Zmiana trendu dot. domów bez pozwolenia budowlanego. Pierwszy raz od trzech lat

Przepisy pozwalające na budowę domu bez pozwolenia obowiązują od trzech lat. Konkretnie chodzi o moment, gdy w drugiej połowie 2023 r. do uproszczonej procedury dołączono w wyniku nowelizacji Prawa budowlanego budynki jednorodzinne bez limitu metrażu (powyżej 70 mkw.).

W tym czasie liczba takich inwestycji systematycznie rosła, a ich udział wśród domów wznoszonych przez inwestorów indywidualnych zbliżył się do 5 proc. Dane Głównego Urzędu Nadzoru Budowlanego wskazują jednak na odwrócenie tego trendu – zwraca uwagę bankier.pl.

W porównaniu z pierwszą połową 2025 r. liczba rozpoczętych budów spadła o 3,9 proc. W ujęciu kwartalnym obniżka wyniosła 18,1 proc., choć na taki wynik wpływ mogła mieć sezonowość. W poprzednich dwóch latach zainteresowanie domami na zgłoszenie rosło odpowiednio o 38 proc. i 9,3 proc.

W pierwszym kwartale 2026 r. domy budowane na podstawie zgłoszenia odpowiadały za 4,3 proc. nowych inwestycji indywidualnych. Rok wcześniej było to 4,6 proc., a w drugim kwartale 2025 r. udział wynosił 5,7 proc. Główną przyczyną spadku jest mniejsza popularność domów o powierzchni do 70 mkw.

W pierwszej połowie 2026 r. GUNB odnotował 957 budów takich obiektów. To o 8,4 proc. mniej niż w analogicznym okresie poprzedniego roku. Jednocześnie rosła liczba pozostałych domów jednorodzinnych wznoszonych w uproszczonej procedurze, czyli budynków powyżej 70 mkw., dla których możliwość zgłoszenia wprowadzono w połowie 2023 r.

Najwięcej domów bez pozwolenia powstawało w województwach mazowieckim, wielkopolskim i śląskim. W pierwszym z nich zgłoszono 402 budowy, w drugim 247, a w trzecim 160. Wzrosty wyniosły odpowiednio 1,8 proc., 2,9 proc. i 7,4 proc. Największą dynamikę odnotowano w województwie świętokrzyskim, gdzie liczba inwestycji zwiększyła się o 50 proc., do 51.

Dane wskazują również, że inwestorzy indywidualni wybierają coraz mniejsze domy. W drugim kwartale 2026 r. ich przeciętna powierzchnia wyniosła 125,3 mkw., czyli o 3,7 mkw. mniej niż rok wcześniej. Po raz pierwszy w historii pomiarów średni metraż nowych domów jednorodzinnych spadł poniżej 130 mkw.

Źródło: Bankier.pl