Nowe dane NBP odsłaniają niewygodną prawdę o kondycji polskich firm

NBP w najnowszym raporcie opublikowanym w środę dogłębnie analizuje przyczyny pogorszenia się sytuacji finansowej sektora przedsiębiorstw. "Przyczynił się do tego pierwszy od okresu pandemii spadek sprzedaży krajowej, któremu towarzyszyło dalsze obniżanie się sprzedaży zagranicznej" - czytamy w dokumencie.

"Jednocześnie zmniejszyła się rentowność obrotu netto sektora w warunkach podbijanej przede wszystkim przez szybki wzrost kosztów pracy kosztochłonności działalności." Analitycy banku centralnego zwracają uwagę, że spadkowi rentowności towarzyszyło pogorszenie się większości innych miar efektywności i sprawności działania przedsiębiorstw.

Jednocześnie raport wskazuje na rekordowo wysoką płynność sektora przedsiębiorstw niefinansowych. "Wyniki Szybkiego Monitoringu NBP (SM NBP) sugerują, że w II kw. 2024 r. sytuacja ekonomiczna przedsiębiorstw nieco się pogorszyła. Firmy spodziewają się jej dalszego pogorszenia w III kw. br., przy mniej optymistycznych niż przed kwartałem oczekiwaniach co do wzrostu popytu, zwłaszcza na rynku krajowym." Szczególnie wyraźne osłabienie prognoz popytu odnotowano w usługach konsumenckich i w budownictwie - podkreślają autorzy opracowania.

NBP zwraca uwagę na zmiany zachodzące na rynku pracy. Jak czytamy w raporcie: "pogorszeniu sytuacji ekonomicznej sektora towarzyszyło obniżenie prognoz zatrudnienia zarówno w horyzoncie kwartalnym, jak i rocznym". Jednocześnie, jak czytamy w dalszej części raportu, mimo osłabienia presji płacowej, wzrósł odsetek firm zapowiadających wzrost wynagrodzenia w III kw., choć już nie w perspektywie roku. Analitycy banku centralnego dodają, że zmniejszyła się natomiast skala planowanych w horyzoncie kwartalnym i rocznym podwyżek wynagrodzeń.

W obszarze inwestycji NBP odnotowuje spadek aktywności. Jak czytamy w raporcie: "w I kw. 2024 r. aktywność inwestycyjna podmiotów objętych sprawozdaniem po wyraźnym wzroście w ubiegłym roku – obniżyła się. Spadek inwestycji był ograniczony do przedsiębiorstw publicznych i wynikał m.in. z zakończenia wydatkowania środków unijnych z perspektywy finansowej UE na lata 2014-2020."

Wyniki analiz NBP sugerują przy tym osłabienie – rosnącego wcześniej przez kilka kwartałów – optymizmu inwestycyjnego przedsiębiorstw. Bank centralny informuje, że zmniejszyła się liczba firm zainteresowanych rozpoczynaniem nowych inwestycji, a plany kwartalnych i rocznych zmian wielkości nakładów zostały zredukowane.

NBP analizuje również sytuację w obszarze finansowania działalności przedsiębiorstw. "Zadłużenie kredytowe sektora przedsiębiorstw niefinansowych w I kw. 2024 r. nie zmieniło się istotnie w relacji rocznej. Jednocześnie w II kw. zainteresowanie pozyskaniem finansowania bankowego pozostało niskie, przy dalszym spadku odsetka podmiotów sektora MSP i dużych firm ubiegających się o kredyt."

Raport NBP zawiera również analizę oczekiwań przedsiębiorstw dotyczących kształtowania się cen. Jak informuje bank centralny "ankietowane przedsiębiorstwa wskazują na dalszy, niewielki spadek skali planowanych w III kw. 2024 r. podwyżek cen własnych. Prognozy dynamiki cen obniżyły się w większości analizowanych obszarów działalności gospodarczej, a ich spadek był związany z wolniejszym – w opinii ankietowanych podmiotów – wzrostem jednostkowych kosztów produkcji."

NBP zwraca uwagę na zmianę oczekiwań inflacyjnych przedsiębiorstw. Jak czytamy w raporcie "w czerwcowym badaniu wyraźnie wzrosła wartość statystyki bilansowej oczekiwań inflacji CPI (do 43,5 pkt z 15,7 pkt w poprzednim badaniu). Wzrost ten nastąpił jednak przy wyraźnym spadku poziomu referencyjnego inflacji, do którego odnoszą się ankietowane podmioty (do 2,4 proc. r/r z 6,2 proc. r/r w poprzednim badaniu), a więc nie oznaczał on wzrostu oczekiwań dotyczących inflacji CPI (w horyzoncie najbliższych 12 miesięcy)."