Mięso z probówki jest coraz tańsze i powszechniejsze. Przed nami prawdziwa rewolucja

W 2020 r. Singapur zezwolił na wprowadzenie mięsa z probówki na rynek. Jednak droga od laboratorium do naszych talerzy nie była tak prosta. Prace nad stworzeniem mięsa "wolnego od cierpienia" rozpoczęły się już w XX wieku, jednak dopiero w 2013 roku udało się stworzyć pierwszego burgera z probówki. Mięso in vitro stworzył dr Mark Post, a jego koszt wyniósł około 300 tys. euro. Jednak w 2020 r. Singapurska Agencja Żywności wydała zgodę na sprzedaż nuggetsów z in vitro start-upowi Eat Just. Koszt stał już o wiele niższy, ponieważ jest to obecnie niecałe 50 dolarów za porcję. 

Aby mięso in vitro mogło powstać, najpierw potrzebne są komórki macierzyste z żywego organizmu, które mają zdolność przekształcania się w dowolne komórki ciała. Są następnie rozmnażana aż do momentu powstania tkanki mięśniowej w pożywce naśladującej organizm zwierzęcia. Komórki macierzyste zamieniają się w komórki mięśniowe i są rozdzielane, co pozwala uzyskać docelową strukturę mięsa. Po zakończonym procesie mięso jest gotowe i można je spożyć. Jedna próbka pobrana ze zwierzęcia pozwala na stworzenie nawet 80 tys. porcji mięsa. Cała procedura jest bezbolesna dla zwierząt, a dzięki nowej technologii pozyskiwanie mięsa będzie jeszcze łatwiejsze. 

W 2021 r. zespół japońskich oraz brytyjskich badaczy opracował przełomową metodę produkcji mięsa in vitro. Aby komórki macierzyste mogły przetrwać w laboratorium, potrzebują ściśle określonych warunków. To hodowla sprawia, że cena mięsa jest tak wysoka, a do tego procesu potrzebna jest surowica zwierzęca, która służy za pożywkę dla komórek. Badania pozwoliły na otrzymanie komórek macierzystych świń, owiec i bydła, które nie wymagają wykorzystania surowicy. Linie komórkowe mają unikalną możliwość nieustannego wzrostu, a przez to tworzą tkankę mięśniową oraz tłuszczową.

Hodowla zwierząt, która wiążę się z użyciem ogromnej ilość zasobów, jest ogromnym obciążeniem dla planety. Przemysł mięsny oraz mleczarski odpowiada za 15 proc. wszystkich gazów cieplarnianych uwalnianych do atmosfery. Mięso z probówki może stać się stabilnym źródłem żywności, które w przyszłości zastąpi konwencjonalną hodowlę i przyczyni się do walki z ociepleniem klimatu.

Według badań związanych z oceną cyklu życia (LCA), których celem jest przeanalizowanie całego procesu oraz sprawdzenie kosztów środowiskowych i potencjalnych korzyści, które mogą wynikać ze wprowadzenia produktów na rynek, mięso z probówki ma ogromny potencjał. Produkcja in vitro na dużą skalę to w porównaniu do konwencjonalnej produkcji mięsa nawet 45 proc. mniej zużytej energii, 99 proc. mniej wykorzystanej powierzchni lądowej, o 96 proc. mniej zużytej wody i o około 78-96 proc. mniej uwolnionych do atmosfery gazów cieplarnianych.

Wyniki badań różnią się w zależności od wykorzystanej pożywki. Koszt energetyczny oraz zużycie wody może w tym przypadku wzrosnąć, jednak badania wspomniane wyżej, które zajmują się opracowaniem metody wyprodukowania mięsa z probówki bez pożywki, dają nadzieję na to, że ostateczny koszt wyprodukowania sztucznego mięsa będzie jeszcze niższy. 

Na początku koszty wytworzenia mięsa była gigantyczne i zamykały się w ponad 300 tys. dolarów. Jednak od 2013 r. cena systematycznie spadała. Później było to "tylko" tysiąc dolarów, jednak dziś ceny produktów powstałych z mięsa in vitro są o wiele niższe. Producent Memphis Meat sprzedaje swoje mięsne wyroby za 40 dolarów za gram. Z kolei start-up Just Eat podaje koszt około 50 dolarów. Cena burgera ma osiągnąć jednak 10 dolarów za hamburgera, co powoli przybliża koszt sztucznego mięsa do prawdziwego. 

Mięso z probówki ma być zdrowszą alternatywą dla tego pozyskiwanego ze zwierząt. Nie zawiera antybiotyków, pozostałości pestycydów, bakterii czy innych szkodliwych substancji. 

Naukowcy mają możliwość dokładnie przeanalizować i zaplanować skład mięsa i zamiast niezdrowych tłuszczów nasyconych zamienić go na komórki ryb, które są zdrowym źródłem potrzebnych organizmowi kwasów tłuszczowych omega-3. 

Firma BRF z Brazylii zadeklarował 2,5 mln dolarów na finansowanie projektu start-upu Aleph Farms z Izraela. Lider branży przetwórstwa mięsa w Brazylii chce poszerzyć swoją ofertę produktową i zasięg na nowych rynkach. Start-up otrzymał także wsparcie finansowe od innych gigantów, w tym: Cargill, Thai Union czy CJ CheilJedang. 

Na pieniądze Billa Gatesa i Jeffa Bezosa może liczyć amerykański start-up Nature’s Fynd, który zajmuje się produkcją sztucznego mięsa i serów. Ich produkty są oparte na surowcu, który jest wytwarzany na bazie jednego z gatunków mikrobów. 

W Polsce za projekt wytwarzania mięsa z probówki zaangażowany jest znany biznesmen branży drobiarskiej, Jarosław Krzyżanowski. Wykorzystują wiedzę i doświadczenie w produkcji drobiu, Grupa KRS chce rozpocząć w 2024 r. i stać się pierwszym producentem mięsa komórkowego w kraju.

Jak na sztuczne mięso zareagują konsumenci? Niektórzy sceptycznie podchodzą do pomysłu spożywania mięsa wytworzonego w laboratorium. Uprzedzenia związane z nienaturalnością żywności pochodzącej z probówek to jedno z wyzwań, przed którymi stoją producenci sztucznego mięsa. Niewątpliwie jest to rewolucja na rynku mięsnym, a szybkie postępy technologiczne sugerują, że mięśni giganci branży będą zmuszeni do tego, by dostosować się do konkurencji rynkowej i odpowiedzieć na potrzeby klientów.