Dane o zarobkach Ukraińców wywołały burzę. Propagandyści rzucili się ochoczo [OPINIA]

Kamil Fejfer
DaneDane na temat różnicy w zarobkach pochodzą z raportu Deloitte stworzonego wspólnie z UNHCR
Źródło zdjęć: © GETTY | A. Iwańczuk, Deloitte

Niedawno w sieci zawrzało, gdy media opisały raport, z którego wynika, że mężczyźni z Ukrainy w wieku 25-34 lata zarabiają w Polsce więcej niż ogół pracowników w tym wieku. Jakie jest wytłumaczenie tego fenomenu i dlaczego nie warto ulegać antyukraińskiej propagandzie o "Polakach – pariasach we własnym kraju" – pisze dla money.pl Kamil Fejfer.

Tekst powstał w ramach projektu WP Opinie. Przedstawiamy w nim zróżnicowane spojrzenia komentatorów i liderów opinii publicznej na kluczowe sprawy społeczne i polityczne.

Niedawno polski internet rozgrzało omówienie raportu Deloitte, w którym pojawiła się informacja, że młodzi Ukraińcy zarabiają więcej niż młodzi polscy mężczyźni.

Sprawę podgrzali politycy Konfederacji, którzy – jak zwykle w takich okazjach – manipulowali na niekorzyść gości ze Wschodu. Same dane należy jednak interpretować ostrożnie. Nie jest wykluczone, że jakaś część migrantów z Ukrainy rzeczywiście dostaje do ręki więcej niż jakaś część Polaków.

Najciekawszym pytaniem jest: dlaczego tak się dzieje?


DLA CIEBIE
Nie płać więcej niż musisz. Te ulgi podatkowe warto znać


Sprawa nabrała ciężaru, kiedy "Puls Biznesu" opublikował tekst pod tytułem "Mediana wynagrodzeń młodych Ukraińców dużo wyższa od rynkowej. Sprawdziliśmy, dlaczego tak się dzieje". Artykuł został okraszony w social mediach wpisem: "Mężczyźni z Ukrainy w wieku 25-34 lata zarabiają w Polsce więcej niż ogół pracowników w tym wieku. Mediana ich płac to ok. 6800 zł netto, wobec ok. 5300 zł".

To pchnęło część polityków Konfederacji do robienia swojej propagandy. Rafał Makler, powołując się na nagłówek wPolsce24, napisał na platformie X: "Polak – parias we własnym kraju". Jak informował Konkret24, wpis polityka wygenerował ponad 30 tys. wyświetleń, podano go dalej prawie 500 razy.

Post Rafała Meklera
Post Rafała Meklera z 24 października. Źródło: konkret24.tvn24.pl © x.com | Skrin za Konkret24.pl

Bujdy na resorach, czyli co kryje się za danymi

Czy aby na pewno Polak stał się pariasem? Nie trzymajmy nikogo w napięciu: to bujdy na resorach, głupotki pisane pod najbardziej zradykalizowane i antyukraińskie skrzydło wyborców Konfederacji. To teraz uzasadnienie.

Zacznijmy od źródła. Dane na temat różnicy w zarobkach pochodzą z raportu Deloitte stworzonego wspólnie z UNHCR (Wysoki Komisarz Narodów Zjednoczonych do spraw Uchodźców). W dokumencie znajdziemy informacje odnoszące się do mediany płac Ukraińców. A mówiąc precyzyjniej: dla uchodźców z Ukrainy, bo to im przyglądał się raport. Stanowią oni tylko część obywateli tego kraju w Polsce.

Idźmy dalej: Deloitte ciął swoje dane po pierwsze ze względu na płeć, a po drugie – ze względu na wiek.

Raport Deloitte
Raport Deloitte © Deloitte

Jeśli chodzi o kobiety, we wszystkich grupach wiekowych panie zarabiały mniej niż Polki. Dysparytet rósł wraz z wiekiem. Im starsze były kobiety, tym różnica na niekorzyść Ukrainek (lub na korzyść Polek) rosła.

Wśród mężczyzn na sześć grup wiekowych różnice były mniej lub bardziej wyraźnie widoczne w czterech. Oczywiście na niekorzyść Ukraińców. W jednej grupie wiekowej i Polacy, i Ukraińcy zarabiali mniej więcej tyle samo – chodzi o osoby w wieku 45-54 lata. Jedyną grupą, gdzie uchodźcy zarabiali więcej, byli mężczyźni w wieku 25-34 lata.

Podsumowując: polscy mężczyźni w wieku 25-34 lata wypadają gorzej w zestawieniu z ukraińskimi uchodźcami płci męskiej w tej samej grupie wiekowej. Inaczej jest w przypadku wszystkich pozostałych charakterystyk.

WIDEO
Auta tańsze niż 30 lat temu? Dane GUS zaskakują


Co mówią polskie dane

To, że Ukraińcy zarabiają generalnie mniej niż Polacy, nie powinno być dla nikogo wielkim zaskoczeniem. Wiemy to z codziennego doświadczenia. Danych na ten temat dostarcza również Narodowy Bank Polski, publikujący cyklicznie informacje o sytuacji Ukraińców w Polsce.

  • W 2025 r. mediana wynagrodzeń Ukraińców wyniosła 4,5 tys. zł na rękę.
  • W przypadku Polaków było to 5,3 tys. zł na rękę.

Ale to nie wszystko. Dane w opracowaniu Deloitte zestawiają dwie nie do końca porównywalne wartości. Obie kwoty (zarobki Polaków i gości ze Wschodu) są podane w wartościach netto. Tylko że dane od Ukraińców były zbierane ankietowo, a dane dla Polaków – z GUS. Ten z kolei zbiera tylko informacje od etatowców.

Wyjaśnienie zagadki

Różnica na korzyść Ukraińców jest jednak prawdopodobna. Zwłaszcza że w przypadku innych charakterystyk Ukraińcy zarabiają wyraźnie mniej niż Polacy, co było potwierdzane wielokrotnie w bardzo wielu analizach.

Jedno z wyjaśnień fenomenu podsuwa w "Pulsie Biznesu" Marcin Szymański z agencji zatrudnienia EWL Group. Zauważa on, że cudzoziemcy ze wschodnim paszportem:

  • po pierwsze, częściej trafiają do dużych ośrodków miejskich, gdzie łatwiej znaleźć pracę;
  • po drugie, wykonują trudniejsze fizycznie, bardziej wymagające zawody, których nie chcą już wykonywać miejscowi.

A jako że wciąż jest na nie spore zapotrzebowanie, pracodawcy są skłonni za wykonywanie tych zadań nienajgorzej zapłacić.

To wyjaśnienie ma jednak swoje luki. Przecież większość migrantów, czy to uchodźców, czy osób, które przyjechały do nas przed wojną, osiedliła się w największych miejscowościach i ich okolicach. Praca w sektorach, którymi nie za bardzo są zainteresowani Polacy, również nie ogranicza się do młodych mężczyzn.

Inne okoliczności, inny rodzaj presji

Moim zdaniem największą częścią wyjaśnienia zagadki jest coś innego. Otóż wspomniany raport nie porównuje godzinówek, a miesięczne wpływy na konto. To w oczywisty sposób zaburza porównanie. Jest wysoce prawdopodobne, że młodzi Ukraińcy pracują po prostu o wiele dłużej niż Polacy – częściej biorą nadgodziny, pracują też w weekendy. W takim wypadku, mając nawet niższe stawki za godzinę, mogą wypracować więcej miesięcznie.

Nie byłoby to zresztą wielkim zaskoczeniem. Polscy młodzi mężczyźni (ale przecież nie tylko oni) wiedzą, że mogą liczyć na wsparcie rodziny, częściej również dysponują własną nieruchomością i – co być może najważniejsze – nie muszą przesyłać jakiejś części swoich dochodów do domu rodzinnego. Nie czują więc takiej presji.

Mężczyźni z Ukrainy natomiast zakasują rękawy i harują tyle, na ile pozwala im młodość (przypomnijmy: chodzi o grupę od 25 do 34 lat) i energia. Narracja o pariasach wali się niczym domek z kart. Jak zresztą niemal wszystkie opowieści, które Konfederacja snuje o Ukraińcach.

Tytuł, lead i śródtytuły pochodzą od redakcji.

Wybrane dla Ciebie