Nowe zasady liczenia stażu. ZUS wydał tysiące zaświadczeń

Nowelizacja Kodeksu pracy, która obowiązuje od 1 stycznia 2026 r. rozszerzyła katalog okresów wliczanych do stażu pracy dla celów nabywania prawa do świadczeń i uprawnień pracowniczych. Przepisy wprowadzane są w dwóch etapach - dla sektora publicznego zmiany obowiązują od początku 2026 r., a dla sektora prywatnego będą stosowane od 1 maja 2026 r.

Do 26 stycznia ZUS rozpatrzył 228 806 wniosków i wydał 508 469 zaświadczeń - poinformował w poniedziałek Zakład. Odmówił wydania 49 569 zaświadczeń.

Staż pracy obejmuje obecnie nie tylko umowy o pracę, ale także inne formy aktywności zawodowej. Do stażu wliczane są m.in. okresy wykonywania umów-zleceń lub innych umów o świadczenie usług czy też umów agencyjnych, okresy prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej, współpracy z osobą prowadzącą tę działalność oraz czas jej zawieszenia w celu sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem.

Do stażu pracy wliczane są okresy sprzed wejścia w życie ustawy. Warunkiem jest ich właściwe udokumentowanie. Na przedstawienie dokumentów swojemu aktualnemu pracodawcy pracownik ma 24 miesiące od wejścia w życie ustawy.

Wniosek o wydanie zaświadczenia można złożyć wyłącznie w postaci elektronicznej za pomocą konta w systemie teleinformatycznym Zakładu (eZUS). Od 1 stycznia 2026 r. na eZUS jest dostępny "Wniosek o wydanie zaświadczenia o ubezpieczeniu dla celów doliczenia okresów do stażu pracy" - USP.

Zaświadczenie, decyzję oraz inne pisma w sprawie wydania zaświadczeń ZUS doręcza wyłącznie w postaci elektronicznej na konto w eZUS. Ubezpieczony lub jego pełnomocnik zostaną automatycznie poinformowani o odpowiedzi na wniosek. Jeśli mają włączone powiadomienia, otrzymają informację SMS-em, e-mailem lub w aplikacji mobilnej mZUS.

ZUS przekazał, że do najczęstszych przyczyn odmowy wydania zaświadczenia, należą: wskazanie we wniosku okresu wykonywania umowy zlecenia w czasie, gdy wnioskujący posiadał status ucznia lub studenta i nie skończył jeszcze 26 lat (nie podlegał ubezpieczeniom z tego tytułu), wskazanie okresu ubezpieczenia z tytułu umowy zlecenia lub działalności gospodarczej, gdy na mocy odrębnych przepisów wnioskujący nie miał obowiązkowych ubezpieczeń społecznych oraz błędy w dokumentach zgłoszeniowych i rozliczeniowych.

Jeżeli na koncie nie będzie informacji o zgłoszeniu do ubezpieczeń, wnioskujący otrzyma decyzję o odmowie wydania zaświadczenia. Wtedy może złożyć wniosek o postępowanie wyjaśniające, do którego należy załączyć dokumenty, potwierdzające wykonywanie danej aktywności zawodowej.

Wniosek o przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego wraz z dokumentami można złożyć elektronicznie poprzez eZUS, listownie do najbliższej jednostki ZUS lub osobiście w placówce. Staż pracy przekłada się na konkretne uprawnienia, m.in. dłuższy urlop wypoczynkowy lub wyższe dodatki stażowe i możliwość awansu.

Na przykład pracownik z siedmioletnim stażem pracy, który przedłoży dokumenty potwierdzające cztery lata pracy na umowie-zleceniu będzie miał prawo do 26 dni urlopu wypoczynkowego zamiast dotychczasowych 20.

W obecnym stanie prawnym wymiar urlopu wypoczynkowego wynosi: 20 dni, jeżeli pracownik jest zatrudniony krócej niż 10 lat i 26 dni, jeżeli pracownik jest zatrudniony co najmniej 10 lat.