Morawiecki chce uszczelnić podatki na 50 mld zł. Eksperci: "to realne, ale za 10 lat"

Problem w tym, że nie zdradził, w jakim horyzoncie czasowym. A zdaniem przepytanych przez WP money ekonomistów, taka kwota jest jak najbardziej do uzbierania. Tyle że potrzeba na to przynajmniej dekady.

Wicepremier był w poniedziałek gościem konferencji "Ryzyka i Trendy 2017", organizowanej przez ośrodek Polityka Insight. W swoim przemówieniu przekonywał, że rząd PiS nie zamierza podnosić podatków, a wydatki na cele społeczne będą pochodziły w dużej mierze z uszczelniania istniejącego systemu.

Padła nawet z ust ministra Morawieckiego konkretna kwota. Jego zdaniem, w ten sposób fiskus jest w stanie pozyskać między 40 a 50 mld zł. Nie uściślił jednak, o jakim okresie mowa. Zdaniem ekspertów - na pewno nie o jednym roku.

- Jeśli spojrzeć choćby przez pryzmat Planu Odpowiedzialnego Rozwoju, to można zauważyć, że premier Morawiecki patrzy w dość długiej perspektywie czasowej - podkreśla w WP money dr Małgorzata Starczewska-Krzysztoszek, główna ekonomistka Konfederacji Lewiatan.

Jednak według jej szacunków, co roku do wspólnej kasy może wpływać raptem kilka miliardów złotych. - Jeżeli z tytułu uszczelnienia systemu podatkowego wpływać będzie dodatkowe 3-4 mld zł, to należy się z tego cieszyć - mówi ekonomistka, opierając się na najnowszych dostępnych danych z ubiegłego roku.

Rachunek jest więc prosty. Żeby uzbierać 40 mld potrzeba do tego przynajmniej 10 lat. - Szkoda, że nie mamy benchmarku, do którego by można się odnieść, choćby w postaci innego kraju. Wtedy łatwiej byłoby to wszystko oszacować.

Podobnego zdania jest prof. Marian Noga, były członek Rady Polityki Pieniężnej. - Sami rządzący przyznali w uzasadnieniu ustawy budżetowej, że pozyskają w 2017 roku 3,4 mld zł z tytułu uszczelnienia VAT - przypomina ekonomista. - Ja będę nawet bardziej optymistyczny, niech to będzie 5 mld zł rocznie. To żeby osiągnąć 40, potrzebujemy przynajmniej 8 lat.

Tymczasem w Wieloletnim Planie Finansowym na lata 2016-2019 rząd zakłada, że efekty uszczelnienia w 2019 roku mogą być widoczne w znacznie większym stopniu. W dokumencie czytamy bowiem, że maksymalne korzyści z tego tytułu wyniosą 33,4 mld zł.

- To nierealne - uważa prof. Noga. - Nawet jeśli założymy 7 mld zł rocznie, to na koniec 2019 roku mamy 21 mld. Ale to już jest szczyt szczytów.

Ekonomiści jednak pozytywnie oceniają samą ideę uszczelnienia systemu podatkowego. Dr Starczewska-Krzysztoszek podkreśla, że leży to również w interesie uczciwych firm, którym zależy na ograniczeniu szarej strefy. - Pamiętajmy jednak, że najprościej jest zawsze w pierwszym roku. Wtedy efekty są największe - zauważa ekonomistka. - Z każdym kolejnym rokiem oszczędność dla państwa będzie coraz mniejsza, a rządzący będą musieli wyszukiwać coraz mniej oczywiste sposoby wyłudzania podatków. To, co leżało na drodze, zostało już zebrane.

Ekonomistka zwraca jednak uwagę, by pieniądze zebrane w ten sposób były wydawane na inwestycje, a nie na konsumpcję. Szczególnie, że we wtorkowym odczycie PKB jasno widać, że to właśnie część inwestycyjna najbardziej zawiodła w 2016 roku.

Przedstawicielka Konfederacji Lewiatan przypomina również, że całkowita luka w VAT wynosi rocznie według szacunków firmy doradczej PwC niespełna 40 mld zł. A załatanie jej w całości jest niemożliwe. - Zatykając jedną nieszczelność, zawsze znajdzie się następna i kreatywni ludzie znajdą sposób na obejście przepisów - twierdzi dr Starczewska-Krzysztoszek.

- Myślę, że będę miał dobrą wiadomość. My zasadniczo nie patrzymy na podnoszenie podatków jako to źródło, gdzie ma się znaleźć 40 czy 50 mld - mówił wicepremier podczas poniedziałkowej konferencji organizowanej przez ośrodek Polityka Insight.

Wskazał, że to właśnie uszczelnienie systemu podatkowego będzie źródłem dochodu państwa. - Mafie vatowskie nie mogą hulać po Polsce jak wiatr po dzikim polu - podkreślił Morawiecki.

Jak wskazał, uzyskane w ten sposób pieniądze zostaną przekazane na m.in. program 500+ czy Mieszkanie+. - Będziemy starali się wielki transfer społeczny, 40 mld zł w tym roku i 50 mld zł w przyszłym, sfinansować w ogromnej części nie poprzez podniesienie podatków (...), tylko poprzez uszczelnienie systemu podatkowego - mówił.

Powiedział również, że w dotychczasowym systemie podatkowym nie było błędu, ale cały system był błędny, bowiem z roku na rok spadały wpływy z podatków.

Morawiecki mówił, jak rozwijać polską gospodarkę w czasach niepewności. Jego zdaniem tym mniejsza będzie niepewność, im mniejsze będą nierówności społeczne.

- Tym mniejsza będzie niepewność, im mniejsze będą nierówności społeczne (...) Nierówności w ramach poszczególnych krajów są niezwykle ważne dla utrzymania spójności stabilności gospodarczej, wysokiej jakości życia gospodarczego i prosperity całego społeczeństwa - tłumaczył.

Wskazał na trzy mechanizmy konieczne, aby poruszać się w świecie niepewności. Po pierwsze jest potrzebny "master plan" wytyczający branże przyszłości jak przemysł stoczniowy, czy motoryzacyjny i przewidujący rozwój zjawisk zachodzących w gospodarce np. elektromobilność, nacisk na edukację. Morawiecki zaznaczył przy tym, że nie wierzy w sztywny podział, którym karmiono nas przez wiele lat: centralne planowanie albo państwo jako nocny stróż. Jego zdaniem możliwa jest ingerencja państwa, która nie musi być od razu centralnym sterowaniem.