Pilny apel do władz UE. Podpisali się też Polacy

Tomasz Sąsiada
Na kolażu od lewej: Mati Staniszewski, Piotr Sankowski, Rafał BrzoskaNa kolażu od lewej: Mati Staniszewski, Piotr Sankowski, Rafał Brzoska
Źródło zdjęć: © East News, Getty Images for HumanX Conference | Big Event Media, Dawid Wolski, Mateusz Grochocki, ZipZapic.com

Koalicja 59 europejskich naukowców i przedsiębiorców wystosowała pilny apel do przywódców Unii Europejskiej. Ich przekaz jest jednoznaczny: Europa dysponuje zaledwie ułamkiem kapitału, mocy obliczeniowej i zdolności skalowania, jakimi posługują się globalni rywale w wyścigu o sztuczną inteligencję. Każdy kwartał bez działania pogłębia tę przepaść.

Pod apelem podpisało się 59 europejskich liderów z dziedziny nauki, technologii i biznesu, reprezentujących państwa członkowskie Unii Europejskiej. Z Polski są to prezes InPostu Rafał Brzoska, współzałożyciel i dyrektor generalny ElevenLabs Mati Staniszewski oraz wybitny polski informatyk, twórca instytutu IDEAS Piotr Sankowski.

List otwarty trafił bezpośrednio do 27 szefów państw i rządów Unii Europejskiej, przewodniczącego Rady Europejskiej Antonio Costy oraz przewodniczącej Komisji Europejskiej Ursuli von der Leyen. Sygnatariusze podkreślają, że moment, w którym zdecydowali się na taką inicjatywę, nie jest przypadkowy: trwają właśnie negocjacje budżetu UE na lata 2028–2034, a tego, co nie zostanie zagwarantowane w tym dokumencie, nie będzie można wdrożyć przed 2035 r.

Autorzy apelu formułują pięć obszarów wymagających natychmiastowych działań:

  • uproszczenie regulacji i stworzenie jednolitego reżimu prawnego dla firm działających na terenie całej Unii,
  • systemowe wsparcie dla europejskich startupów, by nie musiały przenosić się za ocean po kapitał,
  • wielomiliardowe inwestycje publiczne i prywatne w infrastrukturę AI na skalę widoczną z Waszyngtonu i Pekinu,
  • budowa flagowych instytucji naukowych dedykowanych wyłącznie sztucznej inteligencji,
  • przyjęcie długofalowej strategii konkurowania, a nie wyłącznie regulowania technologii tworzonych przez innych.

DLA CIEBIE
Finanse firmy pod kontrolą. Nawyki, które ułatwiają biznes

Biurokracja kontra innowacja

Sygnatariusze wskazują, że europejskie wartości i ochrona praw obywateli nie mogą służyć za uzasadnienie dla nakładania na innowatorów nadmiernych obciążeń administracyjnych. Pozytywnie oceniają pierwsze kroki w postaci pakietu Digital Omnibus, którym Unia Europejska za jednym zamachem odchudza i porządkuje przepisy o sztucznej inteligencji, ale domagają się, by przegląd całego cyfrowego prawodawstwa zakończył się wiążącymi uproszczeniami. Postulują m.in. harmonizację zasad dotyczących pracowniczych opcji na akcje, tak aby europejscy specjaliści mogli realnie korzystać na sukcesie europejskich firm.

Wyścig o dominację w dziedzinie AI to zdaniem sygnatariuszy nie tylko kwestia sprzętu, ale przede wszystkim dostępu do wybitnych naukowców i inżynierów. Zbyt restrykcyjne przepisy utrudniają dziś europejskim instytucjom badawczym i firmom technologicznym konkurowanie o najlepsze talenty na rynku globalnym.

Europa generuje pomysły, ale traci korzyści

Autorzy listu przyznają, że Stary Kontynent potrafi kształcić wybitnych specjalistów i tworzyć przełomowe idee. Problem pojawia się na etapie komercjalizacji: zbyt wielu europejskich założycieli firm przenosi swoją działalność do Stanów Zjednoczonych już na wczesnym etapie finansowania, a inni wyjeżdżają w trakcie kolejnych rund inwestycyjnych.

Receptą ma być dwutorowe działanie. Po pierwsze, Europa powinna zaoferować elastyczne licencjonowanie własności intelektualnej, swobodę od nadmiernych regulacji i realny dostęp do mocy obliczeniowej dla firm, które zdecydują się budować i skalować działalność na jej terenie. Po drugie, konieczne jest uruchomienie prywatnego kapitału zgromadzonego w funduszach emerytalnych i u ubezpieczycieli z przeznaczeniem na finansowanie europejskich scale-upów. Sygnatariusze wskazują też na znaczenie otwartych zbiorów danych – traktując je jako zasób równie istotny jak moce obliczeniowe czy środki finansowe.

Budżet UE jako papierek lakmusowy

Koalicja nie pozostawia złudzeń co do skali wyzwania inwestycyjnego. Podczas gdy europejskie gigafabryki AI pochłaniają dziesiątki miliardów euro, same tylko amerykańskie firmy przeznaczają w tym roku setki miliardów dolarów na infrastrukturę związaną ze sztuczną inteligencją. Autorzy apelu domagają się wydzielenia ambitnej puli środków na AI w ramach Europejskiego Funduszu Konkurencyjności i kolejnego programu ramowego na rzecz badań naukowych.

Sygnatariusze postulują też, by bieżące budżety informatyczne UE były kierowane do europejskich dostawców AI, wspierając ich wzrost tak, jak inne rządy wspierają własnych czempionów technologicznych.

Flagowe instytuty i strategia zwycięstwa

Jednym z kluczowych postulatów jest powołanie elitarnych, europejskich instytucji naukowych skoncentrowanych wyłącznie na AI. Jako wzorzec autorzy wskazują m.in. sieć ELLIS Institutes. Placówki te miałyby być finansowane wspólnie przez Unię i państwa członkowskie, dysponować dostępem do światowej klasy infrastruktury obliczeniowej i ściśle współpracować z europejskim sektorem technologicznym, by skrócić drogę od badań podstawowych do praktycznych zastosowań.

Ostatni z pięciu postulatów to fundamentalna zmiana filozofii. Europa, jak piszą sygnatariusze, nie może dłużej zadowalać się rolą regulatora cudzych wynalazków. Potrzebna jest wspólna, coroczna agenda na rzecz konkurencyjności w obszarze AI – z publicznie ogłaszanymi celami dotyczącymi inwestycji, mocy obliczeniowej, talentów i wdrożeń, monitorowanymi przez szefów państw i rządów.

Wybrane dla Ciebie