sprzedaży detalicznej nie narusza prawa Unii w dziedzinie pomocy państwa. To oznacza, że w sklepach, zwłaszcza tych większych, (bo to ich dotyczy danina), będzie drożej - ocenił w programie "Money. To się liczy" Jakub Olipra, analityk Credit Agricole. - Ta sprawa ciągnie się od wielu lat i oczywiście jest to czynnik, który będzie oddziaływał w kierunku wzrostu cen. To nie jest tak, że podatek jest nakładany na jedną stronę, czyli sieci handlowe. W pewnym stopniu będzie on przerzucony na konsumentów - przyznał Olipra. Jak tłumaczył, nowy podatek dla dużych sieci wcale nie pomoże małym sklepom. Od lat tracą one udział w rynku, a w zamian mamy do czynienia z koncentracją rynku.

Opłata cukrowa, czyli para-podatek, zacznie obowiązywać w 2021 roku. - Opłata będzie nałożona na napoje słodzone. Jej celem jest poprawa zdrowia Polaków, bo tego cukru spożywamy bardzo dużo, a jeśli spojrzymy na dane, to rośnie spożycie bilansowe, czyli nie cukru kupowanego w paczkach, ale tego dodawanego do żywności. Rozwiązanie wprowadzane przez rząd jest również w innych krajach, nie jesteśmy tutaj w awangardzie - powiedział w programie "Newsroom" Jakub Olipra, analityk Credit Agricole. - Z podatkami to jest tak, że bardzo rzadko płaci je tylko jedna strona, czyli tylko producenci, albo tylko konsumenci. Te koszty w całości nie zostaną przerzucone na kupujących, bo to by oznaczało wzrost cen o 35 proc. w niektórych kategoriach. Mówię tu o masowych napojach słodzonych w dużych butelkach. W warunkach tak silnego wzrostu cen, doszłoby do bardzo silnego popytu na te napoje, więc producenci nie mogą sobie na to pozwolić - dodał. Jak wyjaśnił ekspert, im wyższa zawartość cukru, tym wyższa opłata. Na górze listy są napoje zawierające kofeinę, jak cola, a także napoje energetyczne.

- To bardzo dobra informacja dla konsumentów, ponieważ ostatnie miesiące przyzwyczaiły nas, że mięso bardzo silnie drożało. Szczególnie jeśli przypomnimy sobie rekordowe wzrosty cen wieprzowiny. Jest kilka czynników, które odpowiadają za spadki cen. Jest to w znacznym stopniu efekt pandemii. Sprawiła ona, że Polska, znaczący eksporter mięsa, ma obecnie problemy z ulokowaniem tych nadwyżek eksportowych na zagranicznych rynkach - tłumaczył w programie "Money. To się liczy" Jakub Olipra, analityk Credit Agricole. Jak tłumaczył, do tej pory polskie mięso trafiało na zagranicznych rynkach do hoteli i restauracji. Teraz, przy lockdownie i ograniczeniach w gastronomii, tę nadwyżkę próbuje umieścić na półkach zagranicznych sklepów. A to jest bez wyrobionej marki bardzo trudne.

- Jeżeli się przeanalizuje, jak się kształtowały ceny w grudniu przez ostatnie 20 lat, to były tylko 4 lata, kiedy były niższe niż rok wcześniej. Można więc zaryzykować twierdzenie, że święta w tym roku będą droższe niż rok temu. Zgodnie z naszymi prognozami ceny żywności i napojów bezalkoholowych będą o około 1,1 proc. wyższe. Czy to duży wzrost? Myślę, że nie, bo rok temu był wzrost aż o 6,9 proc. - mówił w programie "Money. To się liczy" Jakub Olipra, analityk Credit Agricole. Jak tłumaczył, najmocniej drożeją owoce - w ujęciu rocznym dynamika wzrostu sięgnie aż 10 proc. Kilkuprocentowe wzrosty cen odnotujemy też w przypadku pieczywa i produktów zbożowych, a także w kategorii mleko, sery i jaja. W niektórych kategoriach można się jednak spodziewać spadku cen. Tak powinno być na przykład w przypadku maku.

- Ceny żywności będą rosły, mamy procesy inflacyjne w gospodarce i one, czasem szybciej, czasem wolniej, postępują - mówił w programie "Money. To się liczy" Jakub Olipra, analityk Credit Agricole. - Prognozujemy, że tym razem będa one rosły wolniej niż w 2020 roku. Dynamika cen w tej kategorii wyniesie 1 proc. wobec 4,8 proc. w tym roku. Widać więc, że ta dynamika wyraźnie się obniży. Bardzo ważnym elementem, który jest głównym założeniem naszej prognozy, jest to, że w drugim kwartale pandemia zacznie stopniowo wygasać. To ma bardzo duże implikacje dla tego, co się będzie działo na rynku żywności. Wraz ze stopniowym wygasaniem pandemii, prognozujemy, że dojdzie do stopniowego ożywienia popytu w tym sektorze, co będzie pozytywne dla popytu na polską żywność - ocenił. Odniósł się też do wprowadzenia podatku cukrowego i tego, jak wpłynie on na ceny. Jak tłumaczył, w przypadku niektórych napojów możemy się spodziewać nawet kilkudziesięcioprocentowych podwyżek cen.

- Jedną z charakterystycznych cech zmiany klimatu są anomalie pogodowe. Jeżeli spojrzymy na ostatnie lata, to nietypowe zjawiska pogodowe występują coraz częściej. Coraz trudniej negować, że klimat się zmienia - mówił w programie "Money. To się liczy" Jakub Olipra, analityk Credit Agricole. - Pewnym pocieszeniem dla konsumentów i rolników jest to, że polskie rolnictwo może skorzystać na tych zmianach i na tle całej UE mamy naprawdę duże szanse. Mam na myśli wydłużenie okresu wegetacji - dodał.

- Mamy najwyższą od ośmiu lat inflację. Dynamika cen przekroczyła już ten górny przedział odchylenia od celu NBP. Drożeją szczególnie te produkty, które najczęściej kupujemy, czyli żywność - mówił w programie "Money. To się liczy" Jakub Olipra, analityk Credit Agricole. - Mimo że inflacja wynosi 4,4 proc. w ujęciu rocznym, to niektóre kategorie drożeje o wiele silniej. Mam na myśli na przykład wieprzowinę - dodał.

- Jeśli popatrzymy na dane Komisji Europejskiej, która monitoruje sytuację w całej Unii, to nie jest źle - mówił w programie "Money. To się liczy" Jakub Olipra, analityk Credit Agricole. - Bardziej na uwagę zasługują temperatury. Jeżeli spojrzymy na ostatnie 30 lat, to szczególnie dla północy Polski mamy najcieplejszą zimę od 30 lat. Inne europejskie kraje również mają rekordowe temperatury. A to sprawia, że w rolnictwie wszystko zaczyna się wcześniej niż kiedyś. W mojej ocenie sytuacja jest korzystna, istotnie obniżyło się ryzyko suszy - dodał.

Dziś w "Money. To się liczy" pytamy o sytuację nauczycieli i widmo dalszego protestu. Gościem będzie Krzysztof Baszczyński, wiceprezes ZNP. W drugiej części o rekordowej inflacji i jej wpływie na ceny żywności mówi Jakub Olipra, analityk Credit Agricole. Zapraszamy o 9.15.

- Kryzysy wizerunkowe co jakiś czas zdarzają się w przemyśle rolno-spożywczym - tak Jakub Olipra, analityk Credit Agricole, skomentował informacje o zarażonym salmonellą drobiu, który trafiał na rynki europejskie. Wciąż nie jest znany producent tego mięsa. Dlaczego do podobnych skandali dochodzi? - Wszędzie pracują ludzie, a ludzie popełniają błędy. Nie zawsze przyczyną jest chęć zysku - dodał.

- Jeśli spojrzymy na badania naukowe, to nie ma konsensusu, który mówiłby, że rzeczywiście wprowadzenie podatku cukrowego wpływa na obniżenie spożycia cukru - mówi Jakub Olipra, analityk Credit Agricole. Wszystko dlatego, że - jak dodaje - wydatki na "niezdrowe produkty" są impulsywne. - Dużo zależeć będzie od projektu. Może uda się znaleźć wzór tego podatku, który będzie skuteczny, ale byłbym ostrożny - uważa.

- Nie jest zaskoczeniem, że ceny żywności będą wyższe w święta Bożego Narodzenia, bo na ogół są wyższe. Rzecz w tym, że tempo wzrostu cen będzie najwyższe od 13 lat. Szacujemy, że dynamika wzrostu cen przekroczy 6 proc. rdr. - mówi Jakub Olipra, analityk Credit Agricole. Co będzie liderem wzrostów? - Warzywa i owoce - twierdzi Jakub Olipra. Pozwolą za to zaoszczędzić masło i jaja.

Wirus ASF dotarł to Wielkopolski. - Wielkopolska odpowiada za 36 proc. krajowego pogłowia trzody chlewnej. To pokazuje, jak duże to województwo ma znaczenie w strukturze produkcji. Istnieje prawdopodobieństwo, że będą pojawiać się kolejne przypadki zakażeń - uważa Jakub Olipra, analityk Credit Agricole. Co wówczas? - Jeśli wirus będzie się rozprzestrzeniał, będą wprowadzane strefy ograniczeń stosowane w zależności od ryzyka wystąpienia ASF. Nagle nie będzie można przewozić trzody chlewnej z tamtego regionu, nie będzie można eksportować, będą obostrzenia dotyczące uboju - tłumaczy Jakub Olipra, analityk Credit Agricole. Efekty? - W najlepszym wypadku to będzie wyraźny wzrost kosztów produkcji. Jeśli zaś będzie tu szeroki zakres geograficzny, to mamy paraliż polskiego sektora trzody chlewnej, nie mamy ciągłości łańcucha dostaw - kreśli scenariusz Jakub Olipra.

- Problemem jest to, że jeszcze nikt nie wynalazł szczepionki na ASF. Są metody zabezpieczania się przed wirusem, ale ta walka jest bardzo trudna - powiedział w programie "Money. To się liczy" Jakub Olipra, analityk Credit Agricole. Jak mówił, są różne scenariusze rozwoju sytuacji - od łagodnego, że ASF pozostaje w lesie, po drastyczny, w którym wirus obejmuje zachodnią Polskę i rozprzestrzenia się na Niemcy, co byłoby katastrofą dla unijnego sektora trzody chlewnej. - W skrajnym scenariuszu mamy załamanie produkcji wieprzowiny w Polsce i straty idące w miliardy - mówił Jakub Olipra.