Bezpłatnie i bez skierowania. Badania tomografem ruszą w całej Polsce

Program ma opierać się na niskodawkowej tomografii komputerowej klatki piersiowej. Zgodnie z zarządzeniem Ministerstwa Zdrowia, które weszło w życie 28 sierpnia 2026 r., badanie będzie wykonywane bez podania kontrastu. Celem jest wykrywanie zmian w płucach na wcześniejszym etapie, kiedy rak jest całkowicie uleczalny.

Nowy program stanowi odpowiedź na problem późnego rozpoznawania choroby. Rak płuc należy do najczęstszych nowotworów złośliwych na świecie, a objawy przez lata mogą nie być charakterystyczne. W Polsce w ciągu ostatnich dwóch dekad z powodu raka płuc zmarło ok. 22 tys. osób.

Badanie będzie wykonywane bez skierowania. Po potwierdzeniu nowotworu pacjent ma otrzymać kartę DILO (Karta Diagnostyki i Leczenia Onkologicznego, potocznie nazywana zieloną kartą).

Do programu będą mogły zakwalifikować się osoby z następujących grup ryzyka:

• w wieku 55-74 lat z wieloletnią historią palenia tytoniu,
• w wieku 50-54 lata z takim samym obciążeniem tytoniowym i dodatkowymi czynnikami ryzyka (np. narażenie zawodowe na azbest, wywiad rodzinny raka płuca),
• w wieku 55–74 lat, które także spełniają warunek historii palenia tytoniu i co najmniej pięć lat wcześniej zakończyły leczenie raka płuca.

Agencja Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji oszacowała, że koszt programu w pierwszym roku ma wynieść 12,7 mln zł, w drugim - 38,1 mln zł, a w trzecim - 63,6 mln zł. Zgodnie z rozporządzeniem ministra zdrowia opublikowanym w lipcu program ma ruszyć od 1 października.

Dotychczas badania tomografem były wykonywane w ramach Ogólnopolskiego Programu Wczesnego Wykrywania Raka Płuca (WWRP), realizowanego w latach 2021–2023 i przedłużonego jako pilotaż na lata 2024–2025.

Wyniki pilotażu jasno pokazują, że systematyczne badania NDTK pozwalają wykrywać zmiany w bardzo wczesnym stadium, gdy leczenie chirurgiczne pozwala uzyskać wyleczenie – zanim pojawią się objawy kliniczne, co zdecydowanie zwiększa szanse pacjentów na skuteczne leczenie. To postęp w polskiej onkologii i realna odpowiedź na rosnące potrzeby zdrowotne społeczeństwa – powiedział prof. Maciej Krzakowski, kierownik Kliniki Nowotworów Płuca i Klatki Piersiowej w Narodowym Instytucie Onkologii.

Program nie obejmie osób z aktywną ostrą infekcją ani pacjentów w ostrych stanach wymagających leczenia chirurgicznego lub naczyniowego. Wykluczeni będą też ci, którzy mieli prawidłowy wynik NDTK w ciągu ostatnich 12 miesięcy albo wykonali tomografię klatki piersiowej w ciągu ostatnich 3 miesięcy. Z programu nie skorzystają również pacjenci, u których od zakończenia leczenia raka płuc minęło mniej niż pięć lat.

źródło: PAP, nio.gov.pl