Duża zmiana w prawie. Biją na alarm. Grozi nam paraliż budowlany?

Nowelizacja ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, obowiązująca od września 2023 r., wprowadza kilka kluczowych zmian, które znacząco wpływają na samorządy i inwestorów. Jedną z głównych jest zastąpienie dotychczasowych studiów kierunków zagospodarowania przestrzennego przez plany ogólne gmin, których uchwalanie przedłużono do czerwca 2026 r.

Serwis portalsamorzadowy.pl informuje, że nowe przepisy spotykają się z krytyką. Prof. Piotr Lorens z Gdańska wyraził obawę, że nie wszystkie samorządy poradzą sobie z uchwaleniem nowych planów, nawet pomimo wydłużenia terminu. Podkreślił, że brak zasobów i opóźnienia mogą prowadzić do inwestycyjnego paraliżu. Samorządy są także przeciążone ilością wniosków dotyczących warunków zabudowy, co komplikuje proces planowania.

"Nie wszystkie gminy dadzą sobie radę z uchwaleniem planu ogólnego, nawet w tym wydłużonym w terminie. Część urzędów będzie się uginała pod naporem różnego rodzaju wniosków dotyczących setek tysięcy działek, które nagle z budowlanych staną się niebudowlanymi. To z kolei będzie rodziło mnóstwo różnych konsekwencji, wniosków o odszkodowanie oraz innych roszczeń" - portalsamorzadowy.pl cytuje prof. Lorensa.

Gminy wielokrotnie alarmowały, że uchwalenie nowych planów wymaga czasu i pieniędzy i że mogą nie zdążyć z wprowadzeniem nowych przepisów. To z kolei mogłoby oznaczać paraliż budowlany.

Nowe plany ogólne mają objąć wszystkie gminy i miasta w Polsce. Samorządy mogą w nich wyznaczyć tzw. obszary zabudowy, ale nie muszą. Jeśli tego nie zrobią, oznaczać to będzie całkowitą blokadę nowej zabudowy do momentu uchwalenia planu miejscowego - czyli bardziej szczegółowego dokumentu, który uchwala się dla poszczególnych fragmentów gminy.

Do tej pory w przypadku braku planu miejscowego można było ubiegać się o pozwolenie na budowę na podstawie decyzji o warunkach zabudowy, czyli tzw. wuzetek. Jeśli jednak gmina w planie ogólnym nie określi tzw. obszarów uzupełnienia zabudowy, to poza ściśle określonymi wyjątkami (np. rozbudowa czy odbudowa) nie będzie można w ogóle wydawać decyzji o warunkach zabudowy. W praktyce oznacza to blokadę inwestycji.