Lepsza przyszłość po węglu

Doroczny Dialog Polityczny (AnnualPoliticalDialogue), to kluczowe wydarzenie w ramach Inicjatywy na rzecz Regionów Górniczych w Procesie Transformacji (CRiT) będące okazją do wymiany stanowisk czołowych postaci transformacji - polityków, samorządowców, ekspertów i naukowców, a także przedsiębiorców i mieszkańców. Podczas spotkania odbywają się strategiczne dyskusje na temat wyzwań stojących przed regionami węglowymi UE na drodze do osiągnięcia neutralności klimatycznej w sposób sprawiedliwy i sprzyjający włączeniu społecznemu.

Tegoroczna konferencja, która odbędzie się 24-25 czerwca w Koninie jest współorganizowana przez Inicjatywę na rzecz Regionów Węglowych w Transformacji, Komisję Europejską (DG ENER), Województwo Wielkopolskie oraz ARR S.A. w Koninie. Wydarzenie poświęcone będzie tematowi: "Ścieżki do nowej przyszłości: Konkurencyjność i sprawiedliwa transformacja w regionach węglowych+". W jego ramach zaplanowano sesje plenarne, wizyty studyjne i spotkania bilateralne. Wśród gości spodziewany jest m.in. Dan Jørgensen – Komisarz UE ds. Energi i Mieszkalnictwa.

Komisja Europejska zgodziła się, żeby to wydarzenie odbyło się w Koninie, w Wielkopolsce Wschodniej, w uznaniu wszystkich zasług związanych z procesem sprawiedliwej transformacji w Wielkopolsce Wschodniej, a także objęciem przez Polskę prezydencji w Unii Europejskiej od stycznia 2025 r.

- Dzisiaj Wielkopolska Wschodnia jest postrzegana w Brukseli jako modelowy przykład przekształceń odchodzenia od węgla – przyznaje Marek Woźniak, Marszałek Województwa Wielkopolskiego. - Jako pierwsi w Polsce podjęliśmy się transformacji zakrojonej na tak szeroką skalę. Byliśmy do tego dobrze przygotowani. Mamy potencjał ludzki, infrastrukturalny i merytoryczny, a także doświadczonych beneficjentów. Stworzyliśmy dobrą atmosferę i liczne grono partnerów, którzy wspierają nas w tym procesie – dodaje Marek Woźniak.

Wielkopolska Wschodnia jest jednym z pięciu regionów węglowych w Polsce, które zostały objęte wsparciem unijnym z Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji (FST). Jest on skierowany na łagodzenie społecznych, gospodarczych i środowiskowych skutków odchodzenia subregionu od wydobywania i spalania węgla w regionie, czyli na tzw. sprawiedliwą transformację. Do subregionu trafi w tym okresie 414 mln EUR z przeznaczeniem dla m.in.: przedsiębiorstw, samorządów, IOB, NGO’sów, uczelni wyższych i szkolnictwa zawodowego, a także osób chcących odnaleźć się na zmieniającym się rynku pracy, w tym odchodzących z sektora wydobywczo-energetycznego.

Środki FST, obok środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego i Europejskiego Funduszu Społecznego+, wdrażane są w ramach realizowanego programu Fundusze Europejskie dla Wielkopolski 2021-2027 (FEW).

Głównymi kierunkami wykorzystania środków są rynek pracy, kształcenie i aktywne społeczeństwo wspierające transformację gospodarki (83 mln EUR), wsparcie inwestycji w MŚP i dużych przedsiębiorstwach (66 mln EUR), budowa ekosystemu instytucji otoczenia biznesu oraz wsparcie publicznej infrastruktury B+R i cyfryzacji administracji publicznej (35 mln EUR), zregenerowane środowisko przyrodnicze, w tym nadawanie nowych funkcji społeczno-gospodarczych i odbudowa zasobów wodnych subregionu (52 mln EUR), sprawnie funkcjonujący i zdekarbonizowany transport publiczny (49 mln EUR), przybliżenie Wielkopolski Wschodniej do osiągniecia neutralności klimatycznej, w tym działania w obszarze termomodernizacji budynków oraz inwestycje w instalacje OZE (88 mln EUR) oraz infrastruktura na rzecz aktywnego społeczeństwa, edukacyjna oraz rewitalizacja wspierające transformację gospodarki (26 mln EUR).

Wśród flagowych projektów strategicznych realizowanych obecnie w subregionie wskazać można program pracowniczy "Droga do zatrudnienia po węglu" (180 mln PLN z FST), niskoemisyjny transport publiczny w subregionie konińskim (135 mln PLN z FST) oraz rozwój studiów o profilu praktycznym i form kształcenia ustawicznego dostosowanych do potrzeb Wielkopolski Wschodniej (8,6 mln PLN z FST).

Aby Wschodnia Wielkopolska stała się wzorem sprawiedliwej i solidarnej zmiany, niezbędne jest wsłuchanie się w potrzeby mieszkańców. To lokalne społeczności najbardziej odczuwają skutki przemian – zarówno w sferze zawodowej, jak i osobistej. Wsparcie na poziomie lokalnym, w formie szkoleń, doradztwa czy tworzenie nowych miejsc pracy, ma zapewnić poczucie bezpieczeństwa i możliwości rozwoju. Dzięki temu transformacja nie narzuci odgórnie zmian, ale będzie wspólnym wysiłkiem mieszkańców na rzecz lepszej przyszłości.

O tym, czego oczekują lokalne społeczności subregionu konińskiego i jakie mają obawy, mówią wyniki badania z 2022 r. – "Mieszkańcy i instytucje polityki społecznej w obliczu transformacji energetycznej w Wielkopolsce Wschodniej – wyzwania i potrzeby". Większość (68,7%) ankietowanych jest zdania, że transformacja to słuszne działanie. Blisko połowa (46,3%) mieszkańców uważa, że zmieni ona ich życie. Wpływ będzie najbardziej widoczny w takich obszarach jak: środowisko naturalne i krajobraz, życie rodzinne i zawodowe.

- Transformacja energetyczna w Koninie to dowód na to, że restrukturyzacja regionu węglowego może być skutecznie przeprowadzona z poszanowaniem lokalnej społeczności i przy wsparciu funduszy unijnych. Wielkopolska Wschodnia staje się wzorem dla innych regionów Europy. Przykład Konina pokazuje, że mimo początkowych trudności, odpowiednia strategia i zarządzanie środkami mogą przynieść realne korzyści gospodarcze i społeczne – mówi Maciej Sytek, Prezes Agencji Rozwoju Regionalnego w Koninie i pełnomocnik ds. restrukturyzacji Wielkopolski Wschodniej.